Bootstrap Example
سونڊا پتڻ : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-29
داخلا نمبر 313
عنوان سونڊا پتڻ
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1372
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

سونڊا پتڻ جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

سونڊا پتڻ - مان نڪتل ٻيون شاخون-

سونڊا پتڻ


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

سونڊا پتڻ



مورڙي جا سوا پتڻ تي نه پهتا هئا. پتڻ تي هڪ ٻيڙي بيٺي هئي. آبپاشي کاتي جي ريسرچ شعبي جو ننڍو داروغو درياهه جا نقشا کولي هڻي رهيو هو. سندس ڪم درياهه جي تازي وهڪري جا نشان ٺاهڻ، حدون جاچڻ ۽ پراڻي نقشي ۾ آيل ڦيرڦار سان ڀيٽي تازي صورتحال تيار ڪري مٿين عملدار کي پهچائڻ آهي. ڪنڊياري سان تعلق رکندڙ هن ملاح عملدار سکر کان سن تائين پندرهن سال ساڳيو ڪم ڪيو آهي، گذريل چئن سالن کان ڄامشوري کان هيٺ ڪم پيو ڪري. اڄڪلهه سندس پارٽي سونڊا کان ڪيٽي بندر تائين سروي ۾ رڌل آهي.

اسان جڏهن کانئس هتان جي صورتحال پڇي ته چيائين، ”ڄامشوري کان هيستائين درياهه تبديل آهي! درياهه جو وهڪرو اڳئي سال کاٻي ڪنڌيءَ سان هو، هن سال ساڄي ڪنڌيءَ سان پيو وڃي ... اها خبر اڳئين سال وارا نقشا ڏسي پوي ٿي ... درياهه ٻنهي ڪنڌين تي ور وڪڙ پيو ڏي پر هاڻي ٻَني کان کاٻي ڪنڌي، حافظ شاهه ٽنڊي وٽان ساڄي ڪنڌي، وري ملاڪاتيار کان يڪو کاٻي ڪنڌيءَ سان ٿو اچي، ملاڪاتيار جهرڪن کان مٿي آهي. جهرڪن کان هيٺ راڄي ڳوٺ آهي مٿي کاٻي ڪنڌيءَ تي ملاڪاتيار، حافظ شاهه ٽنڊو ۽ فوجي ڇانوڻي حيدرآباد (هوائي اڏو) آهن. درياهه ملاڪاتيار کان کاٻي پاسي گهڻو ويو آهي، هِن سال چار سؤ فوٽ کڻي ويو آهي کاٻي ڪنڌيءَ ڏانهن ... (اتي اِريگيشن وارن جو بنگلو به آهي).”

ڪوٽڙيءَ بئراج کان هيٺ پاڻيءَ جي صورتحال بابت ٻڌائيندي داروغي چيو ته، ”اڳئين سال پاڻي ڪافي هو.هاڻي به جڏهن مان هتي آيس ته چار ساڍا چار فوٽ پاڻي هو ... حافظ شاهه ٽنڊي کان گهڻو خطرو آهي، اتي پاڻي صفا گهٽجي ٿو وڃي. ويڪر گهڻي اٿس ان ڪري اونهائي ٻه اڍائي فوٽ وڃي بچي آهي ... باقي سونڊا کان هيٺ وڃبو ته سورجاڻ کان ٿورو آهي ... اُتي چِڪڻ اٿس ... درياهه سورجاڻ کان ٿورو کاٻي ڪنڌيءَ ڏانهن وڃي ٿو ان ڪري چِڪڻ کي ڪجهه ڇڏي ويو آ ... اتي هاڻي به چار ساڍا چار فوٽ پاڻي هوندو. سونڊا کان هيٺ ٻارنهن ميل جي پنڌ تي کاٻي ڪنڌيءَ تي کُڏي آهي، کُڏيءَ کان سورهن ميل هيٺ کاٻي ڪنڌيءَ تي سورجاڻ ۽ ان کان چار ميل پري ٺٽو ... کُڏي کانپوءِ ساڄي ڪنڌيءَ تي هيلايا ايندو ان کان پوءِ درياهه ۽ بند تائين گاڏيءَ جو رستو آهي.“

داروغي ٻڌايو ته سورجاڻ وٽ موجود چِڪڻ سبب ٻيڙيءَ کي خطرو ناهي. اتان اڄ صبح جو ئي هڪ ٻيڙي لنگهي سونڊن تائين آئي آهي. ملاحن جي اصطلاح ۾ چِڪڻ اها جاءِ آهي جتي چيڪي مٽي جمع ٿيل هوندي آهي ان ڪري پاڻي پکڙجي يا وڇائجي ويندو آهي ۽ اونهائي گهٽجي ويندي آهي.

درياهه جون خبرون ڏيندي همراهه سامونڊي ويرن جي ڳالهه ڪئي. چيائين، ”وِير جو سَر سجاول تائين اچي ٿو ... گونگڻي بنگلي تائين.” درياهه ۾ سمنڊ سان سٺو واسطو رکندڙ پتڻ جنگيسر آهي، جيڪو ڳاڙهي شهر سان ڳنڍيل آهي. جنگي سر کان ڇهه ميل هيٺ درياهه جي هڪ ڇاڙ جو نالو ’روڙو‘ آهي.

روڙي کان پوءِ ايندو کاروڇاڻ. جتان هڪ شاخ سمنڊ سان ڳنڍيل آهي. ملاح پنهنجي نقشي تي لِيڪن مٿان آڱر ڦيريندو ٿي ويو، ان شاخ جو نالو ’چاچيلو يا خچر‘ آهي. اروڙ شاخ جي ويڪر هزار ٻارنهن سؤ فوٽ ٿيندي ... ان ۾ جڏهن وير لهندي چڙهندي آهي ته وڏي طاقت هوندي اٿس ... پاڻي ڏاڍو تکو هوندو آهي ... ائين سمجهه ته ٻيڙي به ميل پري هوندي ته پاڻي ان کي اتان پيو ڇڪيندو ... توهان ائين سمجهو ته جنگيسر کانپوءِ ايندو ٻاٻيهو، ٻاٻيهي کانپوءِ ايندو روڙو. روڙي کانپوءِ کارو ڇاڻ، کاري ڇاڻ کان هيٺ وري به هڪ ڇاڙ کاٻي پاسي ويندي، ٿورو اڳتي وڃبو ته هڪ ڇاڙ ساڄي پاسي ويندي. اهو ڦاٽ تمام موڪرو آهي، ملاح وچ ڏيو سڌو ڪيٽي بندر پهچن ٿا ... ڪيٽي بندر تائين پنج ڇهه ڇاڙون آهن، ساڄي پاسي فقط هڪ آهي جنهن کي سوکيءَ واري ڪري چئبو آهي. ان ڇاڙ ۾ جڏهن وير هوندي آ ته جام پاڻي هوندو آهي پر جڏهن وير لهندي آ ته گهٽ پاڻي سبب تڪليف ٿيندي آهي.

سج لهي ويو، مورڙو سونڊا ۾ رات ترسي پيو. ٻيڙيءَ کي اتي ئي داروغي جي سنڀال ۾ ڏيئي قافلو خشڪيءَ رستي ٺٽي روانو ٿيو. رات مڪلي ريسٽ هائوس ۾ گذرندي.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

سونڊا پتڻ ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
سونڊا پتڻ
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون