Bootstrap Example
عجيب ٽڪريون : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-21
داخلا نمبر 184
عنوان عجيب ٽڪريون
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1254
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

عجيب ٽڪريون جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

عجيب ٽڪريون - مان نڪتل ٻيون شاخون-

عجيب ٽڪريون


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

عجيب ٽڪريون



سکر روهڙيءَ واريون چن- پٿر جون ٽڪريون سکر کان اٽڪل ٻه ميل اتر کان شروع ٿي، ڏکڻ ۾ ڪوٽڏجيءَ کان ڪجهه هيٺ تائين لڳ ڀڳ چاليهن ميلن ۾ پکڙيل آهن. ان وچ ۾ سنڌوءَ، هڪ ٻن هنڌان ٽڪرين کي ڇِلي ڇڏيو آهي، انهن ٽڪرين کي رڳو درياهه ئي نه ڇليو آهي پر سنڌوءَ کان اڳ سامونڊي ڇوليون به ڇِلينديون رهيون آهن. اهڙي عظيم کاڌ جو منظر ”نيهن ٽڪر“ وٽ ڏسڻ جـھڙو آهي، هوائون ته اڄ تائين وڏي بي نيازي ۽ ڪاريگريءَ سان ٽڪرن کي ڇلي ڇلي سنهو ڪرڻ ۾ رڌل آهن. هوائن جي کاڌ جو اهڙو مثال دنيا ۾ شايد فقط ميڪسيڪو واري پاسي ئي آهي. جتي جا جبل هنن ٽڪرين جي ڀيٽ گهڻا اوچا آهن.

فطرت هڪ فنڪار وانگر ٽي ٽي سؤ فٽ اوچين هنن ٽڪرين کي ايڏي ته هوشياريءَ سان ڇليو آهي جو ڪن ڪن هنڌن تي ٽڪرين جا مٿيان پاسا پنجاهه پنجاهه سؤ سؤ فٽن جي سنهين ديوارين جي صورت وٺي ويٺا آهن، نيهن وارو ٽَڪر، مٿان کان هيٺ تائين چئن ٽُڪرن ۾ ورهايو پيو آهي. شادي شهيد کان ڏکڻ ۾ هڪ ٽَڪر هوبهو پڳ جهڙو آهي. جنهن ڪري نالو ئي پئجي ويو اٿس ”پڳ وارو ٽڪر“. گهڻو ڪري سڀني ٽڪرين جون چاڙهيون ايتريون ته اڀيون آهن جو مٿي چڙهڻ لاءِ ٽڪرين جي پٺين جا ڪنڊا ڳولي اتان واٽون ڳولڻيون پون ٿيون. يا وري پاسيرا پيچرا وٺڻا پون ٿا.

صاف طور تي ڏسجي ٿو ته هوائن ٽڪرن جون ڪياڙيون ۽ ڪنڌ گهڙيا آهن، برساتن جسم ڪوري ڍورا ٺاهيا آهن ۽ سامونڊي ڇولين پاڙن کي کاٽ هڻي چُرون ٺاهيون آهن، پر اها ڏاڍي عجيب ڳالهه آهي ته اڪثر ٽڪرن جون چوٽيون ڇت وانگر گهڻو ڪري سڌيون، تراکڙيون، هڪ ڪريون ۽ هم سطح تي آهن.

جيالاجي جا ماهر هنن ٽڪرن ۾ معدنيات بابت وڌيڪ تفصيل ڄاڻائي سگهن ٿا پر في الحال هنن ٽڪرن مان چن جو پٿر ۽ ميٽ جام ڪڍيو وڃي ٿو، روهڙيءَ ۾ لڳل سيمينٽ جي ڪارخاني لاءِ وڏو خام مال هتان ئي حاصل ڪيو وڃي ٿو، چقمقي پٿرن جا وڏا ذخيرا آهن، تيل ۽ گئس جي تلاش به جاري آهي، ٽڪريون سامونڊي جانورن جي پنڊ پاهڻ ٿيل جسمن سان سٿيون پيون آهن، خاص ڪري سلطان ابراهيم اڌم واري درگاهه لڳ، ٽڪريون ته هيٺ کان مٿي تائين چپترين سپن جي پنڊ پاهڻن سان سٿيل آهن، ماڻهو انهن کي پٽاٽن جا ڳترا ۽ پئسا چوندا آهن.

ڌرتي وديا (Geology) جي ماهرن جو چوڻ آهي ته اتر اولهه هندستان جا پٽ ۽ گنگا جي ترائي ٽريشري يگ کان اڳ پاڻيءَ هيٺ هيون. ٽريشري دور ۾ ڀرواريون ٽڪريون اڀريون جن تان ندين وهڻ شروع ڪيو، سمنڊ پوئتي هٽندو ويو ۽ درياهه پنهنجيون ماٿريون وڌائيندا ويا. ٽريشري زمانو، اڄ کان 635 لک سالن کان 20لک سال اڳ جي وچ جي ڳالهه آهي. ياد رهي ته پوٺوار مان 20 لک سال اڳ اوائلي پٿري دور جي انسان جي وجود جا پڪا ثبوت (اوزار ۽ هٿيار) لڀجي چڪا آهن. ايڏو اڳ جنهن مخلوق پٿرن مان اوزار گهڙيا انهن کي ڇا چئبو؟ ڇا انسان کان سواءِ ڪا ٻي مخلوق به اهڙا اوزار ٺاهيندي آهي؟

اسان ڏٺو ته سنڌوءَ جو وهڪرو ڪالاباغ وارن جبلن کان پوءِ ويهارو کن ميلن ۾ پکڙجي ريڙهيون پائڻ لڳو پر ائين ڪٿي به نه ٻڌو ته درياهه اهڙا راڱا ڪيا هجن جهڙا سنڌ ۾ ڪندو رهندو آهي. شايد ان جو سڀ کان وڏو سبب اهو آهي ته پنجاب ۽ سرحد جي هاڻوڪي سرحد وٽان لنگهندي سندس وهڪرو سنڌ جي حدن مان لنگهڻ وقت موجود وهڪري کان تکو آهي. جنهن ڪري زمين ۾ هيٺ تائين پنهنجو رستو ڪوري ٺاهيو اٿس. ٻيو اهو ته سنڌ ۾ پاڻي پهچڻ وقت سنڌوءَ ۾اتانهن جبلن مان آندل لٽ سان گڏ پنجاب جي ٿل ريگستان جي واري به وڏي مقدار ۾ شامل آهي. اسان ڏٺو ته تربيلا بند پوڻ کانپوءِ جابلو لٽُ تربيلا ۾ جمع ٿي رهيو هو تنهنڪري ڪالاباغ تائين پاڻي شيشي جهڙو صاف هو پر پوءِ هوريان هوريان ٿلَ جي واري شامل ٿيڻ لڳي. جنهن ڪري ڪشمور تائين پهچندي پهچندي پاڻي ميرو ٿي چڪو هو ۽ اسان جي اها عياشي ختم ٿي چڪي هئي جو هلندڙ ٻيڙيءَ مان پاڻيءَ جي لپ ڀري اڃ اجهائي ٿي ورتي سون، چشمه کان پوءِ اسان ڪنارن تي آبادين مان آندل پاڻيءَ جو انتظار ڪندا رهياسين. ٿل واري واريءَ جي ملاوٽ جو اندازو، ان مان هڻي سگهجي ٿو ته اليگزينڊر برنس کي اٿل وار زماني ۾ ڪالاباغ وٽ پاڻي نسبتاً صاف نظر آيو هو.

سنڌ ۾ سنڌوءَ جي اٿل پٿل جو ٻيو ڪارڻ هيڪاندو ۽ جمع ٿيندڙ لٽ به آهي جنهن ۾ ٿل جي واري به شامل آهي، سنڌ ۾ سنڌوءَ جو وهڪرو ٿڪل ۽ وِرچيل شينهن جهڙو آهي جنهن کي اوڀر طرف نڪرڻ جا وڏا موقعا آهن ڇو تهلڪيءَ کان هيٺ الهندي ڪنڌيءَ تي ٽڪريون بيٺيون آهن جيڪي ٺٽي ضلعي ۾ جهرڪن تائين جهيڙينديون اچن ٿيون.ڪالاباغ کانپوءِ سکر پهريون علائقو آهي جتي سنڌوءَ جي ٻنهي ڪپن ته گهڙي سواءِ لاءِ ٽڪريون ڏسجن ٿيون. سکر کانپوءِ سنڌو وري آزاد آهي، ان کانپوءِ ڄامشوري وٽ ڪوٽڙي ۽ حيدرآباد جون ٽڪريون ٻنهي پاسن کان بيهن ٿيون پر انهن ٻنهي جي وچ ۾ ٻن چئن ميلن جو فاصلو آهي، ان کانپوءِ سنڌو وري آزاد آهي، ڇوڙ تائين.






ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

عجيب ٽڪريون ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
عجيب ٽڪريون
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون