Bootstrap Example
مهم جي پڄاڻي : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-07-01
داخلا نمبر 411
عنوان مهم جي پڄاڻي
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1441
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

مهم جي پڄاڻي جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

مهم جي پڄاڻي - مان نڪتل ٻيون شاخون-

مهم جي پڄاڻي


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

مهم جي پڄاڻي



رٻڙ جون ٻيڙيون هوائن ۽ منجهند جو ٻي لڳي اسٽيل مل جي جيٽيءَ جي سامهون اٽڪل ٽن ڪلوميٽرن جي پنڌ تي پائلٽ لانچ جي ڀر ۾ بيٺيون. پائلٽ تي بيٺل همراهن، ٻيڙياتن کي ڇڪي مٿي چاڙهيو. پائلٽ جو نالو ”لاهوت“ آهي. مٿس سن 1987ع لکيل آهي.ٻيڙياتن کي ٻڌايو ويو ته،مهم جي پڄاڻيءَ تي سنڌ جو گورنر يا ڪو ٻيو ”معتبر“ ماڻهو، ثقافت کاتي جي سيڪريٽري ميڊم مهتاب اڪبر راشدي،پورٽ قاسم ۽ اسٽيل مل جا چڱا مڙس،صحافين سميت جيٽيءَ تي آجيان ڪندا، انڪري پائلٽ ۾ هٿ منهن ڌوئي ماڻهو ٿي وٺو!”

جيستائين آجيان ڪندڙ وڏا ماڻهو جيٽيءَ تي ڪٺا ٿين، اسان کي پائلٽ تي رهڻو هو. هيءُ مناسب وقت هو ته اسان هڪ ٻئي کان پڇون ته ”سنڌو مهم“ ڪيتري ڪامياب رهي؟

”مون هن مهم مان تمام گهڻو پرايو آهي، مهڙ ۾ ڪجهه ڪنفيوزن هئي ... اسان سڀ هڪ ٻئي لاءِ نوان هئاسون ... سڀني جون طبيعتون جدا آهن ... مون ڏٺو ته، ماڻهن جي نفسيات ڪڏهن ۽ ڪيئن بدلجي ٿي.پهرين اسان محتاط هئاسون ... پوءِ هر ڳالهه ٺيڪ ٿيندي وئي ... منهنجي خيال ۾ هيڏي وڏي سفر ۾ ٽيم ميمبرن جي رويي ۽ جذبي ۾ ڪو خاص فرق نه پيو آهي. مون کي ڪا به کوٽ محسوس نه ٿي ... ڏاڍي اتساهيندڙ مهم هئي ...“ انتخاب حسين شاهه پنهنجي راءِ ڏني.

”مهم سٺي رهي ... پر ان ۾ ٿوريون گهڻيون خاميون به هيون. پلاننگ ۾ سڌاري جي گنجائش هئي ... ڏسو نه اسان کي جتي به پهچڻو هو ... ان بابت پروگرام جي اسان کي خبر نه پئي پوي، ڪٿي لهون پيا ته هر ڪو پنهنجي منهن سان ... ائين نه پيو لڳي ته ڪا هڪ ٽيم آهي.“ اشفاق علي لنڊ پنهنجي راءِ ڏني.

”جڏهن مون ديرا اسماعيل خان وٽ ٽيم کي ڇڏيو ته اها ٺيڪ ٺاڪ اسپرٽ ۾ هئي ...“ ميجر اعظم جعفر راءِ ڏيڻ شروع ڪئي، ”... پر هاڻي مان جڏهن واپس آيو آهيان تڏهن به سٺي اسپرٽ ۾ پيو ڏسان ... ڪجهه نه ڪجهه ٿڪاوٽ ۽ چڙ برابر ڏسان ٿو پر اها منهنجي توقع کان تمام گهٽ آهي. مون کي ٻن ماڻهن جو وڌيڪ خطرو هو خالد (جيپ ڊرائيور) ۽ ارشد (پڪ اپ ڊرائيور) پر فقط خالد بيڪ فائر ڪري ويو آهي. باقي منهنجي خيال ۾ ٽيم ۾ ميمبرن جو تعداد گهڻو هو ... ايترا ميمبر نه هئڻ کپندا هئا ... فقط اهي ماڻهو ٽيم ۾ شامل هئڻ کپندا هئا جن کي ذميواريون ورهائي ڏنيون ويون هيون ... وڏي ٽيم سان مسئلا وڌي ويندا آهن ... توهان پاڻ ڏسو اسان ۾ ڪيترا ميمبر آهن، جن کان سواءِ به مهم جاري رهي سگهي ها!“

ٺيڪ چئين لڳي وائرليس ذريعي هدايت ڪئي وئي ته ”سنڌو مهم“ وارا پنهنجي سفر جا آخري ٻه چار ڪلو ميٽر ڪري پورٽ قاسم جي جيٽيءَ تي پهچن.

نوري ۽ مورڙئي هڪ ڀيرو ٻيهر سفر شروع ڪيو. ٻئي ٻيڙيون هاڻي ٿڪجي چُور ٿي چڪيون هيون. پر هي سندن آخري وکون هيون. ٻيڙيون جيئن ئي جيٽي سان لڳل ديو جيڏن جهازن جي ڀر مان لنگهيون، جهازن پنهنجا سائرن ۽ بگل وڄائي مورڙئي ۽ نوريءَ جي آجيان ڪئي. انهن جهازن آڏو هنن پتڪڙين ٻيڙين جي حيثيت ائين هئي جيئن ڪو درياهي جيت ترندو هجي! جهازن اصل ۾ شابس ته انهن جيتن کي پئي ڏني، جن تي اسان سوار هئاسون البت جهازن جي عرشي ۽ ڪٽهڙن تان حيرت ۽ شوق مان جهڪي ڏسندڙ سامونڊين هٿ لوڏي اسان کي پئي کيڪاريو.

جيٽيءَ تي سٺو آڌرڀاءُ ٿيو. ڄاتل سڃاتل دوستن پهرين نظر ۾ نه سڃاتو‏. هڙني جا رنگ بدلجي ڪارا ۽ ٽامي جهڙا ٿي پيا هئا. آجياڻي تقريب کي ميڊم راشدي، ڪليم لاشاري ۽ پورٽ قاسم جي چيئرمين خطاب ڪيو ۽ ”سنڌو مهم“ سرڪاري طرح پوري ٿي.

سمنڊ مان ٻيڙيون ڪڍي، مشينون ۽ سامان لاٿو ويو، ٻيڙيون ويڙهي پڪ اپ ۾ چاڙهيون ويون. نوري ۽ مورڙئي جو پنڌ پورو ٿيو پر اسان جو پنڌ اڃا اڳتي آهي، پورٽ قاسم کان ڪراچيءَ تائين ٽيهه پنجٽيهه ڪلو ميٽر اولهه ۾.

واٽ تي چوکنڊي قبرستان آهي، ملير جي وادي آهي، لياري ۽ کڏو آهن، نئين زماني جا نوان بحران ۽ وڳوڙ آهن. لساني ۽ طبقاتي گروهه بنديون آهن، ڦڏا فساد، روشنيون، اونداهيون آهن ۽ سڀ کان وڏي ڳالهه ته اها مصروفيت آهي جنهن مان فقط موت جند ڇڏائي سگهي ٿو.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

مهم جي پڄاڻي ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
مهم جي پڄاڻي
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون