Bootstrap Example
بلوٽ شريف : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-19
داخلا نمبر 107
عنوان بلوٽ شريف
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1532
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

بلوٽ شريف جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

بلوٽ شريف - مان نڪتل ٻيون شاخون-

بلوٽ شريف


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا2
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0--1-گذريل صفحو

بلوٽ شريف



چشمه بئراج کان ٿورو مٿي اتر اولهه کان ڪُرم نديءَ جو وهڪرو ڊوڙندو اچي سنڌوءَ ۾ پوي ٿو. سروي آف پاڪستان جي نقشي ۾، ڪُرم نديءَ جي ڇوڙ وٽ سنڌوءَ جي مختلف ڇاڙهن جي وچ ۾ هڪ ڪافر ڪوٽ جو نشان ڏيکاريل آهي. چشمه بئراج وٽ بيهي، اسان ان جي کنڊرن بابت پڇا ڪئي پر ڪنهن به ڏس پتو نه ڏنو. اهو ڪافر ڪوٽ ڪُنڊيان شهر کان اتر اولهه ۾، ڏهن ڪلو ميٽرن جي پنڌ تي هئڻ گهرجي. ڪُنڊيان شهر سنڌوءَ جي کاٻي ڪپ تي آهي. ڪافر ڪوٽ جي ڳولا کان مايوس ٿي اسان بلوٽ شريف جو رخ رکيو. جيڪو سنڌوءَ جي ساڄي ڪپ تي سليمان جبل جي پاڙ ۾ آهي.

سروي آف پاڪستان جو نقشو سنڌوءَ جي ساڄي ڪپ تي هڪ ٻئي ڪافر ڪوٽ جو ڏس پتو به ڏئي ٿو. هيءَ ڪافر ڪوٽ چشمه بئراج کان ڏکڻ- ڏکڻ اولهه ۾، ڪلور ڪوٽ کان اتر اولهه ۾ ۽ ديري اسماعيل خان کان اتر-اتر اوڀر ۾ آهي. هن ڪافر ڪوٽ ۽ بلوٽ شريف جو ماڳ مڪان لڳ ڀڳ ساڳيو آهي. سياري جو سج لڙي چڪو هو، اسان وٽ وقت تمام ٿورو هو. جيپ اسان جو ساٿ ڏنو ۽ سج لهڻ کان اڳ بلوٽ شريف پهچايو.

بلوٽ شريف جي ڀر وارو ڪافر ڪوٽ، بلوٽ کان ڪجهه ڪلو ميٽر ڏکڻ ۾ هڪ ٽڪريءَ جي چوٽيءَ تي آهي، جنهن ۾ ڊگهيون ديوارون، چن جي پٿر مان ٺهيل گول برج ۽ ٽي مندر آهن، مندرن تي ٿيل اُڪر سٺي حالت ۾ ۽ ڏسڻ وٽان آهي. بلوٽ وارو ڪافر ڪوٽ ڪنجور پٿر مان ٺهيل ۽ چُن ۾ اوساري ٿيل آهي. شاندار شِکر اٿس. هيءَ نائين صدي عيسويءَ جي تعمير آهي. ڇت بارآڌر (corbeled) اٿس. اهي بار ايتري مهارت سان ڏنا ويا آهن جو محراب جهڙي ڏِک ڏني اٿن.

ٻئي ڪافر ڪوٽ بابت پاڪستان هينڊ بوڪ جي ليکڪا اِزوبيل شا (Isobel Shaw) لکي ٿي ته اهو ڪوٽ چشمه بئراج جي الهندي ڇيڙي تان، مروت ٽڪرين ۾ دوربينن جي مدد سان ڏسي سگهجي ٿو، جيڪو اُتان ڇهه ڪلو ميٽر پري آهي. اوڏانهن پنڌ چڙهي سگهجي ٿو. بهتر آهي ته ڪو گائيڊ پاڻ سان کڻجي. اهو قلعو 62 ايڪڙن تي پکڙيل آهي، جنهن کي ٽن طرفن کان اونها ڍورا آهن. ديوارن جي اوچائي 26 فٽ آهي. قلعو ڏسڻ جي بهترين جاءِ ڏکڻ اولهه واري ڪنڊ آهي، ڇو ته اتان سنڌوءَ ۽ پرتي پنجاب جا ميدان ڏسجن ٿا، هن وقت قلعي جو هڪ در ۽ ڪجهه ديوارون محفوظ آهن. اهو قلعو ڪرم نديءَ جي ڇوڙ وٽ آهي. اهي مندر اٺين يا نائين صدي عيسوي جا آهن. اهي ماڳ يارهين صديءَ ۾ غزنويءَ جي هٿان تباهه ٿيا. (لڳ ڀڳ 1026ع). منهنجي ذهن ۾ بلوٽ اهڙو ئي آڳاٽو قلعيبند ماڳ هو جنهن ۾ ڪي مندر هئا، پر اسان جتي پهتاسون اهو ماڳ مختلف هو.

بلوٽ شريف مونکي ڪو اهڙو ماڳ محسوس ٿيو جنهن جا بنياد اسلام کان اڳ وڌا ويا هئا. سنڌوءَ جي ڪنڌيءَ تي خاص طور تي جبل جي پاڙ ۾ ڪو قديم آثار هجي ۽ ان جا بنياد گهرائيءَ ۾ اسلام کان به هيٺ نه وڃن، اهو مون تمام گهٽ ڏٺو آهي. سنڌوءَ جي وهڪري کان ٿورو پر ڀرو هيءَ جابلو ڪنڌي، ڪو سٺو نخلستان ڪونهي. هيءُ خشڪ ٽڪر آهي ائين جيئن بلوچستان جا آهن. ڪنهن وقت ۾ سنڌو هن جبل جي پاڙ وٽان لنگهندو هو پر هاڻي رخ مٽائي اوڀر طرف کسڪي ويو آهي.

بلوٽ ۾ داخل ٿيڻ سان اسان کي ٽڙپکڙ کجين جا وڻ، زبون قبرون، پيرن جو آستانو ۽ خانقاهه نظر آئي. درگاهه تي ڪافي عقيدتمند اچن ٿا پر جنهن وقت اسان پهتاسون عقيدت مندن جو آخري قافلو موٽي رهيو هو اسان گادي نشين جو پتو ڪيو، خبر پئي ته همراهه ٻاهر ويل آهي. قبرستان جي هڪ مجاور پنهنجون خدمتون پيش ڪيون ۽ قبرستان جي سڀني کان مکيه قبرن تائين رهنمائي ڪئي. اسان هڪ وڏي دروازي مان لنگهياسون، اهو ڪنهن قلعي جي دروازي وانگر وڏو ۽ موڪرو هو. هيءَ اسلامي دور جي اڏاوت هئي. اڏاوت جا ٻيا حصا اسان نه ڏسي سگهياسون، ڇاڪاڻ ته سج لهي ويو هو.

وڏي دروازي کانپوءِ قبرستان جو هڪ ٻيو سلسلو آيو، ان کانپوءِ هڪ چؤديواري وٽ پهچي مجاور جتيون لاهڻ جو اشارو ڪيو، جتيون لاهي اندر داخل ٿياسون. اندر پنج ڇهه قبرون هيون. هڪ قبر تي خاص اهتمام نظر آيو. هيءَ قبر هتان جي سڀ کان مکيه قبر هئي. مجاور، پير صاحب جي ڪجهه ڪرامتن کان آگاهه ڪيو پر منهنجو ڌيان انهن ٻن پٿرن ڏانهن ڇڪيل رهيو جيڪي قبر جي سيراندي ۽ پيراندي کان هئا. پيرانديءَ واري پاسي هلڪي سائي رنگ جو هڪ خوبصورت بيضوي پٿر کتل هو، اٽڪل فٽ کن جو يا ٿورو گهٽ هوندو. پٿر هوبهو مهاديو شو جي لنگم جهڙو هو. مجاور، پٿر بابت ڪجهه به نه ٻڌايو. البت سيرانديءَ کان موجود گهڙيل پٿر بابت هن وٽ هڪ ڪهاڻي هئي.

قبر جي سيرانديءَ وٽ رکيل اهو نانگ ڏاڍي مهارت سان گهڙيو ويو هو. مجاور جي ڪهاڻيءَ موجب اهو نانگ، درويش جو مريد هو جڏهن درويش رضا ڪئي تڏهن اهو نانگ اتي اچي ويهي رهيو ۽ پٿر ٿي ويو. ان نانگ جو وڏو درجو آهي ڇو ته هن مرشد جو پاسو نه ڇڏيو.

هندو ڏند ڪٿا ۾ لنگم ۽ نانگ ٻئي شو مهاديو جون نشانيون آهن. منهنجي ذهن ۾ سوال اٿيو، ”ڇا هتي ڪنهن وقت ۾ شو مهاديو جو مندر هو؟“ پر، ظاهر آهي ته مان اهو سوال مجاور کان پڇي نٿي سگهيس، ڪنهن جي عقيدي جو سوال هو. هتي هر سال چيٽ مهيني ۾ ميلو به لڳي ٿو.

”هتي سوا لک پير، اوليا ۽ نبي دفن آهن“ مجاور چيو، ”هتي علي سائين ۽ ٻيا اصحابي به آيا ... هيءُ تمام وڏي گادي آهي“ مجاور اسان کي روحاني طور مرعوب ڪرڻ جي ڪوشش ڪئي. مون کي سنڌ ۾ سوا لک اوليائن جا ٻه ماڳ ياد اچي ويا. هڪ لاهوت ۽ گهاڙ وارو علائقو.

”هتي ڪي ٻيا کنڊر ۽ نشانيون به آهن؟“ مون مرعوب ٿيڻ جو تاثر ڏيئي مجاور کان عاجزيءَ سان پڇيو.

”کوڙ! نبي سائين جي ڏاچيءَ جا پير آهن، علي سائين جي گهوڙي جي سنبن جا نشان آهن. هڪ پٿر تي علي سائينءَ جي پيرن جا نشان ۽ ٻئي پٿر تي نبي سائينءَ جي هٿ مبارڪ جو نشان آهي ... ڇا هو ته پاڻ نماز پئي پڙهيائون جو هڪ ڪافر وڏي ڇپ کي ٺيلهو ڏنو پر پاڻ سلام ورائي هٿ سان پٿر جهلي ڇڏيائون، اهو نشان آهي.“ مجاور مقدس هستين جو ذڪر ڪري تڏي وانگر وڇائبو پئي ويو.

هي نشان ڪجهه ميل پري هئا. هاڻي اوندهه ٿي چڪي هئي. مجاور گهڻيون ڪوڙيون سچيون ڳالهيون ٻڌائي خوش ٿيو. درگاهه جِنّ ڪڍڻ لاءِ خاص طور تي مشهور آهي، پري پري کان عورتون، جِنّ ڪڍائڻ اچن ٿيون، تعويذ ڏنا وڃن ٿا. هونئن عقيدت مند هر قسم جي دعا پنڻ اچن.

گادي نشين جي دعوا آ هي ته هتي اصحابي پير عبد الرحمان سميت ٻين 10-15 اصحابن جون قبرون آهن. هاڻوڪي گادي نشينن جو ڪٽنب ملتان ۽ اُچ شريف ۾ اسلام پکڙجڻ کانپوءِ اُچ کان هتي آيو ۽ تبليغ ڪئي ۽ پوءِ معتبري جاري رهندي آئي. گادي نشينن جي دعوا موجب کين اڳيون صفحو-0--1-گذريل صفحو


بلوٽ شريف ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
ڪلور ڪوٽ
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون