Bootstrap Example
طوطي خان کان انٽرويو : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-18
داخلا نمبر 84
عنوان طوطي خان کان انٽرويو
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1292
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

طوطي خان کان انٽرويو جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

طوطي خان کان انٽرويو - مان نڪتل ٻيون شاخون-

طوطي خان کان انٽرويو


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

طوطي خان کان انٽرويو

رات جي ماني کائڻ کانپوءِ وري چوڪڙي متي. هن ڀيري طوطي خان کان انٽرويو وٺڻ جي موڊ ۾ آهيون. طوطي خان جي عمر هن وقت 60 سال آهي ۽ اٽڪل چاليهن سالن کان درياهه جا سفر پيو ڪري، هو لنڊاءِ ۽ سنڌوءَ جي ڳُجهن مان ائين واقف آهي جيئن مڇيءَ کي خبر هجي.
”طوطي خان! جيڪڏهن ڪالاباغ بند ٺهي ٿو پوي ته ڇا ٿو ڀانئين، نوشهرو ٻڏندو ڪي بچندو؟“ پهريون سوال ميجر اعظم ڪيو.
”ڪونه ٻڏندو!“
”ڇو؟ پاڻيءَ جي سطح جو چڙهندي!“ ميجر ٻيو سوال ڪيس.
”ڪالاباغ بند ٺهڻ کانپوءِ جيڪڏهن وڏي ۾ وڏو اندازو هڻجي تڏهن به خوشحال ڳڙهه تائين پاڻي چڙهندو. ويهارو کن فٽ سطح چڙهندي.“ طوطي خان چيو.
ميجر اعظم، طوطي خان بابت مختصر احوال ڏيڻ شروع ڪيو. چيائين، ”هيءَ ماڻهو جهانگيره کان سکر تائين ٻيڙين جي ذريعي ڪاٺ جي ٽرانسپورٽ جو ڪم ڪندو رهيو آهي ... اڳي سوات نديءَ جي ڪناري ٻيلن ۾ بيٺل وڻ وڍي سوات نديءَ ۾ لوڙهيا ويندا هئا، جيڪي خيرآباد وٽ ڪابل نديءَ مان ڪڍيا ويندا هئا. خيرآباد ڪاٺ جي وڏي مارڪيٽ هئي. هاڻي اهو سلسلو بند ٿي ويو آهي. ان ڪاٺ مان ٻيڙيون ٺهنديون هيون، انڪري جو اهو ڪاٺ پاڻيءَ ۾ رهڻ ڪري چڱيءَ ريت پُسي چڪو هوندو هو. ٿڌي پاڻيءَ ۾ پسيل ڪاٺ ٻيڙي ٺاهڻ لاءِ تمام سٺو هوندو آهي ... هيءَ ماڻهو اتي (خيرآباد وٽ) ٻيڙيون به ٺاهيندا آهن.“
”اڄ کان 15 سال پهرين تائين انهن ندين ۾ ٻيڙيون هلنديون هيون پر هاڻي درگئي ۽ مالا ڪنڊ تي هائڊرو اليڪٽرڪ پروجيڪٽ ٺاهيا ويا آهن. جنهن ڪري سلسلو بند آهي.“ ميجر اعظم جي ڳالهه جاري رهي. ”سو جڏهن ٻيڙيون ٺاهيندا هئا ته پوءِ اهي ٻيڙيون ڪاهي، سنڌوءَ ۾ هيٺ سفر ڪندا هئا ۽ انهن ٻيڙين ۾ بالن (ٻارڻ يا ٻارڻ جون ڪاٺيون) کڻي ويندا هئا. اها ڪمائي پنهنجي جاءِ تي ... پوءِ ٻيڙيون به سکر ۾ وڪڻي موٽي ساڳئي ڌنڌي کي اچي لڳندا هئا ...“ ميجر اعظم طوطي خان جي ڪهاڻي ڇڏي نئين موضوع تي لهي آيو، چيائين، ”اٽڪ کان خوشحال ڳڙهه تائين، پاڻي اٽڪل 300 فٽ کن هيٺ ڪري چڪو آهي. خاص ڪري گهوڙا تڙپ وٽ ته هڪدم 100 فٽ لٿو آهي، سو ٿورو ذهن ۾ رکو ته نوري پير واري ماڳ کان اٽڪ پل مٿي آهي ۽ ڪابل درياهه ان کان مٿي آهي ...“ ميجر اعظم خبر ناهي ته ڇا پئي سمجهائڻ گهريو، طوطي خان کي ڳالهه نه وڻي، کيس ڪٽي ڇڏيائين.
”او بادشاهو!“ طوطي خان هندو گاڏڙ اردو ڳالهائيندو آهي، ”هي جيڪو حڪومت وارا چون ٿا ته ڪالاباغ ڊيم ٺهي ۽ ٻيا چون ٿا ملڪ ٻڏي ويندو. اهو نه ٻڏندو. حڪومت وارا ٻاهرين ملڪن مان پئسا پيا گهرائين ... هيءُ ڊيم فقط ان ڪري پيا ٺاهين جو تربيلا جي بيڪار ٿيڻ کانپوءِ ڪم اچي!“ طوطي خان پنهنجو اندازو ڏنو.
”ڇا مطلب؟“ ميجر پڇيو.
”مطلب هي ته سنڌوءَ جو پاڻي پاڻ سان مٽي کڻي ايندو آهي. اها مٽي هاڻي تربيلا ۾ جمع پئي ٿئي، اها تمام گهڻي آهي، اها نيڪال ٿئي ڪونه ٿي. هيڏي وڏي ڍنڍ آهي، نيٺ ته ڀربي! پوءِ ڇا ڪندا؟ هنن جو ته ٽينڊر (پروجيڪٽ) خراب ٿي ويندو ... سو، هي ان انتظار ۾ آهن ته جيئن ئي اهو ڊيم ناڪام ٿئي ڪالاباغ کي اسٽارٽ ڪري ڇڏين!“ طوطي خان دليل ڏنو.
”ڀلا جيڪڏهن ڪالاباغ ڊيم ٺهيو ته مکڊ جو ڇا ٿيندو؟“
”ٻڏي ويندو.“ طوطي خان پڪ سان چيو.
”مکڊ وارا بند ٻڌجڻ تي خوش آهن ته کين اُٿارڻ مهل حڪومت پئسا ڏيندي ... سو انهن ڇا ڪيو آهي ته مکڊ جي ڀرپاسي ۾ مٽي جا گهر ٺاهي ڇڏي ڏنا اٿن ته جيئن دعويٰ (Claim) ڪري سگهن.“ ميجر اعظم ٻڌايو ۽ طوطي خان ان جي تائيد ڪئي.
”پر ڪابل ندي ته متاثرٿيندي.“ انور، ميجر اعظم کي ياد ڏياريو.
”ها ... ڪابل ٿورو بيڪ فلو (back flow) ڪندي. سر! ماڻهو نوشهري کي نقصان جي جيڪا ڳالهه ڪن ٿا سا سؤ سالن ۾ هڪ ڀيرو واري ٻوڏ جي بنياد تي ڪن ٿا. اها ته صورتحال ائين آهي ته جيڪڏهن اها وڏي ٻوڏ اڄ اچي، پوءِ کڻي ڪالاباغ بند ٺهيل هجي يا نه هجي، نوشهرو پاڻيءَ هيٺ ايندو ... ان جو سبب ڪالاباغ نه پر جاگرافيائي حالتون آهن.“ ميجر راءُ ڏني.
”شهر جي ڊرينيج جو بيڪ فلو به ته مسئلو آهي؟“ انور پڇيو، پر ان جو ڪو جواب نه مليو، ڇو ته ان سوال جي نتيجي ۾ طوطي خان ۽ ميجر جي راءِ گڏ وچڙ ٿي وئي. مان سمجهان ٿو ته وٽن ڪو به پڪو جواب ڪونه هو.
اڌ رات ٿي چڪي هئي. جسم ٿڪ کان چُور هئا ۽ ذهن نڍال. ذهن جون تارون گرم ٿي چڪيون هيون ... اوٻاسيون، ننڊ جا جهوٽا ۽ پوءِ هوش جو فيوز اڏامي ويو.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

طوطي خان کان انٽرويو ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
طوطي خان کان انٽرويو
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون