Bootstrap Example
ساڌ ٻيلو : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-21
داخلا نمبر 195
عنوان ساڌ ٻيلو
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1321
داخلا جو حوالو:

داخلا ۾ استعمال ٿيل تاريخون

1823.00.00-A.D

شري بابا بنکنڊي 1823ع ڌاري هن آستان تي پهتو ۽ هڪ سؤ ورهين جي ڄمار ۾ 1863ع ڌاري پرلوڪ پڌاري ويو. سندس اصل نالو ٻالچند هو پر ڇاڪاڻ ته هن نون سالن جي عمر ۾ گهر ڇڏيو ۽ بَنَ جو راهي ٿيو تنهن ڪري سندس گروءَ نالو مٽائي ’بن کنڊي‘ رکي ڇڏيو. هُو ذات جو برهمڻ ۽ اداسي پنٿ سان واسطو رکندڙ هو. اداسي پنٿي معنيٰ اهڙو ساڌو جيڪو سڄي عمر شادي نه ڪري ۽ پنهنجو اندر ماري ڇڏي . اداسي پنٿي سنياسي ۽ ساڌو ويرانن ۾ رهي پوري ڌيان سان تپسيا ڪندا آهن.اسان وٽ اداسي پنٿ سک مت سان لاڳاپيل رهيو آهي پر پوءِ ڏٺو ويو ته ڪي ’اداسي


1863.00.00-A.D

شري بابا بنکنڊي 1823ع ڌاري هن آستان تي پهتو ۽ هڪ سؤ ورهين جي ڄمار ۾ 1863ع ڌاري پرلوڪ پڌاري ويو. سندس اصل نالو ٻالچند هو پر ڇاڪاڻ ته هن نون سالن جي عمر ۾ گهر ڇڏيو ۽ بَنَ جو راهي ٿيو تنهن ڪري سندس گروءَ نالو مٽائي ’بن کنڊي‘ رکي ڇڏيو. هُو ذات جو برهمڻ ۽ اداسي پنٿ سان واسطو رکندڙ هو. اداسي پنٿي معنيٰ اهڙو ساڌو جيڪو سڄي عمر شادي نه ڪري ۽ پنهنجو اندر ماري ڇڏي . اداسي پنٿي سنياسي ۽ ساڌو ويرانن ۾ رهي پوري ڌيان سان تپسيا ڪندا آهن.اسان وٽ اداسي پنٿ سک مت سان لاڳاپيل رهيو آهي پر پوءِ ڏٺو ويو ته ڪي ’اداسي


هن داخلا جون تصويرون نه مليون

ساڌ ٻيلو جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

ساڌ ٻيلو - مان نڪتل ٻيون شاخون-

ساڌ ٻيلو


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

ساڌ ٻيلو



بکر کان لهواري طرف وڻن سان گِهريل سهڻو ٻيٽ سنڌ جو شايد سڀ کان سهڻو تيرت آستان آهي. ساڌ ٻيلي جي تاريخ گهڻي پراڻي ناهي پر مسلمانن جي اها دعوا ته ساڌ ٻيلو اصل ۾ شاد ٻيلو يا سعيد ٻيلو هو، اجائي لڳي ٿي ڇاڪاڻ ته اها دعوا سؤ سيڪڙو مفروضي تي ٻڌل آهي.

شري بابا بنکنڊي 1823ع ڌاري هن آستان تي پهتو ۽ هڪ سؤ ورهين جي ڄمار ۾ 1863ع ڌاري پرلوڪ پڌاري ويو. سندس اصل نالو ٻالچند هو پر ڇاڪاڻ ته هن نون سالن جي عمر ۾ گهر ڇڏيو ۽ بَنَ جو راهي ٿيو تنهن ڪري سندس گروءَ نالو مٽائي ’بن کنڊي‘ رکي ڇڏيو. هُو ذات جو برهمڻ ۽ اداسي پنٿ سان واسطو رکندڙ هو. اداسي پنٿي معنيٰ اهڙو ساڌو جيڪو سڄي عمر شادي نه ڪري ۽ پنهنجو اندر ماري ڇڏي . اداسي پنٿي سنياسي ۽ ساڌو ويرانن ۾ رهي پوري ڌيان سان تپسيا ڪندا آهن.اسان وٽ اداسي پنٿ سک مت سان لاڳاپيل رهيو آهي پر پوءِ ڏٺو ويو ته ڪي ’اداسي‘ پاڻ کي سِک سڏائڻ بدران هندو چوائڻ کي ترجيح ڏيڻ لڳا.

چون ٿا ته بنکنڊي مهاراج نيپال ملڪ کان آيو، جتي سندس ڌُوڻي آهي. سندس گرو هندستان جي رياست پٽياله ۾ هو. بابا بنکنڊي جڏهن سنڌ ۾ آيو تڏهن سندس عمر 60- سالن جي لڳ ڀڳ هئي . اهو ٽالپرن جو دور هو. چون ٿا ته مير سهراب خان اڪثر هن ساڌوءَ سان ملڻ ايندو هو. ساڌ ٻيلي ۾ بڙن جا ٽي وڻ هنيا ويا جن جا نالا برهما، مهيش ۽ وشنو رکيا ويا ان سان گڏوگڏ هوريان هوريان ڪالي، شو، گڻيش ۽ هنومان جا مندر ٺاهيا ويا. ڇاڪاڻ ته بکر ۽ روهڙيءَ جي وڏي آبادي هندن تي ٻڌل هئي ۽ ميرن جا وزير ۽ شهر جا شاهوڪار سيٺيون هندو هئا، تنهن ڪري ساڌ ٻيلي ترقي وٺڻ ۾ دير نه ڪئي. خود مير سهراب خان ۽ پوءِ انگريزن هيءُ ٻيٽ تيرٿ لاءِ مخصوص ڪري ڇڏيو.

شروع شروع ۾ هيءُ تيرٿ هندو ياترين لاءِ آشرم ۽ اَجهي طور ڪتب آندو ويو پر پوءِ پاڻ به هوريان هوريان تيرٿ ٿي ويو. پنجاهه کن سال اڳ تائين ساڌ ٻيلو وڏي ڳالهه هئي. ان وقت تائين هتي وڏيون پڪيون عمارتون، درٻار، مندر، مڙهيون، آشرم، لئبريري، باغيچا ۽ گهاٽ ٺهي چڪا هئا. لئبريريءَ لاءِ جدا عمارت هئي جيڪا هاڻي کنڊر ٿي چڪي آهي.

ساڌ ٻيلي تيرٿ تي ڏسڻ لاءِ خاص ڳالهيون مرڪزي درٻار، ٻيٽ جي چئني پاسي فطرت جي سونهن ۽ سنگ مرمر جو ڪم آهي. مرڪزي درٻار جي هڪ ديوار تي هڪ مڙهيل مورتيءَ بابت ٻڌايو وڃي ٿو ته اها ساميءَ جي آهي. سنڌي شاعريءَ جو ٽيون اهم ٿنڀو. جيتوڻيڪ مورتيءَ واري صورت جي اصل هئڻ بابت ڪو به تصديق نٿو ڪري.

ساڌ ٻيلي جي ڏاڪڻين تي پير رکڻ شرط پهرين نگاهه سامهون واري ديوار تي پوي ٿي جنهن تي سنگ مرمر تراشي ڪنهن ڪلاڪار نرڳ ۽ سرڳ جو فلسفو سمجهائڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. جيڪو ماڻهو جهڙا ڪرم (عمل) ڪري ٿو، ان جو ڦل اَوس ڀوڳي ٿو. عورت هجي يا مرد، ننڍو هجي يا وڏو کيس پنهنجي هر عمل جو حساب ڏيڻو آهي. سامهون ديوار تي اڪريل شاهڪار ۾ هندو تصور موجب بهشت ۽ دوزخ جا منظر آهن. بهشت ۾ سک ۽ اَنند آهي ۽ دوزخ ۾ عذاب ۽ ڀوڳنائون.

ساڌ ٻيلو سنڌ ۾ هندن جي انهن تمام ٿورن تيرٿ آستانن مان هڪ آهي جتي مسلمان نٿا وڃن. نه ته لڳ ڀڳ هر تيرٿ مسلمانن لاءِ ساڳي اهميت جو ماڳ آهي. اڄڪلهه ڪنهن به غير هندوءَ کي ساڌ ٻيلي ڏانهن وڃڻ کان اڳ مقامي انتظاميه ۽ پنچائت کان اجازت نامو وٺڻو پوي ٿو البت سِک مت وارا سولائيءَ سان وڃن ٿا ڇاڪاڻ ته بابا سريچند جي نالي سان به هتي هڪ مندر آهي، هونئن به سنڌ جا سک هندو ڌرم جو حصو سمجهيا وڃن ٿا. بابا سريچند صاحب (1643- 1494ع) گرونانڪ جو وڏو پٽ ۽ اداسي پنٿي هو.

ساڌ ٻيلي جي تاريخ گهڻي پراڻي نه سهي، سهڻو ڏاڍو آهي. ٻيٽ جي وڏي حصي کي چؤطرف مضبوط ديوار ڏني وئي آهي جنهن ڪري درياهه ۾ چاڙهه وقت خير رهي ٿو البت سکر واري ڪنڌيءَ جو پتڻ، جتان ساڌ ٻيلي لاءِ ٻيڙيءَ تي چڙهجي ٿو بند ٿي ويندو آهي‏. مهاڻن جو عقيدو آهي ته ان هنڌ درياهه شاهه هر سال ٻوڏن دوران ٻن چئن ماڻهن جي ڀيٽا وٺندو آهي ۽ ٻيڙيون اٿلائي ڇڏيندو آهي. سچ پچ ته هن هنڌان اونهاري ۾ درياهه جو ويڪرو ايڏو ئي تکو ۽ خطرناڪ ٿي ويندو آهي. پاڻي چڙهندو آهي ته ذري گهٽ سڀ ڏاڪڻيون چڙهي نرڳ سرڳ جا منظر ڏسڻ بيهي رهندو آهي ۽ جڏهن واپس لهندو آهي ته تڏهن پاڻ سان آندل لٽ سان تيرٿ جون ڏاڪڻيون به لٽي ويندو آهي. پنچائت ۽ پوئلڳ پوءِ سيپٽمبر ڌاري اها لٽ کرڙي لاهيندا آهن. هتي هر سال بابا بنکنڊي جي ورسيءَ جي موقعي تي ميلو لڳي ٿو.

منظر ڏسڻو آهي ته جنهن به پاسي کان وڃي بيهجي. هر طرف کان سونهن وَسي ٿي. چؤطرف ڪيڏي به گرمي ۽ لڪ هجي، هتي وڻ ٿڌ ڇڻڪارين ٿا. اُتر ۾ ٽڪرين تان ڪَڪَر کڻي بيٺل سکر جون جايون، اوڀر ۾ بکر جي ٻيٽ تي جهڪيل پُلين جو جهگٽو، اتر اوڀر ۾ روهڙيءَ پٻ کڻي بيٺل بلند عمارتون، ڏکڻ ۾ سنڌوءَ جو وشال ۽ اٿاهه پيٽ ۽ اولهه ۾ سکر بئراج جا ڇاهٺ دروازا.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

ساڌ ٻيلو ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
اسحاق انصاري
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون