Bootstrap Example
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-25
داخلا نمبر 263
عنوان بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1305
داخلا جو حوالو:

داخلا ۾ استعمال ٿيل تاريخون

1989.11.19-A.D

آچر، 19 نومبر 1989ع صبح جو ستين لڳي منڇر جي اولهه واري پاسي، جهانگارن، نُڪي بُٺي، ڪائي ۽ نئنگ لاءِ روانگي رٿي وئي هئي پر، ڪالهوڪي ٿڪ سبب ستين لڳي ڌاري مس مس اکيون پٽجي سگهيون. رات وري ڪافر ڪوٽ جي ريسٽ هائوس ۾ گذارڻي آهي. قافلو سڀاڻي ڏکڻ طرف وڌندو. اڄوڪو پنڌ سيوهڻ کان اولهه ـ ڏکڻ طرف اهو ئي آهي، جيڪو لاهوتي فقير سيوهڻ کان لاهوت ويندي اختيار ڪندا آهن. اها واٽ قديم زماني کان انساني پيرن جي لتڙ ۾ آهي ۽ لاهوت کان اڳتي خضدار بلوچستان ۽ ايران تائين وٺي وڃي ٿي.


هن داخلا جون تصويرون نه مليون

بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي - مان نڪتل ٻيون شاخون-

بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي



چون ٿا ته، سيوهڻ ۾ هنود نالي هڪ بي رحم ڪاسائي هو، جيڪو انسان جو گوشت هلائيندو هو. سندس نالي پويان هڪ وڏي کڏ مشهور آهي، جنهن ۾ روايت موجب ماڻهن جا هڏا اڇلائيندو ويندو هو. هن ڪاسائيءَ قلندر جي پياري بودلي بهار يا سڪندر بودلي کي به ڪهي ڇڏيو، ۽ سندس گوشت ٽڪر ٽڪر ڪري شهر ۾ هلائي ڇڏيو. پوءِ به سڪندر بودلو قلندر جي سڏ تي ڊوڙندو موٽي آيو. بودلو بهار اصل ملتان جو هو. هنود يا حنود ڪاسائيءَ اهڙو ڪڌو ڪم ڇو ڪيو؟ يا ته هي تاريخ جو ڪو گم ٿيل ورق آهي يا وري تصوف جي ڳالهه جنهن ۾ فقير وحدت ۾ وڍجي وڃي ٿو پر پوءِ به زنده رهي ٿو. بودلي جي شخصيت کان متاثر فقيرن جو لڏو ڳاڙها ڪپڙا پائيندو آهي، ڌمال مهل گهنگهرو ٻڌندو آهي ۽ زبان سان ڪجهه به نه گهرندا آهن. بودلي بهار جي مزار، قلعي لڳ قلندر کان اتر طرف آهي.

ڪجهه سال اڳي تائين هتي ’قلندر جي ڏاچي‘ جو اصطلاح ٻڌڻ ۾ ايندو هو. روايتن موجب روزانو ڪو فقير گودڙي ڪلهي تي کڻي صبح جو خاص وقت تي بودلي جي ڪافيءَ (monastery)کان نڪرندو هو ۽ شهر جي گهٽين مان مقرر واٽ وٺي لنگهندو هو. شهرجا ماڻهو هن کي راشن جي صورت ۾ خيرات ڏيندا هئا جيڪا وٺي هو ڪافيءَ تي موٽي ايندو هو. اها خيرات ڪافيءَ جي فقيرن لاءِ ان ڏينهن جو لنگر بڻبو هو. اهو فقير ’قلندر جي ڏاچي‘ سڏبو هو جيڪو ڀکشا سان لڏيل موٽندو هو. هيءَ اصل ۾ ٻڌ ڀکشوئن جي روايت آهي جيڪا سيوهڻ ۾ تازي ماضيءَ تائين برقرار هئي.



پيرپوٽا/ معصومن جو قبرستان/ سبزوارين جو قبرستان

سيوهڻ شهر جي اتر اولهه ڪنڊ ۾ سيوهڻ کان دادو ويندڙ رستي تي هڪ وڏو قبرستان آهي. هن ۾ چار پنج وڏا مقبرا ۽ بي شمار قبرون نظر اچن ٿيون. هنن مقبرن جي خاص ڳالهه انهن تي ڪاشيءَ ۽ سرن جي گهڙاوت جو خوبصورت ڪم آهي. قبرستان ۾ سڀ کان قديم ۽ اهم قبر مير ڪلان شاهه جي آهي. مير ڪلان ۽ بکر جي نواب مير معصوم شاهه جو پاڻ ۾ ڪو تعلق آهي. تاريخدان چون ٿا ته مير معصوم جا وڏا ترمذ جي سيدن مان هئا، هو ٻن ٽن پيڙهين کان قنڌار ۾ رهڻ لڳا هئا ۽ اتي ڪن ٻين سيدن سان گڏجي پنهجي وقت جي قلندر بابا شير قلندر جي مقبري جا سنڀال ڪندا هئا. مير معصوم جو والد سيد صفائي بکر تي سلطان محمود خان جي حڪومت وارن ڏينهن (898- 982 هه) ۾ بکر آيو ۽ سلطان محمود خان جي عنايتن جي پاڇي ۾ رهڻ لڳو. ٿوري وقت کان پوءِ هن سيوهڻ جي ڀرسان ڳوٺ کاٻڙوٽ جي سيدن مان شادي ڪئي، جنهن مان مير معصوم ۽ سندس ٻه ڀائر بکر جي شهر ۾ ڄاوا.

مير معصوم شاهه جي لکت موجب سيد مير ڪلان جا وڏا ڪربلا جي ساداتن مان هئا جيڪي خراسان لڏي ويا هئا. پوءِ هو پنهنجي آڪهه سميت قنڌار آيو جتي بابا شير قلندر جي مزار سان سندس قلبي تعلق ٿيو.(شاهه بيگ ارغون هٿان) سنڌ جي فتح (927 هه/1521ع) وقت قنڌار کان لڏي سيوهڻ جي ويجهو اچي رهيو. سندس اڪثر وقت قلندر شهباز جي مزار تي گذزرندو هو. ڊاڪٽر دائودپوٽي جو خيال آهي ته مير ڪلان ۽ مير صفائي جي پهرين ملاقات خانقاه حضرت شير قلندر ۾ ٿي هوندي جيڪا سنڌ ۾ مائٽيءَ ۾ بدلجي وئي. ان ريت هي ٻئي ڪٽنب هم وطن هئا.

مرزا شاهه حسن ارغون 962 هه /1555ع ۾ وفات ڪئي ته سندس اميرن مرزا عيسيٰ خان (اول) ۽ سلطان محمود بکريءَ جي وچ ۾ اختلاف ٿيا. پاڻ ۾ نجي ٺاهه ڪيائون ته بکر (يعني اتر سنڌ) تي سلطان محمود ۽ ٺٽي (ڏکڻ سنڌ) تي مرزا عيسيٰ حڪومت ڪندا، پر ٺاهه ڪرڻ جي باوجود هڪٻئي تي ڀروسو ڪونه هئن. هوڏانهن سيوهڻ جا قلعيدار مرزا شاهه مسعود، شاهه حسن نڪودري، مير ابوالخير، مير حميد ساربان ۽ خواجه باقي قلعو بند ڪري قبضي جي ڪوشش ڪرڻ لڳا. مرزا عيسيٰ خان وري پورچوگيزن کي مدد لاءِ گوا مان گهرايو جن ٺٽي ۾ ڦرلٽ ڪئي. اهڙي وڳوڙ واري صورتحال ۾ مير ڪلان اڳتي وڌيو ۽ صلح صفائيءَ جي ڪوشش ڪئي. وڏي ڪوشش کانپوءِ مير ڪلان ٻنهي ڌرين کي ٻيهر صلح تي راضي ڪيو ۽ فوجون پوئتي موٽايون. جيسين مير ڪلان جيئرو هو سيوهڻ تي نهايت باثر رهيو. هن 962هه ۽ 973 هه جي وچ ۾ ڪنهن وقت وفات ڪئي هوندي. مير ڪلان کي وقت جي سرڪار طرفان وظيفا ۽ زمينون حاصل هيون جيڪي مغلن جي دور تائين سندن اولاد ۾ هلنديون آيون.

اتر سنڌ جي حڪمران گهراڻي سان ان ويجهڙائپ ۽ عنايتن سبب اهو خيال پختو ٿئي ٿو ته سيد ڪلان کاٻڙوٽي سيد آهي ۽ مير معصوم شاهه جو نانو هو (مير محمد معصوم بکري: تاليف حسام الدين راشدي). پير حسام الدين هن قبرستان کي جيئن ڏٺو اسان به ان حالت ۾ ڏٺو. مير ڪلان جي قبر هڪ دڙي تي هئي جيڪو ماضيءَ ۾ مٽي ۽ سرن جو ٿلهو رهيو هوندو. قبر جي چوڌاري ڪوٽ جا ڊٺل ڊٺل آثار هئا. هن وقت سڀ قبا ۽ قبرون ڄڻڪ لاوارث حالت ۾ هيون جيڪي ٽالپرن جي دور ۾ خود سبزوارين پاڻ تعمير ڪرايا هئا.

مير ڪلان کي چار پٽ هئا: سيد برڪو، سيد محمد، سيد محمود ۽ سيد طالب. پهرين ٽن پٽن مان ڪنهن جو به نسل نه وڌيو. سيد طالب مان مير خسرو ٿيو، ان مان مير مظفر، ان مان مير فتحي. اڳتي مير فتحي جو اولاد هليو.

هن وقت هن قبرستان جي سڀ کان وڏي ۽ اتر واري مقبري ۾ وريل شهيد، انور شاهه، مظفر شاهه ۽ ٻيا کوڙ سيد دفن آهن. مقبري اندر ايتريون قبرون آهن جو پير رکڻ جي جاءِ نه آهي، هر قبر جي مٿان نالن جو تختيون رکيون ويون آهن. جيڪڏهن اهي هڪ تان کڻي ٻيءَ تي رکي ڇڏجن ته پتو ئي نه پوندو ته ڪهڙي قبر ڪنهنجي آهي، فقط ويجها مائٽ ئي ڪن قبرن جي ٺيڪ نشاندهي ڪري سگهندا. ٻئي مقبري ۾ وريل شاهه، حاجن شاهه ۽ صادق شاهه سميت ٻيون به کوڙ قبرون آهن. ٽئين مقبري ۾ ڪير صاحب دفن آهن؟ چرسي مجاور بيزاري ۽ لاتعلقيءَ سبب ڪجهه به نه ٻڌايو. البت مير ڪلان کان اولهه پاسي مقبرو شير شاهه جو آهي. ٻيا نالا مصري شاهه، سلطان شاهه ٻڌاسون پر ڪنهن جي به تاريخ معلوم ٿي نه سگهي، شايد وارثن وٽان ڪجهه ملي سگهي! مقبرن جي سنڀال جي سخت ضرورت آهي ... في الحال ته هي موالي فقيرن جو محفوظ آستانو آهي.



آچر، 19 نومبر 1989ع

صبح جو ستين لڳي منڇر جي اولهه واري پاسي، جهانگارن، نُڪي بُٺي، ڪائي ۽ نئنگ لاءِ روانگي رٿي وئي هئي پر، ڪالهوڪي ٿڪ سبب ستين لڳي ڌاري مس مس اکيون پٽجي سگهيون. رات وري ڪافر ڪوٽ جي ريسٽ هائوس ۾ گذارڻي آهي. قافلو سڀاڻي ڏکڻ طرف وڌندو. اڄوڪو پنڌ سيوهڻ کان اولهه ـ ڏکڻ طرف اهو ئي آهي، جيڪو لاهوتي فقير سيوهڻ کان لاهوت ويندي اختيار ڪندا آهن. اها واٽ قديم زماني کان انساني پيرن جي لتڙ ۾ آهي ۽ لاهوت کان اڳتي خضدار بلوچستان ۽ ايران تائين وٺي وڃي ٿي.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون