Bootstrap Example
نوري پِير ۽ جوڳي : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-18
داخلا نمبر 81
عنوان نوري پِير ۽ جوڳي
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1490
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

نوري پِير ۽ جوڳي جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

نوري پِير ۽ جوڳي - مان نڪتل ٻيون شاخون-

نوري پِير ۽ جوڳي


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

نوري پِير۽ جوڳي



بروٿا کان اڳتي درياهه ٻه ٽي خطرناڪ وڪڙ کاڌا. جبلن درياهه کي ڀڪوڙيو، هڪ هنڌ ته ماڳهي 350 فٽ سوڙهه ڪيائون. ٻيڙيون هلنديون ويون، تان جو سڀني ڇرڪ ڀريو. کاٻي ڪناري تي ٽڪر جي چوٽيءَ تي هڪ ننڍڙو ٽاور ڪر کڻي نهاري رهيو هيو. ڇا اکين دوکو ٿي کاڌو؟ لڳ ڀڳاهڙو ئي هڪ ٽاور سنڌوءَ جي ڇوڙ وٽ آخري ٽڪرين تي، پير پٺي جي درگاهه وٽ آهي. ڄڻ ته ساڳيو سلسلو هو! ... ۽ اها ئي ڏاڪڻ جيڪا سنڌوءَ جي پراڻي وهڪري جي پيٽ مان مٿي، پير پٺي جي درگاهه ڏانهن وڃي ٿي. ٻيڙياتن اکيون مهٽي هڪ ڀيرو وري ان ٽاور ۽ ڏاڪڻين ڏانهن ڏٺو ۽ ٻيڙيون ڪناري لاٿيون. اجنبي ماڻهن سان ڀريل ٻيڙيون ڪناري تي بيٺيون ته پاسي واري ٽڪريءَ تان لهندڙ ڊيلن جي قطار بيهي رهي. هو مٿي تي دلا کڻي سنڌوءَ مان پاڻي ڀرڻ لاءِ لهي رهيون هيون. طوطي خان وڏيون ٻرانگهون ڀريندو اڳتي نڪري ويو. هن کي خبر هئي ته کيس ڇا ڪرڻو آهي.

”مايان پاسي ٿي ونجو!“ طوطي خان ماين کي هندڪو ۾ چيو. ٻيڙياتن هڪ ڀيرو وري ڇرڪ ڀريو. ڇا طوطي خان سنڌيءَ ۾ ڳالهايو هو؟ شايد هتان جا ماڻهو به سنڌي سمجهن ٿا تڏهن ته مايون دڳ ڇڏي ويون هيون!

مسافرن ٽڪريءَ تي چڙهي ساهِي پٽِي. درگاهه تائين پهچڻ لاءِ 180 ڏاڪا آهن. مسافرن، ڳوٺ تي نظر وڌي. هڪ گهر جي ڇت تي ٻه چار عورتون ليپو ڏيئي رهيون هيون. ٻه چار گهر ڇڏي هڪ ٻي ڇت کي هڪ مرد ليپي رهيو هو. جاين جون ڇتيون مضبوط ٿي رهيون هيون.

ٻه سؤ فٽ بلند ٽڪريءَ تي پهچڻ کانپوءِ ان مهل ته اکيون پٽجي ويون، جڏهن اُتي گهنڊ نظر آيو. بالڪل ساڳيو منظر! ”ڇا هيءُ ماڳ پير پٺي جي جاڙي ڀاءُ جو آهي؟“ ٻيڙياتن جي ذهن ۾ سوال ڦري رهيو هو. سڀني هڪٻئي ڏانهن ڏٺو.

”هيءَ نوري پير شاهه عبدالوهاب جي درگاهه آهي!“ طوطي خان درويش جو تعارف ڪرايو سندس چهري تي مرڪ هئي، ”هي باغ نيلاب آهي!“ نيلاب سنڌوءَ جو هڪ ٻيو نالو آهي، معنيٰ اٿس ”نيرو پاڻي“. هيءُ ماڳ صاف چغلي هڻي رهيو هو ته درويش جي درگاهه کان اڳ، هتي ڪا ٻي ڳالهه هئي. مسافرن درگاهه جو تنقيدي جائزو ورتو. هيءَ ٽڪريءَ جي چوٽي هئي جنهن تي سڌو پَٽ يا پڌر ٺاهيو ويو هو. هڪ طرف مسجد، ٻئي طرف ٽاور، هڪ ڪنڊ ۾ درويش جي مزار، ديوارن تي چُن جوپلستر، ڪاٺ تي سهڻي اُڪر ۽ سٺ ستر ڏيئا رکڻ ۽ ٻارڻ جو جوڳو انتظام. ڪنهن به درگاهه تي ڏيئي ۽ گهنڊ جو وجود قديم مندرن واري رسم جو تسلسل آهي.

درگاهه جي مجاور پنهنجو نالو سيد شهريار ٻڌايو. مجاورن جون ڳالهيون عقل کان مٿي پر دلچسپ هونديون آهن. اها ٻي ڳالهه آهي ته پنهنجي ”علم جي خزاني“مان ٻه چار اهڙا قديم سڪا به ڏيکاريندا آهن جن مان معاملي جي اصليت تي ڪا نه ڪا روشني پوندي آهي. پيداگير مجاور، انهن قديم ۽ عقل کان مٿي ڳالهين کي سؤ سيڪڙو سچ ثابت ڪرڻ لاءِ اکيون ڏيکاريندا آهن، پر پڙهيل ڳڙهيل مجاور اهي ڳالهيون ٻڌائڻ کانپوءِ شرم جو اظهار ڪري چوندا آهن، ”بس سائين ماڻهو جاهل آهن، ويٺا ٿا عجيب عجيب ڳالهيون ڪن!“ اها ٻي ڳالهه آهي ته انهن مجاورن جو سڄو روزگار انهن ئي ”عجيب ڳالهين“ تي ٻڌل هوندو آهي.

مجاور ڳالهه کنئي، ”هيءُ ڇهه سؤ سال پراڻو شهر آهي. هتي مسلمان بلوٽ شريف کان آيا (بلوٽ شريف جو ذڪر اڳتي ايندو) منهنجا وڏا به اتان آيا. هتي وڻ وڍي ڪاٺين جو ڪاروبار ڪيو وڃي ٿو، زمينداري به آهي. هتي اعواڻ، سيد ۽ پٺاڻ رهن ٿا ...“ هتي جا پٺاڻ خٽڪ آهن ۽ هتي کٽڙ قبيلو به رهي ٿو.

باغ نيلاب تائين خشڪيءَ رستي به پهچي سگهجي ٿو. ان لاءِ اٽڪ کان يا بَسال کان ڦري اچڻو پوندو. چون ٿا ته شيرشاهه سوريءَ جي قديم شاهراهه هتان لنگهندي هئي ۽ درياهه ٽپڻ لاءِ مناسب پتڻ هو. اصل ۾ هن جاءِ تي درياهه، گهڙي سوا لاءِ پرسڪون آهي.

”نوري پير هتي ڪٿان ۽ ڪيئن آيو؟“ مشاهداتي ٽيم جي آڏو هڪ اهم سوال هو. ڇا اها آکاڻي به پير پٺي جي ڪٿا جهڙي آهي؟

”ڪنهن زماني ۾ هتي ڪافر رهندا هئا.“ سيد شهريار نوري پير جي ڪٿا ٻڌائڻ شروع ڪئي، “ڪافرن جي بادشاهه جو نالو جوڳي هو. نوري پير قدرت جي حڪم سان هتي اچي رهڻ لڳو. جوڳيءَ، درويش کي هتان لڏي وڃڻ لاءِ چيو، پر درويش نه اٿيو. درويش جي انڪار تي جوڳي کيس چئلنج ڪيو ۽ چيو ته هو روحاني طاقت سان سندس مقابلو ڪري ...“

”پوءِ؟“

” ...پوءِ نوري پير جوڳيءَ کي چيو ته ٻيلي مان فقير ماڻهو آهيان ۽ طاقت جو مظاهرو ڪرڻ نٿو گهران! پر جوڳيءَ کيس مجبور ڪيو ۽ چيو ته جيڪڏهن ڪرامت اٿئي ته ڏيکار نه ته ماڳ خالي ڪر!“

”پوءِ؟“

” ...پوءِ جوڳيءَ کي درويش چيو ته مون وٽ ڪا به ڪرامت ناهي جيڪڏهن تو وٽ ڪجهه آهي ته ڏيکار! تنهن تي جوڳيءَ چيو مان سِرڻ ٿي اڏامي سگهان ٿو ... پوءِ جادوءَ جي طاقت سان هو سِرڻ بڻجي اڏاڻو ته درويش کيس جهلي، پادر لاهي مارڻ شروع ڪيو ۽ ڪُٽي ڪُٽي او هن پاسي وڃي جبلن ۾ هنيائينس ...! سِرڻ مئي يا بچي پر انهن جبلن ۾ گم ٿي وئي. ان کانپوءِ نوري پير ڪافرن کي مسلمان ٿيڻ جي دعوت ڏني. ڪافرن چيو ته هت رهڻ جو وسيلو پيدا ٿئي ته مسلمان ٿيون. هتي چئني پاسي جبل آهن. پوءِ ڇا ٿيو ته رات وچ ۾ هڪ جبل گم ٿي ويو ۽ ميدان ظاهر ٿيو. ان کانپوءِ ماڻهو مسلمان ٿي ويا.“ ڳالهه پوري ٿي.

معاملو صاف ٿي ويو ۽ اسان جو شڪ پڪ ۾ بدلجي ويو. ڇهه سؤ سال اڳي هتيٻُڌياهندو آبادي هئي ۽ هتي ڪو ساڌو يا جوڳي تپسيا ڪندو هو. هوريان هوريان مسلمانن کي سياسي ۽ فوجي بالادستي حاصل ٿي ته جوڳي هتان لڏي ويو يا مارجي ويو، باقي ماڻهو يا ته لڏي ويا يا وري مسلمان ٿي ويا. ان ئي عرصي ۾ هڪ مسلمان درويش آستاني تي پهتو ۽ پوءِ زماني سان ڪهاڻيءَ ۾ ڪرامت ۽جادوئي طاقت جو قصو شامل ٿي ويو. اڄ تائين قديم مندر جا تفصيل درگاهه تي موجود آهن. ظاهر آهي ته جوڳيءَ جي جاءِ تي ڪنهن نه ڪنهن مقدس هستيءَ کي وهارڻو هو، سو وهاريو ويو. هندو جوڳيءَ جي جاءِ تي مسلمان درويش کي وهاريو ويو پر هن کي به جوڳيءَ واري حيثيت ملي. ڏيئا ۽ گهنڊ ان قديم زماني جي ياد ڏيارين ٿا ۽ هائو! هتان جون ڏاڪڻيون! جيڪڏهن ڪنهن جابلو مندرن جو منظر ڏٺو آهي ته هن کي محسوس ٿيندو ته هنن ڏاڪڻين جو درگاهن کان وڌيڪ مندرن ۽اسٽوپائن سان تعلق آهي.

ٻيڙيون هڪ ڀيرو وري اڳتي وڌيون، باغ نيلاب جي واسين هٿ لوڏي خدا حافظ ڪيو ، پر ٻيڙياتن جي ذهن ۾ اهو سوال اڌورو رهجي ويو ته نوري پير ۽ پير پٺيءَ واري ماڳ ۾ ايڏي هڪجهڙائي ڇو آهي؟ هتان جا ماڻهو نه پشتو ڳالهائين ٿا ۽ نه پنجابي، سندن ٻولي سرائيڪي يا هندڪو نموني جي آهي. نوري پير درياهه جي کاٻي ڪپ تي پنجاب ۾ آهي. ساڄو ڪپ سرحد صوبي جو آهي جتي جا ماڻهو پشتو ڳالهائين ٿا.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

نوري پِير ۽ جوڳي ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون