Bootstrap Example
هاليجي : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-07-01
داخلا نمبر 405
عنوان هاليجي
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1468
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هاليجي ڍنڍ

هاليجي ڍنڍ

هاليجي جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

هاليجي - مان نڪتل ٻيون شاخون-

هاليجي


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

هاليجي



مڪليءَ کان فقط ستن ميلن جي پنڌ تي اولهه طرف، هاليجي اهو ماڳ آهي جتي انسان خدا جي مخلوق کي جيئڻ جو حق ڏنو آهي. هڪ اندازي مطابق هن ڍنڍ تي پکين جا اٽڪل سوا ٻه سئو قسم اچن ٿا. جهنگلي جيوت حفاظت واري کاتي انهن جيوت جي مختلف خانن ۾ درجي بندي ڪئي آهي. انهن پکين ۾ ديسي ۽ پرديسي سڀ پکي شامل آهن، ڪي وڏي تعداد ۾ آهن ته ڪي گهٽ. ڪي ڪڏهن ڪڏهن اچن ٿا ته ڪي مندن ۾، ڪي ننڍا آهن ته ڪي وڏا، ڪي عام آهن ته ڪي خاص. ڪي سياري ۾ ڏسجن ته ڪي اونهاري ۾ ،ڪي گهڙي سوا هتي ترسي اڃا اڳتي اڏاميون وڃن.

اهو سڀ ڪجهه تڏهن ممڪن ٿيو آهي جڏهن، سرڪار لٺ کنئي ۽ هتي مڇيءَ تي توڙي پکيءَ جي شڪار تي پابندي وڌي. بندوق جي ٺڪاءَ تي پکي ٽهن ٿا تنهن ڪري هتي بندوق کڻي اچڻ جي اجازت ناهي.سنڌ جون ٻيون ڍنڍون هن مهل به پکين کان خالي لڳن ٿيون ؛ سبب اهو آهي جو اڃا سر ۾ هڪ پکي لهي ٿو ته پنجاهه پارهيڙي اچيو پهچن.پکي ويچارا جان بچائي اڳتي ڪنهن ٻي محفوظ ڍنڍ ڏانهن وٺيو اڏمن. هاڻي پرديسي پکي به سمجهي ويا آهن ته، هاليجي ڍنڍ محفوظ آهي تنهن ڪري گهڻو ڪري سڌو اتي اچيو لهن. پر پاڙهيري به جند ڪٿي ٿا ڇڏين. سياري جو پکي لهي ئي مس ٿو ته،شڪاري بنا بندوق جي شڪار ڪري، پکين جون ٽنگون ڀڃي بازار ۾ اچيو وڪڻن. پوليس ۽ واسطيدارکاتن جي منٿلي يا داڻي جو حساب ٻڌو پيو آهي. هاڻي ته ٻڌجي پيو ته، هاليجي ڍنڍ مان واپاري بنيادن تي مڇي مارڻ جي اجازت لاءِ اثر رسوخ پيو هلي!

هاليجي ڏسجي ٿي ته ماڻهوءَ جي دل شاعري ڪرڻ تي چوي ٿي. ڌرتي رڳو انسانن جي ملڪيت ته ناهي، پکي پکڻ ۽ جيت جڻي کي به جيئڻ جو حق آهي. حڪومت هاليجيءَ تي پکين کي جيئڻ جو حق ڏنو ته فطرت پنهنجي سڄي سونهن جماليت ۽ توازن سان پلٽجي پئي آهي. ڇا هيءَ ڍنڍ تڏهن به ايڏي سهڻي لڳي ها جيڪڏهن هتي ايڏا پکي نه هجن ها؟ هرگز هرگز نه.

هن مهل هاليجيءَ کي سڄي يورپ ۽ ايشا جي انهن ڪجهه ڍنڍن ۾ شمار ڪيو وڃي ٿو، جتي سياري ۾ وڌ ۾ وڌ پرديسي پکي لهن ٿا. هاليجيءَ کان ڪراچي فقط 88_ ڪلوميٽر آهي، جنهن ڪري ڪراچيءَ جي ماڻهن کي تفريح لاءِ هڪ شاهوڪار ماڳ ملي پيو آهي.

ٻي جنگ عظيم جو هاليجيءَ تي به اثر پيو. هن صديءَ جي ٽئين ڏهاڪي جي پڇاڙي ۽ چوٿين ڏهاڪي جي منڍ ۾، جنگ هلي ته ڪراچيءَ ۾ فوجين جو تعداد وڌيو. هاليجي ويجهي هئي، هاليجيءَ کي سڌاري ان ۾ تازو پاڻي واهه رستي ان ۾ ڇوڙايو ويو. ان کان پوءِ هاليجي، ڪراچيءَ لاءِ پاڻيءَ جي فراهمي جو وڏو ذريعو ٿي پئي. پر اسان کي خبر آهي ته پاڻي خشڪيءَ جي ڀيٽ ۾ اٺوڻي پيداوار ڏئي ٿو. هاڻي هاليجي مڇين ۽ پکين سان ٽٻ آهي. جيتوڻيڪ انهن جي شڪار تي پابندي آهي، تڏهن به انسان ڪمائي رهيو آهي سياحت جي ذريعي.

هاليجي ڍنڍ جي چوڌاري بند ٻڌل آهي، جنهن تي پڪو روڊ ٺهيل آهي. ڍنڍ جو گهيرو اٽڪل 12_ ميل آهي، پر ڍنڍ جي پکيڙ 6.58 چورس ميل آهي. ڍنڍ جي اونهائي 17 فٽ آهي. ڍنڍ جي چ‍ؤڦير بند جي ڪنڌيءَ سان وڻ لڳل آهن جيڪي سياحن لاءِ پاڇو ۽ قدرتي سونهن مهيا ڪن ٿا. ڪُنڍيءَ سان مڇي جهلڻ جي موڪل آهي، ڄار نٿو وجهي سگهجي. ماڻهو ڪنڍيءَ سان مڇي جهليو، ڪنهن نه ڪنهن وڻ هيٺ سڄو سڄو ڏينهن مزو وٺن ٿا. ڪٿي ڪٿي ڍنڍ ۾ ڪنول گل به ٽڙن ٿا، ڍنڍ ۾ ٻيو گاهه ٻوٽو به گهڻو ئي آهي جنهن تي پاڻيءَ جي ننڍي مخلوق پلجي ٿي. ننڍي مخلوق مڇين جي خوراڪ آهي ۽ مڇيون پکين جي.

هاليجيءَ ۾ واڳون به آهن، خاص ڪري اتر واري پاسي هڪ ٻيٽ سندن آرام گاهه آهي، جتي سڄو ڏينهن پسار ڪندا نظر اچن ٿا.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

هاليجي ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
هاليجيءَ تي وائلڊ لائف ڇاپو
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون