Bootstrap Example
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-23
داخلا نمبر 237
عنوان مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1243
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

مُهين جي دڙي وٽ سنڌو جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

مُهين جي دڙي وٽ سنڌو - مان نڪتل ٻيون شاخون-

مُهين جي دڙي وٽ سنڌو


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

مُهين جي دڙي وٽ سنڌو



آڳاٽي وقت ۾ سنڌوءَ هاڻوڪي سنڌ جي اترين علائقي ۾ به وڏيون ليٿڙيون پاتيون آهن. مُهين جي دڙي واري وقت ۾ سنڌوءَ جو مکيه وهڪرو اڄلڪهه وارو الهندو نارو هوندو، جيڪو کير ٿر جي وٽ ڏيئي منڇر مٿان لنگهندو، لڪيءَ جي ٽڪر سان گسندو، ڏکڻ اوڀر ۾ وڃي، قديم هاڪڙيءَ سان ملي، پوءِ ڊيلٽا ٺاهيندو هوندو. انهيءَ دور ۾ سنڌوءَ جي هڪ شاخ مُهين جي دڙي وٽان به لنگهندي هوندي، جنهن تي هيءُ شهر ڪيئي صديون آباد رهيو. ساڳئي دور ۾ سرسوتي ندي، سنڌ ۾ اوڀر اتر کان داخل ٿيندي هئي، جنهن جي سڪل وهڪريءَ تي هيل تائين مُهين جي دڙي جا 250 کن ننڍا وڏا ماڳ لڀجي چڪا آهن.

ٻه اڍائي يا ٽي سؤ سال اڳ سنڌوءَ جو ڊيلٽا سِير ۽ ڪوريءَ وٽ هو پر ان امڪان کي به رد ڪري نٿو سگهجي ته سڄو ڪڇ ۽ کنڀات کاري به اتر اولهه وارين ندين جي ڊيلٽا ۾ شامل رهيا هجن. ان شڪ جو بنياد ڪڇ ۽ گجرات جي جاگرافيائي بيهڪ ۽ لوٿل مان سنڌو تهذيب جا آثار لڀجڻ آهي.

لٽاشن ميدانن، سُڪل ڍورن ۽ قديم آثارن جي بنياد تي سمجهيو وڃي ٿو ته اولهندو نارو قديم دور ۾ سنڌوءَ جو ڦاٽ يا مکيه وهڪرو هو. اڃا ڪجهه صديون اڳ تائين به جڏهن سنڌوءَ ۾ پاڻي پنهنجي جاهه جلال ۽ ڇوهه مان لنگهندو هو، تڏهن به الهندو نارو گهاڙ واهه سان ڳنڍيو ويو هو جنهن ڪري اوڀارو ويندڙ ٻيڙا ناري مان ٿيندا، مٿي ويندا هئا ته جيئن مکيه وهڪري جي تک کان بچي، گهٽ قوت خرچ ڪري، جلدي مٿي مقرر ٿيل منزل تائين پهچن. اهو ذهن ۾ رکڻ گهرجي ته چڙهيل سنڌوءَ تي اوڀارو سفر ڪرڻ، ديوتا جي مرضيءَ خلاف ڪرم ڪرڻ آهي. اهڙي هوڏ تي درياهه شاهه سيکت به ڏيئي سگهي ٿو ۽ ڀيٽا به وٺي سگهي ٿو جيئن اڄ تائين هر اونهاري ۾ سنڌو بادشاهه سکر بکر ۽ ساڌ ٻيلي جي وچ ۾ ٻن چئن ماڻهن جي ڀيٽا ضرور وٺندو آهي.

سنڌوءَ جو وهڪرو بي حد عظيم سهي، پر اها حقيقت پنهنجي جاءِ تي آهي ته سنڌوءَ درياهه بنيادي طور تي هڪ اهڙو مندائتو درياهه آهي، جيڪو پنهنجن معاونن جي مدد سان وڏو پاڻي کڻي، اونهاري جي مند ۾ چؤماسي جي برساتي وهڪرن سان گڏجي (جولاءِ آگسٽ ۾ ) شاهي مارچ ڪري ٿو. ان کان پوءِ هوريان هوريان برساتن جي پڄاڻي ۽ هماليه تي برف ڄمڻ شروع ٿئي ٿي ته، سنڌوءَ جو وهڪرو ختم ٿيڻ لڳي ٿو. سنڌوءَ جو اڀياس ڪرڻ سان پتو پئي ٿو ته هاڻوڪو سنڌو پڃري ۾ ڦاسايل شينهن آهي، تنهن ڪري اهو آزاد شينهن جهڙو نه رهيو آهي. آزاد سنڌو، پنهنجي سڄي لشڪر سان سنڌوءَ جي ميدانن ۾ پکڙجي، لٽ مار ڪندو، ريج ڏيندو، لنگهي ويندو هو. پر هاڻي، سندس لشڪر بندن ۽ بئراجن ۾ بند آهي، جنهن کي جنگي قيدين وانگر هوريان هوريان ڇڏيو وڃي ٿو. ان ڪري چؤماسي واري شاهي فوج اڳ جيتري خوفناڪ نه رهي آهي ۽ سنڌوءَ ۾ پاڻي هر وقت وهي ٿو.

اڳي ائين نه هو. درياهه هڪ ڀيرو وهي ويو، سو وهي ويو. ان کان پوءِ پاڻي تانگهو ٿي ويندو هو، جنهن ڪري درياهه ٽپڻ ڪو مسئلو ڪو نه هو. ٻيو ته ٺهيو اڄ بئراجن مان ڇڏيل پاڻين هوندي به مقامي ماڻهو ڪيڏي سولائيءَ سان ترها کڻي درياهه ٽپي ٿي ويا، سو اسان پنهنجين اکين سان ڏٺو.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

مُهين جي دڙي وٽ سنڌو ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون