Bootstrap Example
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-23
داخلا نمبر 242
عنوان مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1213
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون - مان نڪتل ٻيون شاخون-

مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون



چون ٿا ته،مُهين جي دڙي ۾ هڪ اصول هو ته جڏهن به ڪو ٻاهريون مسافر ڪنهن پرديس مان لڏي اچي هتي رهندو هو ته شهر جو هر هڪ ماڻهو کيس هڪ هڪ سر ۽ هڪ هڪ رپيو مدد طور ڏيندو هو ته جيئن هو پنهنجو گهر اڏي ڪاروبار شروع ڪري سگهي. چئي نٿو سگهجي ته ان ڏندڪٿا ۾ ڪيتري سچائي آهي پر اهو هڪ دلچسپ اصول آهي. ان طرح شهر ۾ ڪو به بکيو ڏکيو ۽ پينو فقير پيدا ڪو نه ٿيو هوندو. هر ماڻهوءَ کي پورهيو ڪرڻ جو موقعو ملندو هوندو ۽ ڪو به نئون ماڻهو سماج تي بار نه ٿيندو هوندو.

هڪ ٻي ڏندڪٿا مُهين جي دڙي جي راڻيءَ جي آهي، جيڪا مرڪزي گنبذ ۾ قيد هئي. هڪ سوداگر هڪ سرنگهه جي رستي ان راڻيءَ کي قيد مان ڇڏايو ۽ ٻيڙن جي ذريعي ڪنهن ملڪ ڏانهن نڪري ويو. مقامي ماڻهو ان ڊگهي سرنگهه جا ٻه ڇيڙا اڄ به ڏيکارين ٿا. هو اسٽوپا کي اهو گنبذ سمجهن ٿا جنهن ۾ راڻي قيد هئي ۽ وڏي تلاءَ جي محراب دار ناليءَ کي اها سرنگهه سمجهن ٿا، جيڪا سوداگر تيار ڪرائي هئي. ان سرنگهه جهڙي هڪ ٻي سرنگهه (نالي) اوڀر طرف درياهه ڏانهن وڃي رهي آهي.

سنڌ جو نوجوان ۽ پڙهيل طبقو ڏندڪٿائن کي پنهنجن ڏکن سکن جي ڪهاڻيءَ جي حوالي سانهڪ علامتي ڪهاڻيءَ طور ڏسي ٿو. قديم زماني کان اڄ تائين سنڌ ۾ ڌارين جي هلندڙ لڏپلاڻ هاڻي، سيچوريشن پوائنٽ تي پهچڻ کانپوءِ اڃا به گنڀير ٿي وئي آهي. نوجوان هاڻي ڪنهن به ٻاهرين ماڻهوءَ کي سنڌ ۾ رهڻ جو حق ڏيڻ نٿا گهرن، ڇاڪاڻ ته پنجاب، سرحدي صوبي، افغانستان، ڪشمير، ڀارت، نيپال، بنگلاديش برما، ويٽنام، ڪوريا، فلپائين ۽ ايران مان وڏي پئماني تي ماڻهو سنڌ ۾ لڏي آيا آهن، ايتري حد تائين جو سنڌين کي خطرو ٿي پيو آهي ته متان هو پاڻ اقليت نه بڻجي وڃن. هونئن به سنڌ جي پيداواري ذريعن تي ٻاهرين مخلوق حاوي ٿي چڪي آهي. ڪارخانن تي پنجابين ۽ پٺاڻن جي گرفت آهي. ٽرانسپورٽ تي به سندن گرفت آهي. پيآءِ اَي ۾ هندستاني نسل جا ماڻهو آهن. بجلي ۽ واٽرسپلاءِ به انهن جي قبضي ۾ آهن. پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ سنڌين لاءِ فقط شهري انتظام جو هڪ ڪو اڌ ادارو يا بندرگاهه کليل هئا پر هاڻي انهن تي به هندستاني نسل جا ماڻهو قابض ٿيندا پيا وڃن. زرعي زمينون گهڻو تڻو رٽائرڊ فوجي عملدارن يا پنجابي نسل جي ماڻهن جي قبضن ۾ منتقل ٿينديون پيون وڃن.هڪ ته ڪوٽري بئراج جون زمينون پاڪستان جي اسٽيبلشمينٽ غير سنڌين کي ڏنيون ۽ ٻيو ته ملڪي سياست خوني نوعيت جو واپار ٿي ويو آهي. سنڌي وڏيرا ملڪيتون ٺاهڻ ۽ قرض کڻڻ ۾ مصروف رهيا، هندستاني نسل جا ماڻهو ۽ ڪي شدت پسند قوم پرست تنظيمون، ڪلاشنڪوف کڻي دهشتگردي ۽ ڦرلٽ کي لڳي ويا. فوجي بيورو ڪريٽ، هٿيارن ۽ نشي جي سمگلنگ ۾ گهڙي پيا، سول انتظاميه ۽ عدليه، رشوت ۾ ڪاري ٿي وئي ۽ سنڌي نوجوان مُنجهي ڇڙواڳ ٿي ويا. سندن ترقيءَ جون سڀ واٽون بند ٿي چڪيون آهن. اها صورتحال ملڪ کي ڪيڏانهن ڪندي؟ هر ڪو سمجهي سگهي ٿو.

سنڌي نوجوان، راڻيءَ واري ڏندڪٿا کي جمهوريت ۽ عوام جي آزاديءَ سان ڳنڍين ٿا. هو چون ٿا، ”جمهوريت، آزاديءَ ۽ انساني حق، هڪ وڏي گنبذ ۾ قيد آهن. جن کي ڇڏائڻ لاءِ ڪو رستو گهرجي!“ سنڌي نوجوان ڪنهن سوداگر جي انتظار ۾ ناهن پر هو منجهيل آهن ته آخر واٽ ڪيئن ٺاهجي؟ في الحال ته سنڌ فوج، پوليس، ڌاڙيلن، دهشتگردن، وڏيرن، بيورو ڪريسي ۽ سياستدانن جي گهڻ طرفي چيڀٽ ۾ هڪ اهڙي رڙ بڻجي چڪي آهي، جيڪا اُڀ کان پاتال جي وچ ۾ گونجي رهي آهي.

مُهين جي دڙي جي تهذيب تي بي شمار ڪتاب، بي شمار ٻولين ۾ لکجي ۽ ڇپجي چڪا آهن. اڃا مُهين جو دڙو 75 سيڪڙو پوريل آهي. سچ ته اهو آهي ته اڃا تائين ماهر اهو ئي طئي ڪري نه سگهيا آهن ته، مُهين جي دڙي واري ماڳ جون آخري حدون ڪهڙيون آهن؟ ائين ته ڳوٺ ٻلهڙيجيءَ جي هيٺان به کنڊر آهن، هوائي اڏو به کنڊرن تي آهي، اوڀر ۾ درياهه جي وچ پيٽ مان ٿلهي موڪري ڀت به ڪڏهن ڪڏهن ظاهر ٿي پوندي آهي. تازو سال ڏيڍ اڳ اسپرن جي تعمير وقت نوان کنڊر نڪري پيا هئا، جن جو سلسلو اڃا درياهه جي پيٽ ڏانهن جاري هو. انجنيئرن ٿوري گهڻي کوٽائيءَ کانپوءِ ”شاندار عقل“ جو مظاهرو ڪري اهي آثار پٿرن سان سٿي ڇڏيا ۽ اسپر تيار ڪري قصو مختصر ڪري ڇڏيو. اخبارن ۽ محققن ڏاڍيون رڙيون واڪا ڪيا پر مُهين جو دڙو بچائڻ واري اٿارٽيءَ ظاهر ٿيل آثارن کي هٿ سان تباهه ڪري ڇڏيو.

مُهين جي دڙي کي سهڻو ميوزم آهي پر پتو پيو ته ايتري اينٽيڪوئٽي اڃا گدامن ۾ سڙي رهي آهي، جو جيڪڏهن اهڙا ٻه چار ٻيا ميوزم تيار ڪرڻا هجن ته ڪري سگهجن ٿا. اها اينٽيڪوئٽي سائنسي طريقن سان محفوظ نهٿي آهي، بس ڳوڻين ۾ ڀري کڻي سٿي اٿائون.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون