Bootstrap Example
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-24
داخلا نمبر 255
عنوان ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1283
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو - مان نڪتل ٻيون شاخون-

ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو



سترهين صديءَ جي وچ ڌاري سنڌ ۾، عمارت سازيءَ جو فن هڪ نَئين دور ۾ داخل ٿيو. اهو ڪلهوڙن جو دور آهي، جڏهن اهي اتر سنڌ تي خاص ڪري لاڙڪاڻي ۽ دادو ضلعن تي قابض ٿي ويا. پر هن دور جي عمارت سازي فقط مسجدن، مقبرن ۽ قلعن تائين محدود نظر اچي ٿي. ڪلهوڙن جو اڏيل قلعو به فقط حيدرآباد ۾ نظر اچي ٿو، جيڪو ارڙهين صديءَ جي پوئين اڌ ۾ ٺهيو.

ڪلهوڙا دور جي پهرين اڌ ۾ ٺهيل عمارتون، اتر سنڌ ۾ آهن. سکر ۾ آدم شاهه ڪلهوڙي جو مقبرو، رتي ديري لڳ ٿهيمن جا قبا، دادوءَ ۾ ميان نصير ۽ ميان يار محمد ڪلهوڙي جا مقبرا، موري لڳ ميان نور محمد ڪلهوڙي جو مقبرو يا وري خدا آباد واري مسجد وغيره.

عمارت سازيءَ جي لحاظ کان ڪلهوڙا دور ۾ پٿر جو استعمال گهٽجي ويل نظر اچي ٿو. سمن ۽ ارغونن جي دور ۾ ٺهيل مقبرا ۽ قبرون پٿر مان تيار ڪيل آهن، جن تي چٽسالي ۽ گلڪاري ٿيل آهي پر ڪلهوڙن جا شاهي مقبرا پڪي سر سان ٺهيل آهن، جن تي ڪاشيءَ جون ٽائلون هنيون ويون آهن يا وري اڇي چُن پلستر تي برش سان سهڻي گلڪاري ڪئي وئي آهي.

ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو انڊس هاءِ وي کان ٿورو اولهه ۾ آهي، جيڪو ميان يار محمد پنهنجي حياتيءَ ۾ ٺهرائڻ شروع ڪرايو. مقبرو هڪ ٿلهي تي ٺهيل آهي جنهن جي ڊيگهه 214 فوٽ ۽ ويڪر 105 فوٽ آهي. ان ٿلهي کي پنج فوٽ اوچي ديوار آهي. شاهي مقبري ۾ اندر وڃڻ لاءِ هڪ اهڙي پڌر تان لنگهڻو پوي ٿو جنهن جي ٻنهي پاسن کان ڪلهوڙا خاندان جي ٻين ڀاتين جا ننڍا وڏا مقبرا آهن.

ميان يار محمد جو مقبرو هڪ وڏي ۽ شاهي عمارت آهي، جنهن جو مکيه دروازي وارو ڏيک قلندر واري درگاهه سان، معمولي نظري هڪ جهڙائي رکي ٿو پر اها رونق ناهيس. قلندر جي درگاهه تي انسانن جا هجوم آهن پر ميان يار محمد ڪلهوڙي جي مقبري تي ويراني پَرَ پکيڙي لهي ٿي.

شاهي گنبذ جي هيٺان هڪ ٿلهو آهي جنهن تي ميان يار محمد ۽ سندس پٽ ميان محمد خان جون قبرون آهن. ٿلهي کي چؤطرف، ڪاٺ جو ڪٽهڙو ۽ مٿان ڇٽي آهي، جنهن ۾ عقيدتمندن جون آسون ۽ اميدون باسن جي صورت ۾ ٽنگيون پيون آهن. ننڍڙيون ڏانداريون، پينگها ۽ ڏنڊا. ڪي جابلو عورتون ڀرت ڀريل ٽڪرا ۽ جهالرون ٽنگيو وڃن پر افسوس! ميان يار محمد وٽ حاضري ڀريندڙ نه هئڻ برابر هئا، اهو ئي سبب آهي جو اوقاف کاتو درگاهه جي سنڀال نه ٿو ڪري. مقبري (عمارت) جي مالڪي آرڪيالاجي کاتي وٽ آهي. هاڻي ديري غازي خان پنجاب مان ڪو وارث ساماڻو آهي، جيڪو پاڻ کي نذراني جي پيتيءَ جو حقدار سڏائي ٿو. جڏهن دل چويس، تڏهن پنجاب مان خدا آباد پهچي سنڌي ماڻهن جا پيش ڪيل نذرانا کڻي، ٻي ريل گاڏيءَ ۾ واپس هليو وڃي ٿو. حيرت جي ڳالهه آهيته سنڌي ماڻهن، ميان صاحب کانپوءِ کيس وساري ڇڏيو آهي، ان حد تائين جو جڏهن ميان صاحب جي وارث جي ضرورت پئي ته اهو به پنجاب مان مليو. سنڌ جا ڪلهوڙا حاڪم سهروردي ميانوالي طريقت تي هلندڙ هئا.

ميان صاحب جي مقبري جي چئني ڪنڊن تي مٿي ننڍيون ڇٽيون(kisoks) آهن ۽ وچ تي شاهي گنبذ. ان گنبذ جي چوڌاري ديوارن ۾ مٿي خفيه گهٽيون آهن، بالڪل ائين، جيئن خدا آباد واري مسجد ۾ آهن. انهن گهٽين کي روشن ۽ هوادار رکڻ لاءِ محراب نما ڄارين جو بندوبست ڪيو ويو آهي جيڪي چئني پاسن کان آهن. مٿي چڙهڻ لاءِ ڏاڪڻ، درگاهه جي پوئين (ڏکڻ اولهه) طرف کان آهي.

ميان يار محمد ڪلهوڙي جي شخصيت تاريخ ۾ شايد ايتري تڪراري نه هجي ها، جيڪڏهن هو شاهه عنايت شهيد خلاف مغلن سان گڏجي جنگ نه جوٽي ها! ٺٽي جو مغل نواب اعظم خان، شاهه عنايت واري تحريڪ کي چيڀاٽي نه پئي سگهيو، جيڪڏهن قرآن شريف وچ ۾ وجهي ڪلهوڙا صلح نه آڇين ها! ميان يار محمد ڪلهوڙي جون انتظامي صلاحيتون ۽ دور انديشي، تاريخ ۾ پنهنجي جاءِ والارين ٿيون. سندس انتظامي صلاحيت جو اندازو ان مان به لڳي ٿو جو اڄ به ميان يار محمد ڪلهوڙي جي مقبري تي اهو ڏنڊو رکيل آهي جيڪو ميان صاحب هر وقت پاڻ سان رکندو هو. ڪِرڙ جي پاڙ جو اهو ٿلهو ڏنڊو ڪرامتي سمجهيو وڃي ٿو، مقبري جي مجاور ان ڏنڊي جو تعارف ڪرائيندي چيو، ”سائين جن هن ڏنڊي جي ڪرامت سان سنڌ تي حڪومت ڪئي!“

اولاد، خاص ڪري پُٽ جي اولاد کان محروم جوڙا هتي دعا پنڻ يا باس باسڻ مهل ميان يار محمد ڪلهوڙي جي قبر جي چوڌاري ٺهيل ڪٽهڙي ۾ ڏنڊا ٽنگي ويندا آهن. جنهن کي هڪ پٽ گهرجي اهو هڪ ڏنڊو ٽنگيندو آهي ۽ جنهن کي ٻه يا جاڙا پٽ گهرجن، اهي هڪ رسيءَ سان ڏنڊن جي جوڙي ٻڌي ٽنگيو وڃن. ساڳي ئي مقصد لاءِ سنڌ ۾ ڪن درگاهن تي ننڍڙيون پاڃاريون به ٽنگيون وڃن ٿيون. پاڃاري ٻن ڏاندن جي علامت آهي. ظاهر آهي ته زرعي سماج ۾ هر، هاري ۽ پيداواري اوزارن جو پاڻ ۾ اهو ئي رشتو ٺهي ٿو. پاڃاري ٽنگڻ جي معنيٰ آهي، ٻن پٽن جي خواهش. پٽ هاريءَ جا ٻانهه ٻيلي ٿين ٿا ۽ آمدني وڌائين ٿا. پٽن جي خواهش ۾ پاڃاري ٽنگڻ جي روايت ڪا نئين ڳالهه ناهي، پر ڏنڊن جي جوڙي ٽنگڻ واري روايت اسان کي ٻيو ڪٿي به نظر نه آئي. اها روايت سڌي طرح ميان يار محمد ڪلهوڙي جي انتظامي صلاحيت يا ”ڏنڊي جي ڪرامتي طاقت“ ڳنڍيل لڳي ٿي. ميان صاحب جي ڪرامتي ڏنڊي کي هاڻي وڏو تقدس حاصل ٿي ويو آهي. اسان کي ٻڌايو ويو ته عورتون ڏاڍي عقيدت سان ڏنڊي کي هٿ لاهي چمن ٿيون ۽ ان جي ڪا ڇيت ذري لاهي چٻاڙي کايو وڃن. جيڪڏهن ميان صاحب جا عقيدت مند تمام گهڻا هجن ها ته، پڪ سان هن مهل تائين سنڌ جو عورتون اهو ڪرامتي ڏنڊو کائي پورو ڪري چڪيون هجن ها!




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
ڪلهوڙن جا يادگار
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون