Bootstrap Example
موکي متارا : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-07-01
داخلا نمبر 408
عنوان موکي متارا
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1933
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

موکي متارن جون قبرون

موکي متارن جون قبرون

نارا ٿر

نارا ٿر

موکي متارا جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

موکي متارا - مان نڪتل ٻيون شاخون-

موکي متارا


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

موکي متارا



ڀنڀور جي دڙي تان بيهي اتر اولهه ڏانهن ڏسبو ته، ننڍڙين ٽڪرين کان سواءِ ڪجهه به نظر نه ايندو، اها واٽ سسئي جي هئي. شايد اها ئي واٽ سڪندر اعظم جي پياري فوج به ورتي هجي. ان ڏس ۾ اڳتي درساڻو ڇنو ۽ پوءِ گڏاپ آهي. گڏاپ کان رستو پٻ جبل ڏانهن وڃي ٿو، جتي تاريخي پٻوڻي ناڪو ۽ ڳهه ٻوٽي وارو لنگهه آهي، جيڪو سنڌ ۽ بلوچستان جي وچ ۾ دروازي جي حيثيت رکي ٿو.

گڏاپ سپر هاءِ وي تي ٽول پلازهه کان ارڙهن ميل اتر ۾ آهي. اُتي نار اتر جبل تي متارن جون قبرون آهن. متارا، جن کي ڀٽائيءَ موکيءَ سان ڳاتو آهي. گڏاپ لاءِ ڪراچيءَ کان روزانو بسون هلن ٿيون.

روايت چوي ٿي ته، موکي اصل ۾ مومل جي خاص ٻانهي ناتر جي ڌيءَ هئي. جڏهن مومل چکيا چڙهي تڏهن ناتر لڏي هتي اچي ويٺي. کيس اٺ ڌيئرون ڄايون، جن جا نالا رکيائين سونگل، دوزان، ٻائل، سورجاڻي، الله ڦائي، مٺان، سفوران ۽ موکي. اهي سڀئي نالا ڪراچيءَ جي قديم ديهن تي پيا جن مان اڪثر اڃا قائم آهن.

موکيءَ نارا ٿر وٽ ڪلالڪو هٽ قائم ڪيو. جتي پري پري جا پياڪ اچي پهچندا هئا. موکي، سونهن ۾ به سرس هئي ته سندس چڪايل شراب ۾ نشو به جام هو. پياڪ جوڌا جوان به هئا جيڪي ٿاڻي بولا خان واري پاسي کان ڪنهن ڏورانهن منزل کان ڪهي، هتي منزل هڻي، موکيءَ جي مئه خاني ۾ مڌ جون چڪيون وٺي اڳتي هليا ويندا هئا. انهن جوڌن جا تفصيل ڪنهن کي به معلوم ناهن. ڪي چون ٿا ته، سوداگر هئا ڪن جو چوڻ آهي ته شهزادا هئا. بهرحال ماڻهو انهن کي هاڻي متارن جي نالي سان سڃاڻين. هو هر ڇهين مهيني ايندا هئا.

هڪ ڀيري موکيءَ متارن کي پراڻي مَٽ جو شراب پياريو. شراب پي متارا روانا ٿي ويا ته وري نه موٽيا. موکيءَ مَٽ جاچيو ته ان ۾ زهريلو نانگ مئل هو. موکيءَ ڀانيو متارا مري ويا. ٻن ٽن مندن کانپوءِ متارا اوچتو ظاهر ٿيا‏ ۽ چيائون، ”ساڳيو شراب پيار! اهڙو نشو ڪراءِ جو اڳي وانگر ڳچ عرصي خمار ۾ هجون!“ موکيءَ اصل ڳالهه ڪري ٻڌائي ته اڳئين ڀيري شراب جي مٽ ۾ نانگ مئل هو. موکيءَ جي ويڻ جي دير هئي ست ئي متارا صدمي کان ڊهي پيا ۽ دم ڏنائون. اتي ئي سندن قبرون ٺهيون.

نارا ٿر تي هڪ ننڍڙي چ‍ؤديواري ۾ ڇهه قبرون اندر ۽ هڪ ٻاهر آهي. انهن مان ڪجهه قبرن تي متارن جا نالا به لکيل آهن. دلچسپ ڳالهه اها آهي ته، اهي حاجي آهن. هڪ قبر تي حاجي حالار لکيل آهي، هڪ قبر تي محمد اسماعيل حاجي، ٽين قبر تي اسحاق خان چوٿين تي رستم آدم پنجين تي يادگار اسماعيل حاجي لکيل آهي. ٻين قبرن تي نالا ناهن. پر سڀ هڪ جهڙيون آهن، چؤديواري ۾ هڪ پٿر کي اهڙيءَ طرح تراشي رکيو ويو آهي جو اهو پيالي جهڙو لڳي ٿو. اهو پٿر اڄڪلهه ٻه ٽڪر ٿيل آهي.

ڪجهه سال اڳ جي ڳالهه آهي ته، مقامي نوجوانن هتي ماکي متارا سوسائٽي قائم ڪري، موکي متارن جو ميلو هڻڻ جو پروگرام رٿيو، پر ڀرپاسي جي ڪنهن بااثر زميندار کي ڳالهه نه وڻي. اهو ماڻهو فوج مان رٽائر ٿيل آهي. هونئن به نارا ٿر تي فوجي مشقون ٿينديون آهن. اسان قبرن جي چ‍ؤ ديواريءَ ۾ کتل گوليون پنهنجين اکين سان ڏٺيون جيڪي نشاني بازيءَ جي مشقن دوران وڃي لڳيون هيون. سو، قانون نافذ ڪندڙ ميلو ڦٽائڻ لاءِ اڳ پهچي ويا ۽ متارن جون قبرون کوٽي ڇڏيائون. قبرون کوٽي ٻيهر بند ڪيائون. ويچارن متارن جون هڏيون رلي ويون. سرڪار کي ٻڌايو ويو هو ته متارن جي قبرن ۾ هيروئن يا چرس لڪل آهي.

موکيءَ جي قبر نارا ٿر کان چئن پنجن ميلن جي پنڌ تي ڳوٺ موکيءَ ۾ آهي. ڪراچيءَ جون هائوسنگ اسڪيم رٿائون هاڻي وڃي موکيءَ جي قبر تائين پهتيون آهن. متارن بابت چون ٿا ته انهن ۾ ٻه سما، ٻه سومرا، ٻه چنا ۽ ٻه چوهاڻ آهن. ان ڪري متارن جو تعداد اَٺ بيهي ٿو جڏهن ته قبرون ست عدد آهن.

ناراٿر لڳ هڪ قديم قبرستان آهي. ڊاڪٽر بلوچ (جنگنا ما ص: 121) موجب هتي ڄام بجار جي وقت ۾ برفتن ۽ جاکرن وچ ۾ جنگ لڳي هئي ڄام بجار جي لشڪر ۾ جت، ڪلمتي، جوکيا نومڙيا شامل هئا.

خشڪي واري قافلي کي واٽ ۾ خفتي مليا. هڪڙا خفتي پنجاب جي پتڻ مٺڻ ڪوٽ تي مليا هئا، ٻيا ٻگهاڻ جي حدن ۾، زميندار، سوئر جي شڪار جا شوقين آهن. هن تر ۾ درزائين شڪار ۾ نالو ڪڍيو آهي درزائي ڀائرن جون وڏيون اوطاقون آهن، جتي اٺ اٺ ڏهه ڏهه شڪاري ڪتا ٻڌا پيا آهن. هو ڪجهه پيشيور شڪاري به رکندا آهن.

سوئر جو شڪار هر ماڻهوءَ جي وس جي ڳالهه ناهي. اول ته غريب غريبي کي پنهنجي روزاني پورهئي کان فرصت ناهي، ڪير پنهنجو وقت سيڙائي؟ ٻيو ته سڄو ڏينهن دربدر ... هڙ حاصل ڪجهه ڪو نه! ڪٿان اچن بندوقون ۽ ڪارتوس! مٿان وري جانور به اهڙو جو ڪنهن وقت بگڙي پوي ته ڪتن کان ڇڏائي ماڻهو ماري وجهي! اهي شوق وڏن ماڻهن کي نبيهه هجن!




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

موکي متارا ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
ڪوهستان
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون