Bootstrap Example
قديم مندر ۽ مسجدون : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-19
داخلا نمبر 135
عنوان قديم مندر ۽ مسجدون
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1352
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

قديم مندر ۽ مسجدون جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

قديم مندر ۽ مسجدون - مان نڪتل ٻيون شاخون-

قديم مندر ۽ مسجدون


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

قديم مندر ۽ مسجدون



شهر ۾ پنج قديم مسجدون آهن. مسجد خانيوال، جيڪا نواب غازي خان ٺهرائي هئي. مسجد ۾ چيني (ڪاشي) جي عمدي ڪاريگري هئي ۽ اندروني ٿنڀا ڪاٺيءَ جا ٺهيل هئا. ٻي مسجد نواب عبدالجبار خان 1235 هجريءَ ۾ ٺهرائي جيڪا سکن جي دور ۾ ڌرم شالا بڻجي وئي ۽ پوءِ ٻيهر مسجد ڪئي وئي. ٽين مسجد 1165 هجريءَ ۾ ٺهي جنهن کي سکن ڌرم شالا ڪري ڇڏيو پر پوءِ مسجد بحال ٿي. چوٿين مسجد حاجي محمد خان واري هئي جنهن کي پڻ ڌرم شالا بڻايو ويو. ان ۾ هڪ هندو خدمتگار رهندو هو جنهن کي پوءِ ڪڍي مسجد بحال ڪئي وئي. پنجين مسجد ڪلاله واري هئي جيڪا نواب محمود خان گوجر ٺهرائي هئي.

مندرن جو تعداد سري گوپي ناٿ سميت ڪل پنج آهي پر هن وقت انهن جا نالا ماڻهن کان وسريل آهن. منشي حڪم چند انهن جا نالا مندر سري گوپي ناٿجِي، مندر شيامجِي، مندر رام رائجِي، مندر نرا سنگهاجِي ۽ مندر ڍنڍلالجِي ڄاڻايا آهن. يعني اڄ کان هڪ سؤ سال اڳ اهي مندر چڱا آباد ٿا ڏسجن.

گوپي ناٿ مندر شهرجي وچ ۾ آهي جيڪو ٺٽي ۽ شڪارپور جي وچ ۾ ڪنهن تعلقي سيورن (؟) کان آيل سائين لالجِي ٺهرايو هو. سؤ سال اڳ مندر ۾ هڪ مورتي به هئي جنهن بابت مشهور هو ته گورڌن جبل ۾ ڪيئي سال تپيسا ڪرڻ کانپوءِ گوپي ناٿ (ڪرشن) ظاهر ٿي کيس ڏني هئي. روايت موجب مورتي گورڌن جبل مان ظاهر ٿي لالجيءَ کي هٿ مان جهلي کيس چيو ته مون کي سنڌ وٺي هل، هُتي هر ڌرم جا ماڻهو تنهنجي سيوا ڪندا. چون ٿا ته اها مورتي پاڻ پنڌ هلي ديري غازي خان تائين آئي ۽ لالجِي سندس پويان پويان آيو. ائين به چيو وڃي ٿو ته هيءَ اها ئي مورتي آهي جنهن جي پوڄا شري ڪرشن پاڻ دوارڪا ۾ ڪئي هئي. مورتي 1641ع ۾ هتي آئي. ان هنڌ پوءِ مسلمانن مسجد ٺاهي جنهن ڪري اها مورتي پوءِ مندر ۾ رکي وئي. سؤ سال اڳ تائين ان مندر جي سنڀال ڪندڙ شخص لالجيءَ جي نسل مان هو ... هر روز پنج ڀيرا مورتيءَ جو درشن ڪرايو ويندو هو.

شيام جِي مندر به ڪرشن مندر آهي. جيڪو 1698ع ۾ ٺهيو. بعد ۾ خراساني حاڪم مشهور شاهه مندر ڊهرائي ڇڏيو ۽ مورتي تونسه هلي وئي. ستن سالن کانپوءِ واپس آئي، تڏهن ٻيو مندر ٺاهي مورتي رکي وئي. ان مندر جا سيوڪ نانگيه آهن جيڪي اصل ٺٽي جا آهن. رام جي مندر ۾ هڪ سماڌيءَ جي پوڄا ٿيندي هئي. نراسنگهه مندر جي وڌيڪ ڄاڻ نه آهي. البت هندو ڏندڪٿا ۾ وشنو ڀڳوان جي هڪ اوتار کي ’نراسنگهه‘ چيو وڃي ٿو جيڪو اڌ شينهن ۽ اڌ ماڻهو هو. نراسنگهه اوتار هِرڻياڪشپ کي ماريو هو. ڍنڍ لال گر ديري غازي خان کان ڏکڻ ۾ ويهه ميل پري آهي جتي بڙ ۽ پپر جا وڻ آهن. چيٽ جي پهرين نون راتين ۾ هتي ميلو لڳندو هو. هتي شرو ع ۾ پاڻي نه هو پر پوءِ لال گر سنياسيءَ جي چوڻ تي درياهه هيستائين آيو ۽ ڍنڍ ٺاهي هليو ويو. هندو لوڪ ان پاڻيءَ کي پَوتر ڀانئين ٿا.

علائقي جي تاريخ کي هن تسلسل ۾ ڏسي سگهجي ٿو ته اسلام کان اڳ هتي هندو ۽ ٻُڌ آباد هئا ڇو ته مٿي اتر ۾ ٽيڪسيلا ٻڌن جو ڳڙهه هو. جڏهن مسلمان آيا تڏهن ڪجهه غير مسلم لوڪ مارجي ويا، ڪجهه ڀڄي ويا ۽ باقي ڪي وڃي بچيا. مهڙ ۾ هتي پٺاڻ هئا، ڏکڻ طرف يعني هاڻوڪي ڄام پور طرف گوپ چاڻي، سومرا، لانگاهه ۽ ماڇي آباد ٿيندا ويا. پوءِ چانڊيا، احمداڻي، گوپانگ، مزاري ۽ ڊيشڪ آيا.

جيئن انساني تاريخ جو دستور آهي تيئن هتي به ٿيو. هر نئين ۽ طاقتور قوم اڳ کان ويٺل قوم کي ڊوڙائي ڪڍيو. هوريان هوريان بلوچن پٺاڻن کي ڪڍي ڇڏيو ۽ هندو ڪي آڱرين تي ڳڻڻ جيترا وڃي بچيا، سي به جبلن ۾. هاڻوڪا هندو گهڻو پوءِ آيا. ان کان سواءِ سؤ سال اڳ جي رڪارڊ موجب هتي ڇاٻڙا، منجهال، نارنگ، سندا، چانڊيا، ترينجا، انڙيجا، لُنڊ، دودا، سينجا، گنواترا، نهال، هنس، برماني، ڪڪڙيجا ۽ ٻيا ڪيئي قبيلا هئا. اهي سڀئي هندو اروڙه کتري لوڪ سمجهيا وڃن ٿا. چون ٿا ته جڏهن پرشرام اوتار کترين کي ناس ڪرڻ شروع ڪيو، تڏهن بچيل کترين شري پرشرام کي وڃي منٿ ڪئي ته اسان کتري ناهيون، جان بخشي ٿئي. تڏهن پرشرام کين ڇڏي ڏنو ۽ اهي اروڙه مشهور ٿيا. ٻي ڪٿا موجب مهاڀارت واري لڙائيءَ ۾ هنن لوڪن پنهنجي راجا دروپد جو ساٿ نه ڏنو هو ۽ هندستان مان نڪري ويا هئا تڏهن کان اروڙه مشهور ٿيا. اروڙه جي لفظي معنيٰ آهي ڪنهن شيءِ تي ’سوار‘.

بلوچن جي تاريخ اڄ تائين سراسر راز آهي. جڏهن کان چاڪر خان رند ۽ گهرام خان لاشاريءَ جي جنگ ٿي، ان کانپوءِ جي تاريخ ۽ شجرا هنڌ هنڌ ملن ٿا پر ان کان اڳ هو ڪير هئا ۽ ڪٿان آيا؟ ان تي وڏو بحث جاري آهي. ڪي بلوچ پاڻ کي حضرت امير حمزي جو اولاد سڏائين ٿا ته ڪي پنهنجو شجرو قديم عراق جي نمرود بلوص سان ڳنڍين ٿا. حقيقت ڪجهه به هجي پر قديم تاريخن ۾ بلوچن بابت به حوالا ضرور ملن ٿا. پهريون حوالو ’مهاڀارت‘ جو آهي. جڏهن مهاڀارت لڙائيءَ کان پوءِ اشوميڌيگيه لاءِ نڪتل ارجن جي گهوڙي جي واڳ سنڌ جي بلوچن (ٻل ۾ اوچن) جهلي. ٻيو حوالو ’شاهنامي‘ جو آهي جنهن موجب هندستان کان واپسي مهل نوشيروان بلوچن کي سيکت ڏني. نوشيروان حضرت امير حمزي جو همعصر هو. پر اهو شاهه نامو گهڻو پوءِ (1010-977) جو لکيل آهي جنهن ۾ شاعراڻو مبالغو ۽ ڏند ڪٿائي ڳالهيون لکيل آهن.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

قديم مندر ۽ مسجدون ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
قديم مندر ۽ مسجدون
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون