Bootstrap Example
بِزن جهڏو : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-26
داخلا نمبر 281
عنوان بِزن جهڏو
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1296
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

بِزن جهڏو جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

بِزن جهڏو - مان نڪتل ٻيون شاخون-

بِزن جهڏو


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا2
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0--1-گذريل صفحو

بِزن جهڏو



جي ايم سيد وٽ ڪجهه سال اڳ ٻڪرار اچي اطلاع ڏنو هو ته، هُن جبل ۾ هڪ اهڙي جاءِ ڏٺي آهي جنهن ۾ ڪمري ۾ ڪمرو واري حساب سان ڪيئي ڪمرا آهن. هڪ ڪمري جي ڇت ۾ گنبذ آهي. ان جاءِ ۾ هو گهڻو اندر ان ڪري وڃي نه سگهيو جو کيس ڊپ ٿي لڳو. اها ڳالهه پوءِ ماڻهن جي زبان تي آئي ته ان ۾ مرچ مصالحا شامل ٿي ويا. هڪ ڏينهن اسان به ٻڌو ته ”ٻڪرار هڪ محل لڌو آهي جنهن جي در جون چاٻيون دروازي وٽ رکيون آهن. پهرين ڪمري ۾ هڪ ترار هئي، ٻئي ۾ گنبذ آهي. ان کان اڳتي خبر ناهي ته ڇاهي؟“

اها خبرچار تاج صحرائيءَ جي ڪن ۾ به پئي ۽ نيٺ وڃي اهو ”محل“ ڏسي آيو. ٻڌايائين ته اها هڪ غار آهي، ماڻهن جي هٿن سان کوٽيل. ان ۾ گهڙڻ ڏاڍو ڏکيو آهي. اندر اوندهه، چمڙا ۽ پوسل آهي. روشنيءَ جي انتظام کان سواءِ ان ۾ داخل ٿيڻ جو ڪو به لاڀ ناهي.

اسان جي ٽيم وٽ جنريٽر به هو، تاج صحرائي به، جوشيلا جاکوڙي به ۽ موقعو به. فيصلو ڪيو ويو ته ان غار ۾ هر صورت ۾ داخل ٿبو ۽ انت لهبو ته نيٺ ڇا ڇا آهي؟

ٽيم جو جوش جذبو ڏسي، سيوهڻ جي اسسٽنٽ ڪمشنر محمد صديق ميمڻ به ساٿ ڏنو. سندس هلڻ اسان لاءِ ڏاڍو فائديمند ثابت ٿيو. لڪيءَ وارو ريلوي ڦاٽڪ ٽپي جيپ انڊس هاءِ وي تي ٻيا ٽي چار ڪلو ميٽر ڪري اولهه طرف ٽاڪرو پيچري تي لهي پئي. هتي هڪ ڳوٺ ”آباد“ آهي. بزن جهڏو غار ڳوٺ، آباد کان ٽي چار ميل اندر لڪيءَ جي هڪ ڍوري ۾ آهي.

غار تائين پهچڻ ۾ اسان کي شايد ڪجهه تڪليف ٿئي ها پر اسسٽنٽ ڪمشنر کي ساڻ ڏسي آباد ڳوٺ ڪو هڪ همراهه اسانجو سونهون ٿي پيو، ان ڳوٺ ۾ رند رهن ٿا. اسان جو سونهون به ان غار مان ٿي آيو هو پر اوندهه کان سواءِ ڪا شيءِ نظر نه آئي هئس. جيپ هڪ اڌ وڪڙ کائي بزن ڍوري ۾ بيهي رهي.

”هن هنڌ گبر بند هو“ تاج صحرائيءَ هڪ هنڌ ڍوري جي پاڙ ڏانهن اشارو ڪندي چيو. ”مان اڳئين ڀيري آيو هوس ته ٺيڪيدار ان گبر بند جا پٿر ٽرڪ ۾ پئي ڍويا.“ هاڻي گبر بند جو ڪو نالو نشان ڪو نه هو.

ڍوري ۾ ساڄي هٿ طرف، جبل جي پاڙ ۾ هڪ غار جو منهن هو، جيڪا هاڻي گهڻي ڀاڱي ڍڪجي ويئي آهي. ان کي بزن ڪوٽ ٿي چيائون. بزن جهڏي واري غار کاٻي هٿ تي جبل ۾ ڏيڍ سؤ کن فوٽ مٿي هئي. پري کان غار جو سوراخ ڪوئي جي ٻر وانگر ٿي لڳو. ان جو لنگهه سچ پچ هئو به ڪوئي جي ٻِر وانگر. غار جي منهن تي پٿر جمع ٿي ويا هئا ۽ ڪي ڪَنڊاوان ٻُوڙا رستو بند ڪري چڪا هئا.

صديق ميمڻ صاحب رند ٻروچ ۽ ڪجهه ٻين ماڻهن کي ٻوڙا وڍڻ ۽ پٿر هٽائڻ جي ڪم ۾ لڳائي ڇڏيو. ڪريم ميمڻ ۽ محمد علي قادري جنريٽر هلائڻ ۽ تارون ڳنڍڻ جي ڪم ۾ جنبي ويا. موقعي جو فائدو وٺي مون غار جي ٻاهرين بيهڪ جاچي ۽ غار جي منهن وٽ ۽ ڀرپاسي ۾ قديم ٺڪريون ۽ پٿر جا اوزار ڳولڻ شروع ڪيا. ان معاملي ۾ قدرت مون تي شروع کان مهربان رهي آهي. ڏهن پندرهن منٽن جي تلاش ۾ مون کي پٿر جا ٽي بليڊ مليا، هڪ اڌ صحرائي صاحب به لڌو.

غار جبل جي اُڀي لاهي تي پاڙ ۽ چوٽيءَ جي وچ ۾ آهي. منهن وٽ کوٽائي ڪري ڪجهه خلاصي جاءِ ٺاهي وئي آهي. جڏهن ته غار جي منهن تي ئي ساڄي ۽ کاٻي پاسي وهڻ لاءِ مختصر ٿلها ٺاهيا ويا هئا، جن جي شڪل هاڻي ڦٽي چڪي آهي. غار جو منهن ڪافي سوڙهو ۽ اونهو آهي. بزن جهڏي ۾ لهڻ جو فقط هڪ ئي طريقو آهي ته پهرين پير اندر ڪري پُٺي ڀر ليٽي پئجي ۽ پوءِ ٺونٺين ڀر اندر رهڙيون پائجن. در لڳ ڀڳ ٻارهن کان پندرهن فوٽ اونهو آهي ويڪر شروع ۾ پنج ڇهه فوٽ ۽ پوءِ وڌيڪ اٿس. مون ”غار ۾ لهڻ” ان ڪري لکيو آهي جو غار سڌي ناهي پر اندر مستقل لاهي اٿس.

غار جي سرنگهه جهڙي وات مان اندر ٿي چڪاسون ته غار ڪشادي ٿي وئي. محمد علي ۽ ڪريم ميمڻ مون کان اڳ لهي چڪا هئا. جنريٽر برابر ڪم ڪري رهيو هو پر بلب ڪمزور هو. هونئن به اندر ماحول ۾ پوسل هئڻ ڪري روشنيءَ موٽ نٿي کاڌي ۽ ديوران ۾ جذب ٿي پئي وئي. بلب سڄي غار کي روشن ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هو. ان جي روشني ڇت کي به نٿي ڇهيو. ٽارچ جي مدد سان ڇت جي اوچائيءَ جو اندازو هنيوسين، اها ڪنهن به صورت ۾ پندرهن فوٽن کان هيٺ نه هئي.

ٽارچ جي روشنيءَ ۾ ديوارن ۽ ڇت جو جائزو وٺڻ تي محسوس ٿيو ته هيءُ هڪ بي ترتيب گول ڇت ۽ ديوارون هيون، هڪ اهڙي ابتي پيالي وانگر جنهن جي ڇت ۽ ديوار کي جدا ڪرڻ لاءِ حد مقرر ڪري نه سگهجي. هيءَ هڪ وڏو هال هو.

هال جي اندرين پاسي ونگ جهڙو وڏو لنگهه هڪ ٻئي چئمبر ڏانهن وٺي ويو. هي چئمبر وچولي ماپ جي ڪمري جيترو، پر پهرين غار وانگر بي ڊولو ابتو پيالو ثابت ٿيو. هتي زمين آلي هئي. ٻئي نمبر چئمبر کان اندرين پاسي ونگ جهڙو هڪ ٻيو ننڍو لنگهه ٽئين نمبر چئمبر ۾ کلي ٿو. ٽيون نمبر چئمبر ننڍڙي ڪمري جيترو آهي، جنهن جي ڇت ساڳئي پهرين ۽ ٻئي نمبر چئمبرن وانگر اُبتي آهي. پر ان چئمبر مان ڇت جو ڏيک لڳ ڀڳ اهڙو ئي آهي جيئن ڪنهن گنبذ جي هيٺان بيهي ڇت ڏانهن نهارجي. ٽئين نمبر چئمبر کان اڳتي کاٻي پاسي سوڙهو ڏر چوٿين نمبر چئمبر ڏانهن موڙ ٿي کاڌو.

اسان وٽ جنريٽر سان اضافي تار 180 فوٽ هئي جيڪا ٽئين نمبر چئمبر جي آخري ڇيڙي تي پهچي کٽي وئي. ٽارچن جي مدد سان اڳتي لهڻ وڏو جوکم ٿي سگهيو ٿي. مان وڌيڪ بيهي نه سگهيم ڇو ته اي اين ٽي تڪليف ۽ غار ۾ آڪسيجن جي گهٽ مقدار سبب ساهه منجهڻ لڳو هئم. تڙتڪڙ ۾ ماپون وٺي ٻه چار فوٽو ٺاهي جيئن تيئن غار جي سرنگهه نما وات تي پهتس. بانبڙا پائي ٻاهر نڪرڻ به سولو نه هو. انور پيرزادو هٿ ڊگهيري ٻاهر ڇڪي نه ڪڍي ها ته ايندڙ منٽ ڏيڍ اندر مان بي هوش ٿي چڪو هجان ها. محمد علي، ڪريم ۽ ڪجهه ٻيا نوجوان اڃا به ڏهه پندرهن منٽ اندر رهيا ۽ پوءِ هڪ هڪ ٿي ٻاهر نڪتا. هر هڪ کي ڇڪي ٻاهر ڪڍڻو ٿي پيو. منهنجي ذهن ۾ اهو ئي سوال گردش ڪندو رهيو ته چوٿين چئمبر ۾ ڇا ٿي سگهيو ٿي؟

”توهان اندر ڇا ڏٺو؟“ انور پيرزادو جيڪو غار جي وات تي بيهي رهيو هو، غار مان نڪرندڙ هر شخص کان مهڙ کان پڇاڙيءَ تائين قدم قدم جو احوال پڇندو ٿي ويو.

”غار جو منهن پهريون ننڍو هو ... پوءِ وڏو ٿيندو ويو“ زبير پنهنجو مشاهدو بيان ڪرڻ شروع ڪيو، ”پوءِ غار وڏي ٿي وئي ... پوءِ اهڙي ئي هڪ ٻي غار آهي ... وري هڪ سوراخ آهي ... پوءِ پنجن فوٽن جي گهيري جو گول ڪمرو آهي پڇاڙيءَ ۾ سرنگهه جهڙو سوراخ آهي پوءِ الائي ڇاهي ... بس رڳو چمڙا ئي چمڙا آهن جيڪي اڏامندا ٿا وتن.“

”اندر گرمي ڪيئن هئي؟“ انور پڇيو.

”ايڏي گهُٽ ٻوساٽ ۽ گرمي آهي جو سمجهو اسان جيئري دوزخ گهمي ڏٺو آهي“ ڪريم ميمڻ ٽهڪ ڏنو. ”پر اندر جيڪي ڏٺو سو ڏاڍو سٺو هو. تار نه کُٽي ها ته اڃا اندر گهڙي وڃون ها ... سؤ کن فوٽ اڃا به هجي ها ته صفا اندرين غار ۾ گهڙي وڃون ها!“

”ڇا هيو اندر؟“ انور، محمد عليءَ کان پڇا ڪئي.

”پهرين غار ۾ اسان پٺيءَ ڀر رڙهندا اندر وياسين. اها غار تمام وڏي هئي. اوچائي ٻارنهن فوٽ کن ٿيندي. ڊيگهه ويهه




ٽوٽل صفحا2
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0--1-گذريل صفحو

بِزن جهڏو ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
بِزن جهڏو
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون