Bootstrap Example
شڪارپور : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-21
داخلا نمبر 181
عنوان شڪارپور
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1265
داخلا جو حوالو:

داخلا ۾ استعمال ٿيل تاريخون

1828.00.00-A.D

هن ئي ماڳ تي نواب ولي محمد لغاريءَ 1828ع ۾ ٽالپرن جي پاران لشڪر ڪشيءَ مهل پنهنجو لشڪر لاٿو هو ۽ بنا مقابلي شڪارپور فتح ڪيو هو.


1617.00.00-A.D

هن ئي ماڳ تي نواب ولي محمد لغاريءَ 1828ع ۾ ٽالپرن جي پاران لشڪر ڪشيءَ مهل پنهنجو لشڪر لاٿو هو ۽ بنا مقابلي شڪارپور فتح ڪيو هو.


1745.00.00-A.D

هن ئي ماڳ تي نواب ولي محمد لغاريءَ 1828ع ۾ ٽالپرن جي پاران لشڪر ڪشيءَ مهل پنهنجو لشڪر لاٿو هو ۽ بنا مقابلي شڪارپور فتح ڪيو هو.


1743.00.00-A.D

ان کان پوءِ شڪارپور، بکر جي انتظام هيٺ آيو جتي ان وقت مغل حڪومت جا گورنر ويهندا هئا. انهن کان پوءِ ايرانين ۽ پٺاڻن 1743ع کان 1824 ع تائين حڪومت ڪئي.1843 ع تائين ٽالپرن جو دور رهيو، جنهن کان پوءِ انگريزن جي صاحبي شروع ٿي.


1843.00.00-A.D

ان کان پوءِ شڪارپور، بکر جي انتظام هيٺ آيو جتي ان وقت مغل حڪومت جا گورنر ويهندا هئا. انهن کان پوءِ ايرانين ۽ پٺاڻن 1743ع کان 1824 ع تائين حڪومت ڪئي.1843 ع تائين ٽالپرن جو دور رهيو، جنهن کان پوءِ انگريزن جي صاحبي شروع ٿي.


هن داخلا جون تصويرون نه مليون

شڪارپور جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

شڪارپور - مان نڪتل ٻيون شاخون-

شڪارپور


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا3
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0--1--2-گذريل صفحو

شڪارپور

شڪار پور پهچندي پهچندي منجهند جو هڪ وڄي ويو. ڊاٽسن پڪ اپ تي سوار نوجوان سڌو سکر نڪري ويا. اسان جڏهن هتي پهتا آهيون ته هن شهر جي عمر 373 سال آهي. شهر جو بنياد وجهندڙ دائود پوٽو ڪٽنب ماضيءَ جو پڙاڏو بڻجي چڪو آهي. اڄڪلهه سومرا، پٺاڻ. قاضي. ميمڻ ۽ شيخ برادريون پيون ڏسجن. دائود پوٽا به آهن پر ٿورا.
جيپ شهر جي ٽاور لڳ بيٺي. اسان ماڻهن کان حال احوال وٺڻ شروع ڪيو. ماڻهو مڙيا ته اسان کانئن رهنمائي گهري، ”دوستو توهان مان ڪو اسان کي شهر جون ڪي اهي پراڻيون عمارتون ڏيکاريندوجن تي ڪاٺ جي اُڪر جو ڪم ٿيل آهي؟“
”هائو! مان ڏيکاريانوَ! گهڻا پئسا ڏيندؤ؟“ هڪ همراهه ميڙ کي چيري اڳتي آيو. سڄي سنڌو ماٿريءَ ۾ هيءُ پهريون ماڻهو هو جنهن پئسن تي رهنمائي آڇي هئي. نه ته اسان ڏٺو آهي ته ماڻهو پنهنجي شهر جون عظمتون ڏيکارڻ لاءِ هڙان خرچ ڪندا آهن. شڪر ٿيو سنڌ ۾ ڪو ته اهڙو ماڻهو به مليو جنهن ڪاروباري بنيادن تي ڳالهايو. ڪاروباري مزاج شڪارپور جي نس نس ۾ هئڻ کپي، بهرحال هيءُ اهو شهر آهي جنهن پنهنجي واپاري صلاحيتن سبب دنيا ۾ نالو ڪڍيو.
”ڀائو پاڻ ڪير آهيو؟“ انور کانئس پڇيو. کيس پڪ هئي ته اهو ماڻهو ميمڻ يا شيخ هوندو جيڪي واپاري مزاج رکندا آهن.
”مان سيد آهيان!“ همراهه چيو ۽ سڀني کي ماٺ لڳي وئي. ڪن جي چهري تي هلڪي مرڪ پکڙجي وئي.
”توهان مون سان اچو..مان ٿو توهان کي ڏيکاريان!“ هڪ نوجوان ٻانهن کان جهليو، ”پر ڪاٺيءَ جو گهڻو ڪم هاڻي وڪامجي ويو آهي. ماڻهن در پٽي ڪراچيءَ جي واپارين کي وڪڻي ڇڏيا آهن.“
”چاچا، توهان هيءُ شهر پنهنجي ننڍپڻ ۾ ڪيئن ڏٺو؟“ انور هڪ جهوني کان پڇيو. ”عاليشان شهر هو ... پوري دنيا ڏسڻ ايندي هئي. دسهڙي جا ميلا لڳندا هئا ... ڏياريءَ جا ميلا لڳندا هئا ... ٻيا ميلا لڳندا هئا ... هفتي هفتي ميلو هوندو هو ... شاهي باغ ۾ لڳندا هئا ميلا ... اڳي هندو هوندا هئا جيڪي شهر کي پيا ٺاهيندا هئا ... وري جڏهن هليا ويا ته اِجهو هينئن ٿي ويو آهي.“
”ڀلا اڃا به هتي ڪاٺ جي ڪم جا ڪي وڏا ڪاريگر آهن؟“
”هائو! بابلاڻي آهن ... استاد نبي بخش بابلاڻي، علي رضا بابلاڻي، غلام رضا، منير حسين بابلاڻي، رحيم بخش بابلاڻي اڄ جا سٺا ڪاريگر آهن.“ جهوني نالا ڳڻايا.
شڪارپور وڏي ڳالهه هئي. سڄو شهر روز ڌوپندو هو. ميونسپل ڪميٽي چڱي شاهوڪار هئي. ڪنهن وقت ۾ شهر لاءِ ٽراموي منظور ٿي هئي. ان جا نقشا اڄ به دفتر ۾ موجود آهن. شهر ۾ سِڪا ٺاهڻ جون مشينون هيون. اسان هڪ گهٽي مان لنگهندي هڪ عمارت تي پڙهون ٿا، ”دي سينٽرل بينڪ آف انڊيا لميٽڊ“ هتي هاڻي پرائمري گرلز اسڪول آهي.
شهر جي ڍڪ بازار اڌ ميل ڊگهي آهي. هڪ ٻي بازار جو نالو سنڌ بازار هو، جنهن کي هاڻي شاهه لطيف بازار سڏين ٿا. اها به تمام ڊگهي بازار ليکي ويندي هئي. جو ماڻهو شاعراڻو مبالغو ڪري چون ٿا ته، ”ايڏي ڊگهي هئي جو سنڌ جي ٻين شهرن سان وڃي ملندي هئي.“ ان ئي بازار ۾ هندن جون گئوشالائون به هونديون هيون. شهر جي وڏن مندرن مان هڪ جو نالو، ”پُوڄ اداسين شري سماڌا آشرم“ آهي. ڀائين اسان کي مندر ڏسڻ جي موڪل نه ڏني. سبب اهوئي بابري مسجد ۽ رام مندر وارو هوندو. لڳي ٿو ته بابري مسجد ڪجهه سالن اندر وڏو تڪراري مسئلو بڻجي ويندو، خدا خير ڪري!
چون ٿا ته برطانيا جي راڻيءَ شڪارپور اچڻ جو پروگرام ٺاهيو ته هتي وڏو باغ ٺاهيو ويو. شاهي خاندان سان نسبت ڪري مٿس نالو شاهي باغ پئجي ويو. اڄڪلهه هن باغ کي شهيد الله بخش ميونسپل شاهي باغ ٿا چون. باغ جي مرڪزي اڏاوت شروع ۾ ڪاٺ جي هئي پر پوءِ ان جي مرمت دوران ان جي ڇت بدلائي لوهي چادر جي ڪئي اٿائون. شاهي باغ جي اڏاوت لاءِ پيڙهه جو پٿر 24- مئي 1871 ع تي رکيو ويو جڏهن ته عمارت سيپٽمبر 1871ع ۾ مڪمل ڪئي وئي هئي.هن ئي ماڳ تي نواب ولي محمد لغاريءَ 1828ع ۾ ٽالپرن جي پاران لشڪر ڪشيءَ مهل پنهنجو لشڪر لاٿو هو ۽ بنا مقابلي شڪارپور فتح ڪيو هو. افغان حاڪم هن علائقي تان گرفت وڃائي ويٺا هئا انڪري افغان ڪارندو قلعي جي اٺن ئي دروازن جون ڄاٻيون نواب ولي محمد جي حوالي ڪري خاموشيءَ سان هليو ويو هو.
ڪشمور کان 110ڪلوميٽر هيٺ شڪارپور آهي جنهن جا پڙاڏا ديره جات کان ٻڌندا پيا اچون. بولان لڪ کان سنڌوءَ ڏانهن ايندڙ واٽ تي 1617ع ۾ وجود ورتو، شهر جو باني بهادر خان دائودپوٽو هو. کيس هيءُ علائقو مغل شهنشاهه جاگير طور ڏنو هو. دائودپوٽن اٽڪل 130سال علائقي تي حڪومت ڪئي.ميان يار محمد ڪلهوڙي پنهنجي وقت ۾ شڪارپور تي سڌو حملو ڪيو هو پر سندس پٽ ميان نور محمد سياست کيڏي 1745ع ۾ نادر شاهه جي ڪارندي مرزا عسڪريءَ جي هٿان شڪارپور تي خوني حملو ڪرايو.افغانين جي حملي کان پوءِ دائودپوٽا شڪارپور ڇڏي بهاولپور هليا ويا ...چون ٿا ته شڪاپور تي اهو حملو هيانءُ ڏاريندڙ هو، ڇتي ويڙهه ٿي جنهن ۾ دائودپوٽا بي جگريءَ سان وڙهيا.مردن پنهنجن هٿن سان پنهنجون عورتون ڪُٺيون ۽ زيورن سان جهنجهيل لاش هڪ کوهه ۾ اڇلائي ڇڏيا.هي کوهه لکي در جي ويجهو هو. ان پاڙي کي هاڻي ماهو چون ٿا.’ماهو‘ معنيٰ قتل، يا جنگ. ’ماهو پوڻ‘ معنيٰ قتلام ٿيڻ.
ان کان پوءِ شڪارپور، بکر جي انتظام هيٺ آيو جتي ان وقت مغل حڪومت جا گورنر ويهندا هئا. انهن کان پوءِ ايرانين ۽ پٺاڻن 1743ع کان 1824 ع تائين حڪومت ڪئي.1843 ع تائين ٽالپرن جو دور رهيو، جنهن کان پوءِ انگريزن جي صاحبي شروع ٿي.
انگريزن جي فتح وقت شڪارپور جا گهر ۽ جايون ٻه ماڙ هيون جيڪي ڪچين سرن ۽ گاري سان ٺاهيون ٿي ويون. اهي جايون لڳ ڀڳ اهڙيون هونديون جهڙيون اڃا به سيوهڻ ۽ ٺٽي ۾ ڏسجن ٿيون. جڏهن انگريزن شڪارپور کي ضلعي جي حيثيت ڏني تڏهن شڪار پور کي عروج مليو. ان وقت سنڌ ۾ فقط ٽي ضلعا هئا. شڪارپور، حيدرآباد ۽ ڪراچي. هندن جي واپار شهر کي افغانستان، ايران، پنجاب ۽ سامونڊي شهرن سان ڳنڍي ڇڏيو. هُنڊي سرشتو هتان جي واپارين جو ڏنل آهي. سندن هنڊي افغانستان، ايران، وچ ايشيا، روس ۽ عربستان تائين هلندي هئي. اڄ به شڪاپور جا ميمڻ، شيخ ۽ هندو گهڻو ڪري واپاري آهن. شهرن ۾ عام ماڻهو نوڪري پيشو آهن باقي ٻهراڙيءَ جا ماڻهو هاري ۽ ڀاڳيا آهن ... ڊگها پهراڻ يا قميصون جهولدار سٿڻيون ۽ وڏا پٽڪا. هاڻي زمانو بدلجندو پيو وڃي، وڏيون سٿڻيون گهٽبيون وڃن ۽ پٽڪي جي جاءِ تي سنڌي ٽوپي ايندي پئي وڃي. شڪارپور کي 1977ع ۾ ٻيهر ضلعي جي حيثيت ملي آهي.

راءِ بهادر اوڌو داس تاراچند
پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ


ٽوٽل صفحا3
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0--1--2-گذريل صفحو

شڪارپور ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
”خبيث چڪر“ ۾ ڦاٿل عوام ۽ سگا
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون