Bootstrap Example
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-23
داخلا نمبر 234
عنوان اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1167
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو - مان نڪتل ٻيون شاخون-

اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

اَڍاٽ، ڪانڌڙا، جُهڪر ۽ خيرپور جُوسو



جيڪڏهن لاڙڪاڻي کان انڊس هاءِ وي وٺي دادوءَ طرف وڃجي ته جيپ رستي فقط ڏهن پندرهن منٽن جي پنڌ تي، (8_10 ڪلو ميٽر) روڊ جي ساڄي پاسي شاهي دڙا نظر ايندا. هيءُ جهوڪڙ يا جُهڪر جا دڙا آهن. انهن تي هڪ اسٽوپا موجود آهي، جيڪو هاڻي بنهه زبون ٿي ذري گهٽ ڊهي چڪو آهي. ايندڙ سالن ۾ پوندڙ ٻه ٽي برساتون اهي نشان به ڊاهي وينديون.

قديم آثارن جي ماهرن جو خيال آهي ته، جڏهن سنڌو تهذيب جو عروج پورو ٿيو ۽ ماڻهن مُهين جي دڙي وارو ماڳ ڇڏيو هوندو، تڏهنجُهڪر واري ماڳ تي شهر اڏيو هوندائون. هن وقت جُهڪر سم ۽ ڪلر ۾ کاڄي رهيو آهي. فقط اهي ڪجهه کڏا اڃا تائين موجود آهن جيڪي ابتدائي کوٽائيءَ دوران کوٽيا ويا هئا. جُهڪر کان لڳ ڀڳ 8_ ڪلو ميٽر، اڃا ڏکڻ ۾، ڳوٺ خيرپور جوسو آهي، جتي پڻ ساڳئي دور جو دڙو آهي. ان ئي جُوءِ ۾ ٻيا به دڙا باڊهه لڳ آهن، هڪ اڍاٽ جو دڙو ۽ ٻيو ڪانڌڙن جو. ٻئي دڙا ساڳئي دور جا سمجهيا وڃن ٿا. اڍاٽ، باڊهه شهر ۾ اچي ويو آهي، جنهن ڪري باقي هڪ مختصردڙي جي صورت ۾ وڃي بچيو آهي. اڍاٽ جي ظاهري طور تي ڪا به معنيٰ نه ٿي ملي، سواءِ ان جي ته عام ماڻهو ’اڍاٽ’ لفظ ’ تمام قديم‘ جي معنيٰ ۾ استعمال ڪن ٿا.

ڪانڌڙن جو دڙو، باڊهه کان ساڍا پنج ڪلو ميٽر ڏکڻ ۾ رائيس ڪئنال جي ڪنڌيءَ تي آهي. اها ديهه ڌامراهه آهي. ڀر ۾ ڪانڌڙن، بروهين ۽ جلباڻين جا ڳوٺ آهن. جيتوڻيڪ هي دڙو وفاقي آرڪيالاجيءَ کاتي جي لسٽ تي چڙهيل آهي پر ان جي حفاظت جو ڪو به بندوبست نظر نٿو اچي. دڙي کان ست اٺ ڪلو ميٽر پري ڪجهه ٻيا دڙا به ٻڌجن ٿا. ڪانڌڙن جو دڙو، ٽن مکيه حصن ۾ ورهايل آهي ۽ انهن مان هر هڪ جا ٽي ٽي چار چار ڀاڱا آهن. هتان ڪشان دور جا سڪا به لڀجن ٿا. لڀجندڙ شين ۾ اڀريل ڇاپي واريون ٺڪريون، ٽامي جا ذرا، ڪچيون سرون ۽ سون شامل آهي. سون جي لالچ ۾ ڀرپاسي ۾ رهندڙ ماڻهن دڙا ذري گهٽ کيڙي ڦٽا ڪيا آهن. اسان کي عام رواجي چڪر هڻڻ سان، وڏي دڙي ۾ ويهه ۽ ٻئي دڙي ۾ پندرهن عددمَٽن جون ڪنيون نڪتل نظر آيون. جڏهن ته ان کان ڪيئي هوڻ مٽ دڙن ۾ پوريل آهن. ائين لڳي ٿو ته اهي مٽ شهر جي ڊرينج جو حصو هجن.

سنڌ جي هر قديم آثار سان ڪا نه ڪا ڏند ڪٿا ڳنڍيل هوندي آهي. اهو ممڪن ئي نه هو ته جُهڪر ۽ ڪانڌڙن جا دڙا ڪنهن ڏند ڪٿا کان محروم هجن! هڪ جهوني ٻڌايو،

”هن شهر تي جُهڪر بادشاهه حڪومت ڪندو هو هتان ست اٺ ڪلو ميٽر پري ڏکڻ ۾ هڪ ٻئي شهر جا کنڊر آهن، جتي سندس دوست حڪومت ڪندو هو. ٻنهي بادشاهن پنهنجا محل ڏاڍا اوچا ٺهرايا هئا ۽ روز صبح جو انهن تي چڙهي ڏندڻ ڪرڻ مهل هڪٻئي کي کيڪاريندا هئا.“




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون