Bootstrap Example
رولاڪ افغان قبيلو : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-19
داخلا نمبر 118
عنوان رولاڪ افغان قبيلو
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1296
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

رولاڪ افغان قبيلو جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

رولاڪ افغان قبيلو - مان نڪتل ٻيون شاخون-

رولاڪ افغان قبيلو


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

رولاڪ افغان قبيلو



پَونِدهه (Pawindah) يا ڪُوچي (Kuchi)

ديري اسماعيل خان کان ويندڙ رستو اصل ۾ گومل ماٿريءَ جي قديم شاهراهه آهي، جتان اوائلي وقتن کان افغان قبيلا سياري جي مند ۾ جبلن تان لهي، سنڌوءَ ڪناري تائين سفر ڪندا آهن، ۽ اونهاري ۾ پنهنجن اباڻن ڪکن ڏانهن موٽي ويندا آهن. ان طرح ديري اسماعيل خان کي اتر اولهه کان ايندڙ لاڏائو لوڪن جي آخري منزل طور وڏي اهميت ڏيئي سگهجي ٿي.

ڊيآءِ خان کان رحمان ٺيڙهيءَ جي وچ ۾ هڪ مختصر قافلو جبلن تان لهي سليمان جبل جو ڪاڇو لتاڙيندو مليو. ٽي چار اٺ، ٻه ٽي ڪتا، اٺ ڏهه رڍون ٻڪريون، ٽي چار ٻار، هڪ پير مرد ۽ هڪ جوان جوڙو. پٺاڻن جهڙا ڪپڙا، پير اگهاڙا پنهنجي دنيا ۾ گم.

عورتن ۽ ٻارڙن کي ڀرت ڀريل گهگها. ڀرت جي تعريف لاءِ اکرن جي مجال نه هئي، بس چئي کڻي ماٺ ڪجي! هيءُ پوندهه لوڪ آهن، جيڪي خراسان کان سنڌوءَ جي ڪناري پئي ويا. سندن ٻولي سخت لهجي واري پشتو آهي. اڙدوءَ جو ڪو ڪو لفظ ٺيڪ طرح ڳالهائي پيا سگهن. قافلي جا وڏا اسان سان ٻه اکر ڳالهائڻ لاءِ تيار نه ٿيا. البت هڪ ننڍڙي نينگر اسان تي مهربان ٿي پئي. هن ان روٽ مان اڌ پٽي اسان کي ڏنو جيڪو کيس کائڻ لاءِ مليو هو.

پوندهه لوڪن کي ڪُوچي به چون ٿا. ڪُوچي معنيٰ ”لاڏائو“. هي گهڻو ڪري غِلجي، غِلزئي، خروتي ۽ دُراني ٿين. پاڪستان ۾ انهن کي پوندهه چون. انهن جي آبادي ويهه لک کن هوندي جن مان اڌو اڌ لاڏائو زندگي گذارين ٿا.

رات هنن ويجهو ئي ڪٿي ڊاٻو ڪيو هوندو. پوندهه لوڪ سنڌ ۽ بلوچستان جي بروهي لوڪن جهڙا ئي آهن، ساڳي سياري اونهاري جبلن کان درياهه تائين لڏپلاڻ. مون کي جمال ابڙي جي ڪهاڻي ”پيراڻي“ ياد اچي وئي. پوندهه لوڪن جي مهربان ننڍڙي نينگر ”پيراڻيءَ“ کان مختلف ته ڪونه هئي! ڇا اها ڇوڪري به ديري اسماعيل خان جي ڪنهن ڳوٺ ۾ وڪامجي ويندي؟ مان اداس ٿي ويس.

اسان کي ڏسي پوندهه قافلو بيٺو ڪونه، اهو پنهنجي رفتار سان هلندو ويو، ڄڻ کين منزل تي پهچڻ جي تڪڙ هجي. اٺن جي ڳچيءَ ۾ گهنڊ ۽ پٺن تي لَڏَ جو منظر هزارين سال اڳ به اهڙو ئي هوندو. ننڍڙي نينگر جو ڏنل روٽ ٿوٻيءَ تي پڪل هو. هڪ انچ ٿلهي روٽ ۾ ڪڻڪ ۽ لوڻ جي ذائقي کان سواءِ ٻي شيءِ نه هئي. خشڪ ۽ ڪڙڪ ايترو جو پاڻيءَ کان سواءِ نڙيءَ مان نه لهي. پوندهه لوڪ سڄو ڏينهن پنڌ ۾ گذارين تنهن ڪري قبيلي جون عورتون صبح ويل ڀاتين جي حساب سان سڄي ڏينهن لاءِ روٽ پچايو ڇڏين. نيرن مهل اُٺڻيءَ يا رڍ جي کير سان روٽ چٻاڙي اڳتي هلن، گهڙي سوا مانجهاندو ڪن ۽ پوءِ وري اڳتي.

پوندهه لوڪ بنيادي طرح رولاڪ يا خانه بدوش واپاري آهن، جيڪي اڳين وقتن ۾ سمرقند ۽ بخارا کان دهلي، آگري ۽ ڪلڪتي تائين سفر ڪندا هئا. سمرقند ۽ افغانستان مان غاليچا، خشڪ ميوو، اُوني شيون، رڍون ٻڪرين جون کلون، گهوڙا، ايراني ٻليون ۽ اهڙا ٻيا جانور کڻي ايندا هئا ۽ وڪِڻي هندستان مان خاص جنسون وٺي موٽندا هئا. سندن قافلا هزارها ماڻهن ۽ سون اٺن تي مشتمل ٿيندا هئا. اها صورتحال ان مهل تائين جاري رهي جيسين پنجاب ۾ ريلوي پئي. ريل پوڻ کانپوءِ پوندهه لوڪ ديري اسماعيل خان وٽ پنهنجا جهوپڙا ۽ گهرٻار ڇڏي، ريلن جي ذريعي اڳتي نڪري واپار ڪري وري موٽي ايندا هئا. واپسي ۾ وٽن سوٽي ڪپڙا، ٽامون، چانهه، کنڊ، نير ۽ هندي دوائون هونديون هيون.

واپار ۽ مال سبب پوندهه لوڪن تي جابلو علائقن ۾ ڦورو قبيلا حملا ڪندا هئا، جنهن ڪري پوندهه لوڪن به پنهنجي بچاءَ ۾ هٿيار کنيا. اهڙي طرح پوندهه لوڪ نيم واپاري ۽ نيم ويڙهاڪ قبيلو بڻجي پيا آهن. ان لٽ مار ۽ ويڙهه سبب شايد ئي ڪو پوندهه هوندو جنهن جي جسم تي زخم نه هجي.

ديري اسماعيل خان کان اٽڪل 60 ڪلو ميٽر پري اتر اولهه ۾ رستي تي ”ڪولاچي“ شهر آهي. ڪراچيءَ جو قديم نالو ڪلاچي يا ڪولاچي آهي. اسان پڇا ڪئي پر ٻنهي شهرن جي وچ ۾ نالي جي هڪجهڙائيءَ اتفاقي ثابت ٿي. مقامي ماڻهن ٻڌايو ته ڪولاچي هڪ پٺاڻ قبيلو آهي. هيءُ وڏو قبيلو آهي. ڪولاچي بلوچ به آهن جيڪي ليّه طرف رهن ٿا. اهي پاڻ کي رند سڏائين ٿا. جيڪي سندن دعوا موجب حلب کان هتي آيا.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

رولاڪ افغان قبيلو ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
رولاڪ افغان قبيلو
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون