Bootstrap Example
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-18
داخلا نمبر 85
عنوان خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1257
داخلا جو حوالو:

داخلا ۾ استعمال ٿيل تاريخون

1989.11.04-A.D

ڇنڇر 4- نومبر 1989ع فجر جي ٻانگ سان ڪنهن همراهه جي اک کلي، هلچل ٿي ته ٿڏا ٿاٻا آيا. کنگهه کڙڪو ۽ پوءِ ڳالهائڻ جا آواز- ننڊ پوري نه ٿي هئي، اک نه پئي پٽجي. طوطي خان چلهه ٻاري چانهه چاڙهي ۽ همراهه هڪ هڪ ٿي جهنگ مان موٽيا ته روشني پکڙجي چڪي هئي. ڊرائيور خالد سمون نيرن جي “شڪار” لاءِ ڀر واري شهر ويل هو. نيرن آئي ۽ ورهائجي وئي. “اٽينشن جينٽلمين!” هيءَ ڪليم لاشاري هو، مهم جو ليڊر، “اڄوڪو سفر ڊگهو آهي ... پاڻ کي جلدي ڪرڻ گهرجي ... ٻي خاص ڳالهه اها ته ان نيرن کي منجهند جي ماني سمجهيو وڃي ڇاڪاڻ ته واٽ ۾


هن داخلا جون تصويرون نه مليون

خوشحال ڳڙهه کان اڳتي جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

خوشحال ڳڙهه کان اڳتي - مان نڪتل ٻيون شاخون-

خوشحال ڳڙهه کان اڳتي


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

خوشحال ڳڙهه کان اڳتي



ڇنڇر 4- نومبر 1989ع

فجر جي ٻانگ سان ڪنهن همراهه جي اک کلي، هلچل ٿي ته ٿڏا ٿاٻا آيا. کنگهه کڙڪو ۽ پوءِ ڳالهائڻ جا آواز- ننڊ پوري نه ٿي هئي، اک نه پئي پٽجي. طوطي خان چلهه ٻاري چانهه چاڙهي ۽ همراهه هڪ هڪ ٿي جهنگ مان موٽيا ته روشني پکڙجي چڪي هئي. ڊرائيور خالد سمون نيرن جي “شڪار” لاءِ ڀر واري شهر ويل هو.

نيرن آئي ۽ ورهائجي وئي.

“اٽينشن جينٽلمين!” هيءَ ڪليم لاشاري هو، مهم جو ليڊر، “اڄوڪو سفر ڊگهو آهي ... پاڻ کي جلدي ڪرڻ گهرجي ... ٻي خاص ڳالهه اها ته ان نيرن کي منجهند جي ماني سمجهيو وڃي ڇاڪاڻ ته واٽ ۾ اهڙو ڪو به بندوبست ٿي نه سگهندو. مهرباني!” ڪليم پنهنجي مختصر تقرير ۾ اڄوڪو پروگرام ٻُڌائي ڇڏيو. ٽيم جي ميمبرن، ناشتي کي منجهند جي ماني سمجهي انصاف ڪيو ۽ پوءِ ٻيڙيون تيار ڪرڻ ۽ سامان ٻڌڻ جي ڪم کي جنبي ويا. ٻيڙين ۾ هوا ڀري وئي ۽ کين هٿن تي کڻي درياهه ۾ لاٿو ويو. انجڻيون فِٽ ٿيون، سامان رکيو ويو ۽ سفر جي شروعات جو اعلان ڪيو ويو.

اعلان ٿيڻ شرط آگم پنهنجو ڪم ڪيو. پهرين وڏ ڦڙو پيو ۽ پوءِ بوندا باندي- سڀني مٿي ڏٺو، “هيءَ سازش ڪنهن ڪئي؟” هڪ همراهه چيو.

“غريب جي ڪم ۾ رنڊڪون!” هڪ ٻئي همراهه چيو.

“ٻيڙين تي سوار ٿيو!” ليڊر، بوندا بانديءَ دوران حڪم ڏنو. سڀ ٻيڙين ۾ ويٺا. انور ڀٽائيءَ جا بيت ڏنا:

تڙ تڪڙ تار گهڙڻ، اي ڪاڻيارين ڪم

ڏهه ڏهه ڀيرا ڏينهن ۾، ڏئي ڏوراپا ڏم

عقل، مت، شرم، ٽيئي نينهن نهوڙيا



سياري تهه رات ۾، جاگهڙي وسندي مينهن

هلو ته پڇون سهڻي، جاڪر ڄاڻي نينهن

جنهن کي راتو ڏينهن، ميهار ئي من ۾.



ڪاري رات ڪچو گهڙو، مٿان وسي مينهن

هڪ ڀؤ بيراهه جو، ٻيو سانڀارا سينهن

شل مَ ڇڄي نينهن، گهڙان، گهورئو ڄندڙو.



مِينهن وسندي پڳ ڇوڙيا ويا. مورڙي ۽ نوريءَ خوشحال ڳڙهه جي پل هيٺان گُهت هڻي، سنڌوءَ جي پيٽ تي ڊوڙ وڌي. اڄ، ڪلهه جي ڀيٽ ۾ مٿن بار گهڻو هو. ڊرائيورن کان سواءِ باقي سڀ ٽيم ميمبر ٻيڙين تي هئا، ان ڪري مورڙئي ۽ نوريءَ جي رفتار ڪلهه جي ڀيٽ ۾گهٽ هئي. پاڻيءَ جي تک ساڳي هئڻ ڪري ٻيڙين جي ڊوڙ مناسب هئي. اڄ سڀني ميمبرن کي ان ڪري به کنيو ويو جو اڄ ان جاءِ تان لنگهڻو هو جتي ڪالاباغ بند تجويز ٿيل آهي. جيڪڏهن ڪالاباغ بند ٺهي چڪو هجي ها ته اڄ سڄو ڏينهن وهندڙ پاڻيءَ تي سفر بدران ڪالاباغ بند جي ڍنڍ ۾ ٻيڙيون هلن ها، هڪ اهڙي ڍنڍ، جنهن جي اونهائي 150 کان 200 فٽ، ڊيگهه 80 کان سؤ ڪلو ميٽر ۽ ويڪر 800 کان هزار ڏيڍ فٽ هجي ها.

ٻيڙيون ڊوڙي رهيو هيون، سنڌوءَ ندي ڊوڙي رهي هئي، نظارا ڊوڙي رهيا هئا، ڪڪر ڊوڙي رهيا هئا، سڀ ڪجهه ڊوڙي رهيو هو. اکيون جبلن جون چوٽيون، لاهيون ۽ پاڻيءَ جو مزاج پرکي رهيون هيون. وڻڪار گهٽ هئي. ڪٿي ڪٿي ڪو وڻ ڪنهن لاهيءَ تان يا چوٽيءَ تان بيهي هيٺ ڏسي رهيو هو. هنن ڇا پئي ڏٺو ؟ سنڌوءَ جو وهڪرو يا سنڌوءَ جي پيٽ تي ڊوڙندڙ رٻڙ جون ننڍڙيون ڪاريون ٻيڙيون ...؟ ڇا هو سنڌوءَ جي نظارن تي موهت هئا؟ بهرحال، اهي اڪيلا وڻ مون کي سنڌوءَ جا پهريدار محسوس ٿيا جيڪي هر ايندڙ ويندڙ تي اک رکيو ويٺا هئا.

“هوشيار خبردار ...!” اوچتو طوطي خان جي رڙ ٻڌي سون. ”ٻيڙيون هن طرف لاڙيو ... هيٺ پاڻيءَ ۾ نوڪيليون ڇِپون آهن ... ٻيڙيون ٽڪريون ته ڦاٽي پونديون ...“ طوطي خان جي هدايت تي ٻيڙيون سندس مرضيءَ تي رخ وٺي هليون. اسان هيٺ پاڻيءَ ۾ جهاتي پاتي، ڪارن ڪڪرن جهڙو هڪ پاڇو پاسي کان لنگهي ويو. پاڻيءَ هيٺ لڪل خطرناڪ ڇِپن جو سلسلو گهوڙا تڙپ کان شروع آهي. ڪنهن ڪنهن هنڌ اهي پاڻيءَ کان ٻاهر اُڀري ظاهر ٿيون. وهڪري جي تک سبب اهي لسيون ٿي ويون آهن ۽ ڊائنوسارن جون پُٺيون محسوس ٿين ٿيون.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

خوشحال ڳڙهه کان اڳتي ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون