Bootstrap Example
ٻيو وڏو وڪڙ : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-18
داخلا نمبر 88
عنوان ٻيو وڏو وڪڙ
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1339
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

ٻيو وڏو وڪڙ جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

ٻيو وڏو وڪڙ - مان نڪتل ٻيون شاخون-

ٻيو وڏو وڪڙ


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

ٻيو وڏو وڪڙ



جيئن جيئن وادي ويڪري ٿئي ٿي، تيئن تيئن پاڻيءَ جي تک گهٽجي ٿي ۽ جيڏي مهل ڪو سوڙهو لنگهه يا رنڊڪ آڏو اچي ٿي، پهريائين پاڻي ڦٿڪڻ لڳي ٿو ۽ پوءِ پنهنجي رفتار وڌائي گڙندو، گجندو ۽ ڌوڪيندو اڳتي وڃي ٿو. ان کان سواءِ جنهن هنڌ پاڻي اونهو آهي اتي به سنڌوءَ جي تک ايڏي خوفائتي ناهي پر جتي پاڻيءَ ۾ تِک آهي ۽ وادي به ويڪري آهي، اتي اها ڳالهه سمجهڻ ۾ دير نه ٿي لڳي ته اتي پاڻي گهڻو اونهو ناهي.

هنن جبلن تي ڪو ٻيو نالو رکيل ٻڌڻ ۾ نه آيو، سواءِ ان جي ته انهن کي پوٺوهار جا جبل پئي سڏيائون، يعني پوٺوهار جون ٽڪريون ڪوهاٽ ۽ پشاور ضلعن جي اڀرندي حد ۾ به آهن. “نه سائين هي جبل ناهن هيءَ ته ٽڪريون آهن.” طوطي خان هنن جبلن کي جبل مڃڻ لاءِ تيار نه هو. هُن جبل کي اسان سنڌي ماڻهن جي اکين سان نه پئي ڏٺو جن وٽ هزار فٽ جي ٽڪري به جبل آهي. اسان ته ڪارونجهر کي به جبل چوندا آهيون جنهن جي اوچائي هزار فٽن کان مٿي ناهي. طوطي خان، جبلن بابت اسان جي تصور کي رد ڪري، اسان جون اکيون هيٺ ڪرائي ڇڏيون. طوطي خان هڪ حد تائين صحيح به آهي ڇاڪاڻ ته هن هنڌ (عزيزي شڪاريءَ جي قبر وٽ) جبل جي اوچائي سچ پچ ته 300 ميٽرن جي لڳ ڀڳ آهي.

ٻيڙين ڪپر ڇڏيا ۽ سنڌوءَ جي کليل ماٿريءَ ۾ سفر شروع ٿيو. اڌ ڪلاڪ کن کانپوءِ وري هڪ ڀوائتو منظرآڏو هو. آڏو هڪ اوچو جبل ڪر کنيو بيٺو هو ۽ سنڌوءَ جي سطح تي بيچيني هئي، پاڻيءَ ۾ زبردست ڇڪ هئي، پاڻيءَ جو وهڪرو سامهون واري جبل ڏانهن ٻيڙين کي ڌڪي رهيو هو.

“سنڀالجو! ٻيڙيون وڏي وهڪري مان ڪڍي کاٻي ڪپ ڏانهن ڪريو ۽ ڪناري ڪناري هلو ...!” طوطي خان ٻانهون هڻي هڻي اشارا ڪيا. درياهه جي گوڙ ۽ انجڻين جي گهوگهٽن ۾ سندس آواز دٻجي دٻجي ٿي ويو.

ٻنهي ڪپن کان جبل اوچا ٿي ويا هئا. ۽ آڏو ٽڪر ٽرڻ لاءِ تيار نه هو. سنڌوءَ جوش ۾ ڀرجي آڏو ٽڪر کي ٽڪر هنيو ۽ زخمي ٿي کاٻي پاسي کان نڪري ”يُو ٽرن“ وٺي پوئتي مڙي ويو. آڏو ٻيو جبل هو ... سنڌوءَ ان کي به زوردار ٽڪر هنيو ۽ ساڄي پاسي کان ٻيو”يُوٽرن“ هڻي تيزيءَ سان اڳتي نڪري ويو. هنن موڙن ۾ سنڌوءَ جون لُوهون ڏاڍيون خوفائتيون آهن، ٻيڙيون سامهون وارن اُڀن جبلن سان ٽڪر کائيندي کائيندي بچيون. ٻيڙياتا پگهرجي ويا. سنڌوءَ پنهنجي وٿي ڪڍي هڪ لاهيءَ ڏانهن ڊوڙ وڌي ۽ پوري قوت سان راڪاس جهڙي جبل کي پوئتي ڇڏڻ جي ڪوشش ڪيائين. سنڌوءَ، انگريزي لفظ “S” جهڙو موڙ ڪٽي ٿي ته ٻيڙياتن ڪنارو جهلڻ جي ڪوشش ڪئي. مورڙي کي ڪنارو جهٽ ملي ويو پر نوري نماڻي ڪنارو جهلي نه سگهي. ناکئي وڏي مهارت سان نوريءَ کي موڙيو ۽ اوڀارو چڙهڻ جي ڪوشش ڪئي اٽڪل پنجن منٽن جي ٿڪائيندڙ ڪوشش ۾ فقط پنج يا ڏهه فٽ طئه ڪري سگهي ۽ نيٺ ويجهي ڪناري ۾ هٿ وڌائين. نوريءَ جا مسافر باقي پنڌ ڪنارو ڏيئي آيا.

سنڌوءَ جي قوت جو هيءُ مظاهرو اسان لاءِ نئون هو. اسان کي اهو اندازو هڻڻ ۾ دير نه لڳي ته هنن موٽرن جي قوت سان ڪالاباغ کان مٿي سنڌوءَ ۾ اوڀارو سفر ممڪن ڪونهي. اهائي وڏي ڳالهه هئي جو طاقتور سنڌوءَ مهرباني ڪري نوريءَ کي اوڀارو هلڻ جي سزا ۾ اونڌو نه ڪيو، جنهن جو شديد خطرو هو.

چانهه پاڻيءَ کان پوءِ ٻيڙين تي سوار ٿيڻ جو حڪم مليو.

”ترسو!“ ليڊر جو آواز آيو. ”هيءَ ڦلهيار، هي اڌ سڙيل ڪاٺيون، ميون جون کلون ۽ سگريٽن جا پاڪيٽ کڏ کوٽي پوري وڃو!“ ڪليم لاشاريءَ جو نڪ چڙهيل هو. نوجوانن حڪم جي تعميل ڪئي ۽ پوءِ پڇيو ته کڏ کوٽي پورڻ جو ڪم ڪهڙي ڪتاب ۾ لکيل آهي!

”ناراض نه ٿيو نوجوانو! ايڪسپيڊيشن جو هڪ اهم اصول اهو آهي ته توهان جنهن سهڻي ماڳ تي پهچو، ان کي ان کان وڌيڪ سٺي حالت ۾ ڇڏيو، جهڙي توهان ڏٺي هئي ... جيڪڏهن ائين نٿا ڪري سگهو ته گهٽ ۾گهٽ اهڙو ڇڏيو، جهڙو توهان جي اچڻ کان اڳ هو ...“ ڪليم ننڍڙو ليڪچر ڇنڊيو.

”يعني ... توهان جو خيال آهي ته ماحولياتي آلودگي نه پکڙجي!“ ساڳئي نوجوان ڳالهه دل سان هنڊائي.

”پر ٻيا ماڻهو ...“ نوجوان وري سوال ڪرڻ گهريو پر ڪليم سندس ڳالهه اڌ ۾ ڪٽي،

”ڇا توهان به ٻين ماڻهن وانگر ڪندؤ ...؟“

ٻيڙيون سنڌوءَ جي تيز وهڪري ۾ لاهيءَ تان لهنديون هليون ويون. هي پنجاهه کان سؤ کن فٽن جي لاهي (drop) هوندي.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

ٻيو وڏو وڪڙ ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
ٻيو وڏو وڪڙ
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون