Bootstrap Example
تونسه شريف پير پٺاڻ : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-19
داخلا نمبر 126
عنوان تونسه شريف پير پٺاڻ
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1326
داخلا جو حوالو:

داخلا ۾ استعمال ٿيل تاريخون

1989.11.10-A.D

جمعو 10- نومبر 1989ع ٻيڙين جو سفر شروع ڪرڻ کان اڳ تونسه شهر ڏسڻ ضروري هو، تنهن ڪري صبح جو 6 لڳي ڌاري جيپ تونسه ڏانهن ڊوڙڻ شروع ڪيو. جيپ تونسه بئراج تي ٺهيل شاندار ريسٽ هائوس ڇڏي بئراج ٽپي الهندي ڪناري تي پهچڻ کانپوءِ سر اُتر طرف وڌي. بانگ اچي چڪي هئي، نمازي نماز پڙهڻ ۾ مصروف هوندا. ٿڌ هئي پر گهٽ. هاڻي اسان انهن پٽن ۽ جبلن کان گهڻو هيٺ هئاسون جيڪي برفاني دور ۾ برف هيٺ دٻيل هئا. اسان کي فقط ٻن ڪلاڪن جو وقت ڏنو ويو. تونسه ڏسڻ، ماڻهن کان حال احوال وٺڻ، فوٽو گرافي ۽ وڊيو ٺاهڻ لاءِ ...پر هڪ ڪلاڪ اسان


هن داخلا جون تصويرون نه مليون

تونسه شريف پير پٺاڻ جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

تونسه شريف پير پٺاڻ - مان نڪتل ٻيون شاخون-

تونسه شريف پير پٺاڻ


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا3
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0--1--2-گذريل صفحو

تونسه شريف پير پٺاڻ

جمعو 10- نومبر 1989ع

ٻيڙين جو سفر شروع ڪرڻ کان اڳ تونسه شهر ڏسڻ ضروري هو، تنهن ڪري صبح جو 6 لڳي ڌاري جيپ تونسه ڏانهن ڊوڙڻ شروع ڪيو. جيپ تونسه بئراج تي ٺهيل شاندار ريسٽ هائوس ڇڏي بئراج ٽپي الهندي ڪناري تي پهچڻ کانپوءِ سر اُتر طرف وڌي. بانگ اچي چڪي هئي، نمازي نماز پڙهڻ ۾ مصروف هوندا. ٿڌ هئي پر گهٽ. هاڻي اسان انهن پٽن ۽ جبلن کان گهڻو هيٺ هئاسون جيڪي برفاني دور ۾ برف هيٺ دٻيل هئا. اسان کي فقط ٻن ڪلاڪن جو وقت ڏنو ويو. تونسه ڏسڻ، ماڻهن کان حال احوال وٺڻ، فوٽو گرافي ۽ وڊيو ٺاهڻ لاءِ ...پر هڪ ڪلاڪ اسان کي پنڌ ۾ لڳي ويو، ان ۾ واٽ تي چانهه پيئڻ جي عياشي شامل هئي. اسان جي پهچڻ کان اڳ شهر جاڳي چڪو هو. هوٽلن گرم ۽ خوشبوءِ دار ناشتي لاءِ ڇڪ ڪئي پر وقت ڪونه هو. ننڍيون ننڍيون هوٽلون ۽ دڪان، شهر جي هڪ ڇيڙي تي بس اسٽينڊ.

اهي مسافر جيڪي رات پوڻ سبب شهر ۾ ٽڪي پيا هئا، خواجه محمد سليمان جي درگاهه کان نڪري ڳنڍون ۽ هڙهون ٻَڌي بس اسٽينڊ ڏانهن پئي پيا. انهن رات پڌر تي گذاري هوندي يا درگاهه جي آڏو ننڍڙين هوٽلن ۾. مون سائن بورڊ پڙهڻ شروع ڪيا:

”ڪراچي جنرل اسٽور ... سليماني پلازا ... سليماني هوٽل ...پير پٺاڻ هوٽل ... سليماني ميڊيڪل اسٽور.“ سڀ سليماني.

شايد ان ڪري جو درگاهه خواجه محمد سليمان جي آهيجيڪو پاڪستان جي سڀ کان وڏن بزرگن جي قطار ۾ شامل آهي. هيءَ تمام وڏي روحاني گادي آهي. اهو به ممڪن آهي ته سليمان جبل جي نسبت سان سڀ ڪجهه سليماني ٿي ويو هجي. خواجه محمد سليمان کي مقامي ماڻهو ’پير پٺاڻ‘ سڏين ٿا.

پير پٺاڻ جي شاهي درگاهه جو مکيه رستو هاڻي سوڙهو ٿي ويو آهي. ان رستي، جنهن کي گِهٽِي چئجي ته بهتر، جي ٻنهي پاسن کان ننڍا ننڍا دڪان کلي چڪا آهن. جيتوڻيڪ اهي دڪان به ڪافي پراڻا ٿي ويا آهن پر انهن جو ڪو خاص ڪاروبار هلندو نظر نه آيو. باقي درگاهن جي در تي ميلي دوران ٿيندڙ ڪمائي سڄي سال نه ته اڌ سال لاءِ ڪافي اٿن. دڪانن تي ٻئي سامان سان گڏ حيدرآباد جون چوڙيون اسان خاص طور تي نوٽ ڪيون.

گهٽي هڪ وڏي در تي پوري ٿئي ٿي. جتيون دروازي تي لاهي، ننڍي ڏيڍي مان لنگهي ماڻهو هڪ وڏي پڌر ۾ داخل ٿئي ٿو. آڏو هڪ شاندار ۽ شاهي قد ڪاٺ جو مقبرو بيٺو آهي. پڌر ۾ داخل ٿيڻ سان ٻه عمارتون ڌيان ڇڪائين ٿيون. پهرين عمارت ڪاشيءَ جي سهڻي ڪم واري درگاهه آهي. خبر ناهي ته ڇو مونکي ڀٽائيءَ جو روضو ياد اچي ويو. ڪافي هڪ جهڙائي هئي شايد اها هڪجهڙائي ڪاشيءَ جي سهڻي ڪم پيدا ڪئي هئي. درگاهه ۽ پڌر جي وچ ۾ صاف سٿرو ۽ عاليشان ورانڊو آهي. ورانڊي کي آڏو ست محرابدار در آهن. وچين دروازي جي مٿان مناري نما اڏاوت آهي جتان سڄي پڌر جي نظرداري ڪري سگهجي ٿي. سڀئي محرابدار دروازا اڇي سنگ مرمر سان سهڻي طرح گهڙي تيار ڪيا ويا آهن. مقبري ۽ گنبذجو نمونو ساڳيو ملتاني آهي پر هي اڇو گنبذ نارنگيءَ جي ڦاڪن وانگر آهي، جنهن تي سوني نيل پري کان ڏسجي ٿي. قبي هيٺ پير صاحب جي قبر جي چوڌاري اڇي سنگ مرمر جو شاندار ڪٽهڙو آهي. ڀر ۾ ٻيون قبرون به آهن.

مقبري جي ڀر ۾ پٿر سان جڙيل ٽه ماڙ عاليشان عمارت گادي نشين جي شاهوڪاريءَ جو وڏو دليل آهي. حويلي جو شاهي در ڪنهن قلعي جي شاهي دروازي جي ڏِک ڏئي ٿو. شاهي در مٿان اوچو ٽاور بيٺو آهي. ٽاور جو وچون حصو چوڪيدار جي ڪوٺي آهي، ان مٿان هڪ وڏو گهڙيال ۽ ان مٿان لائوڊ اسپيڪر. ڇاڪاڻ ته حويلي ٽه ماڙ آهي تنهن ڪري پڌر مان چڱيءَ طرح پئي ڏسجي، پٿر جي اڏاوت، ان ۾ سنگ مرمر جا محراب ڪٿي ڪٿي ڪاشيءَ جو ڪم. اڏاوت جي لحاظ کان هر شيءِ شاندار هئي، جيتري تعريف ڪجي اوتري گهٽ. صفائي به ٺاهوڪي هئي پر گادي نشين جو رويو اسان کي نه وڻيو. هو صوفين کان وڌيڪ ڪٽرپڻي ڏانهن مائل هئا.ڪٽرپڻو به اهڙو جو نه رڳو پاڻ قبرن کي سجدو ڏين پر هر ايندڙ ويندڙ تي به دٻاءُ وجهن ته اهي به سجدو ڪن. اهو ئي سبب هو جو عام ماڻهو گادي نشين کي عزت نه پيا ڏين ۽ سرٻاٽن ۾ انهن کي خراب ٿي چيائون.

گادي نشين، صاحبِ درگاهه کي حضرت شاهه سليمان سڏيو . عام ماڻهن جو خيال هو ته گادي نشين پاڻ کي سيد سڳورو ثابت ڪرڻ لاءِ خواجه سليمان کي سيد ثابت ڪري ٿو جڏهن ته هو اصل ۾ پٺاڻن جي هڪ قبيلي، جعفر سان تعلق رکندڙ هو. گادي نشين جڏهن اسان کي پير پٺاڻ جو شجرو ٻڌائي رهيو هو ته هڪ اُمتيءَ وچ ۾ پنهنجي راءِ پئي ڏني. اُمتيءَ جو خيال هو ته پرديسين کي اصل تاريخ کان اڻڄاڻ نه رکجي ڇو ته جيڪڏهن اُهي (اسان) غلط معلومات کڻي ويا ۽ ڪٿي ڇپي ڇڏيائون ته پوءِ وارن وقتن ۾ تاريخ غلط رخ ۾ مڙي ويندي. هن اُمتيءَ سچ پچ ته وڏي همت ڪئي هئي. گهڻو ممڪن آهي ته اسان جي وڃڻ کانپوءِ گادي نشين کيس ڪاسيکت ڏين يا درگاهه تي اچڻ کان منع ڪري ڇڏين. ان جو اندزو اسان کي ان مهل ٿيو جڏهن گادي نشين امتيءَ کي زوردار ڇڙٻ ڏني.

”توکي ڪهڙي خبر! تون بوزدار کيتيراني ... مان ته پاڻ درويش جي خاندان مان آهيان ... مون کي توکان وڌيڪ خبر آهي.“ اُمتي ڇڙٻ ٻڌي کسڪي ويو. پوءِ گادي نشين درويش بابت ڪٿا کنئي.

”حضرت خواجه شاهه سليمان جو وصال 1267 هجريءَ (1851ع)۾ ٿيو. سندس مقبرو حاجي الله بخش 1306 هجريءَ ۾ مڪمل ڪرايو. اهو سن درگاهه تي به لکيل آهي. تعمير کي سؤ سال کن ٿيا آهن. درويش پاڻ ڪنهن به ٻوليءَ ۾ شاعري نه ڪئي پر جاميءَ جو ڪلام پڙهندو هو. هو صاحب گرگوجي دروگ کان آيو جيڪو سليمان جبل ۾ آهي. اها تحصيل مرزاخيل کان 40 ڪلو ميٽر ڏکڻ ۾ آهي ... سندن والد صاحب جو نالو محمد ذڪريا آهي، والده جو نالو زليخا بيبي هو. سندن تعلق قوم جعفر پٺاڻ سان آهي پر (هن ’پر‘ تي زور ڏنو) هو اُتي رهڻ سبب جعفر ٿيو آهي ... اصل ۾ سندن سلسلو حضرت امام جعفر صادق سان ملي ٿو. ان حساب سان هو سيد آهي ... جو جعفر قوم ۾ رهندي جعفر مشهور ٿيو آهي، اصل ۾ هن جو خاندان جعفر ناهي ... هونئن سندن ڇڏيل ورثي ۾ هڪ اڌ جاءِ تي اهو لکيل آهي ته جڏهن هو پنهنجي شيخ حضرت قبله رحمة الله خواجه نور احمد وٽان فيضياب ٿي هتي آيو تڏهن هن وٽ ٽي سيد زاديون آيون پر جڏهن هنن کي خبر پئي ته هيءُ پٺاڻ آهي ته هو هليون ويون. پوءِ پاڻ کين سڏي چيو ته، ”مان سيد آهيان ... مان سيد آهيان ... مان سيد آهيان!“ فقط هڪ جاءِ تي اها ڳالهه ملي ٿي باقي هر جاءِ تي پٺاڻ ۽ گرگوجي وغيره جو احوال آهي. پر سندن والد جو نالو يا سندن والده جو نالو اتي جبلن ۾ توهان کي ڪو به ٻڌائي نه سگهندو.

خواجه محمد سليمان جو دور سکن وارو زمانو هو. هن علائقي ۾ گهرن جي تعمير ۽ ٻيون اڏاوتون شروع شروع ۾ هڪ سک مستري جهنڊا سنگهه ڪيون هيون. هتي اڄ تائين ٻه چار مندر آهن. جڏهن کان هتي مهاجر آيا آهن تڏهن کان هنن انهن مندرن ۾ گهر ٺاهي ڇڏيا آهن. هڪ مندر ۾ اسڪول قائم ڪيو ويو آهي.

گادي نشين ٻڌايو ته سليمان ج




ٽوٽل صفحا3
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0--1--2-گذريل صفحو

تونسه شريف پير پٺاڻ ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
تونسه شريف پير پٺاڻ
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون