Bootstrap Example
ٽوڙي بنگلي ۾ : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-21
داخلا نمبر 177
عنوان ٽوڙي بنگلي ۾
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1243
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

ٽوڙي بنگلي ۾ جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

ٽوڙي بنگلي ۾ - مان نڪتل ٻيون شاخون-

ٽوڙي بنگلي ۾


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

ٽوڙي بنگلي ۾



ٽوڙي بنگلي تائين پهچندي پهچندي ٽپهري ٿي وئي. گاڏيون ٻن واهن جا ريگيوليٽر ٽپي گهاٽن وڻن ۾ لڪل شاهي بنگلي تائين پهتيون هيون. هن ٻه ماڙ بنگلي کي ڏسي شهرن جا وڏا سرڪٽ هائوس ياد اچيو وڃن. وڏا ورانڊا، وڏو هال، وڏا ڪمرا، سوئمنگ پول، بورچي خانا، نوڪرن جا ڪوارٽر، ڪيئي ڪيئي ايڪڙن ۾ پکڙيل باغيچو ۽ مڪمل خاموشي.

چئني پاسي ٻيلو، ڪچي جو علائقو ۽ واهه. بنگلي ۾ هڪ لئبرري به هئي، جيڪا هاڻي ڳريل پنن کان سواءِ ڪجهه به ناهي. سڀ ڪتاب پنو پنو ٿي ويا آهن. اهي ڪتاب انگريزي ادب ۽ يورپ جي تاريخ تي هئا. اريگيشن کاتي وارا ريسٽ هائوس ٺاهي ڄاڻن! ٽوڙي بنگلو به هڪ انگريز جي نالي پويان قائم ٿيل ريسٽ هائوس آهي.

ٽوڙي بنگلو 1902ع ۾ ٺهيو آهي. ان جي ڀر ۾ ٺهيل شاندار سوئمنگ پول نوٽ ڪرڻ کان سواءِ رهي نٿو سگهجي. سوئمنگ پول کي ڇت آهي. پاسن کان ٺل، در ۽ دريون اٿس. تلاءَ کي ڀرڻ لاءِ هڪ کوهه کوٽيو ويو هو. تلاءَ ۾ هيٺ هڪ سوراخ رکيو ويو آهي جنهن مان پاڻي ڪڍيو ٿي ويو.

عام طور تي سرڪاري عملدار پنهنجي سک لاءِ شاندار ريسٽ هائوس ٺهرائيندا آهن. جتي ريسٽ ۽ عياشي گهڻي ڪن، ڪم گهٽ. انگريزن جا ٺهرايل ريسٽ هائوس ڏسي ڪنهن به قسم جو ساڙ يا ڪاوڙ نٿي ٿئي. انهن سچ پچ ته اوترو ڪم به ڪيو آهي. انگريز سرڪار سياسي ۽ معاشي فائدا ورتا، سو پنهنجي جاءِ تي پر انگريز سنڌ جي ترقيءَ ۾ وڏا بنيادي ڪم ڪيا آهن. بئراجن جو نظام، ريلوي سرشتو، سائنسي بنيادن تي تحقيق جو ڪم ۽ روڊن جو ڄار! سچ پچ ته هو سنڌ جي ترقيءَ جا بنياد رکي ويا آهن.

ٽوڙي بنگلي تي قافلو پهچڻ کان اڳ، هتي پوليس جو جٿو پهچي پوزيشن سنڀالي چڪو هو. شبير ٻيڙيءَ جي مرمت جي ڪم ۾ جنبي ويو، ٻيا نوجوان سندس مدد لاءِ ويجها ٿيا. اسان کي خبر پئي ته ڪجهه سال اڳ جنهن هنڌان درياهه کنڊ هڻي اولهه وارن شهرن کي ٻوڙڻ جا سانباها ڪيا هئا، اهو ماڳ هتان ميل ڏيڍ تي آهي. اتي نوان حفاظتي بند ٻڌا ويا آهن. اسان اها جاءِ ڏسڻ جي فرمائش ڪئي پر آبپاشي کاتي وارا دل ٻڌي نه سگهيا.

”نه سائين اسان ذميواري نه کڻنداسين ... زمانو ڏسو ٿا پيا ... مهل نه مهل جهڙي ... ملڪ پيو ٻَري ...“

اسان پوليس وارن سان ساڳي ڳالهه ڪئي پر هو به تيار نه ٿيا، ”سائين بهتر آهي ته ان ڳالهه تان لهي وڃو ... خدانخواسته جيڪڏهن ڌاڙيل ڪٿي آمهون سامهون ٿي وڃن ته ... نقصان ٿي سگهي ٿو.“

آبپاشي کاتي جي هڪ عملدار ٻڌايو ته ميل ڏيڍ پري واري ماڳ تي درياهه هاڻي بند کان ڪو ڇهه سؤ فُٽنتي اچي بيٺو آهي. خدانخواسته جيڪڏهن بند ڀڄي پيو ته پوءِ درياهه جو پاڻي جيڪب آباد ۽ لاڙڪاڻي کي ٻوڙيندو. خبر ناهي ته ان وقت هن ڪيترو وڌاءُ پئي ڪيو، جڏهنهن اِهو به چيو ته درياهه جي سطح هتي ايتري اوچي آهي جو بند ڀڄڻ کانپوءِ جيڪب آباد جو گهنٽا گهر به ٻڏي ويندو!

سج لهي ويو ته اونداهيءَ ٻيلن کي لڪائي ڇڏيو. ماحول ۾ اهڙي سانت پکڙجي وئي جو خوف ٿيڻ لڳوهو. اونداهي آزاد دنيا کي به محدود ڪري ڇڏيندي آهي پر ٽوڙي بنگلي کان ٻاهر اونداهيءَ ۾ ڌاڙيلن جا ٽولا ته آزاد هئا جن کي حڪومتون روڪي نه سگهيون آهن.

هڪ سپاهيءَ جي ڊيوٽي بنگلي جي درتي هنئي وئي. ٻاهر نڪرڻ کان منع ٿي ڪيائين. اسان کانئس حال احوال شروع ڪيو.

”هتي ڪهڙا ٽولا سرگرم آهن؟“

”نادر جسڪاڻي ۽ قابل چاچڙ جا ٽولا هئا، هاڻي ته مارجي ويا ... هاڻي وري ڪجهه ساماڻا آهن! ٻيا سهاڳ ڪي ماڇي ... گهڻائي آهن.“

”هيءَ ڪهڙي بندوق اٿئي هٿ ۾؟“

”اسان ته هن کي ڪليشن ايس. ايم. جي (ڪلاشنڪوف سب مشين گن) سڏيندا آهيون.“

”هن جي حالت ايتري خراب ڇو آهي؟“

”بس سائين سرڪاري شيءِ آهي، حفاظت ناهي ...“ سپاهيءَ خبرون چارون ڏيڻ شروع ڪيون، ”چائنا جي آهي ڪٿان جي آهي ... ڏسو نشان ... هن جي مئگزين ۾ ٽيهه گوليون پونديون آهن ... ٻه ٻيون به پونديون هڪ چئمبر ۾ ۽ هڪ ٻي ... هن جي رينج پري ناهي، هي ويجهو جو هٿيار آ ... بس سائين گهيرو ٽوڙي سگهجي ٿو، سوڙهه ۾ شهر ۾ ٺيڪ آهي ...سنگل فائر به ڪري، مرضي پوي ته هڪ ڀيري ۾ سڀ هلايو، رڳو ليور کي هيڏي هوڏي ڪبو آهي ... هي هٿيار ملڪ ۾ گهڻو ٿي ويو آهي ... ماڻهو ڏهين، پندرهين، ويهين هزارين وٺيو اچن ... اڳي مهانگيون هيون ٽيهين پنجٽيهين هزارين پر هاڻي سستيون ٿي ويون آهن ... گولي به سستي آهي ٽن چئن رپين ۾ داڻو ملندو آ ... اسان کي (پوليس کي) گهٽ ملنديون آهن.“

”ڀلا ڌاڙيل ڇو وڌيا آهن ملڪ ۾؟“

”ماڻهو ناجائزيءَ کان تنگ ٿي ڌاڙيل ٿا ٿين ... ڏسو نه سائين وڏيرا ماڻهو ٻَڌائيندا آهن ... پوءِ پوليس به بعضي بعضي ناجائزي ڪري ٿي ماري ڪٽي ... پوءِ ماڻهو سفارشون ڪرايو يا پئسا پائي ڀري جند ڇڏائين ... ٻه ٽي ڀيرا ائين ٿئي ته ماڻهو بيزار ٿيو پون پئسا به کٽيو وڃن ... پوءِ کڻي الله توهر ڪن ...“

”ختم ٿيندا ڌاڙيل؟“

”نه ... ڪو نه ٿيندا.“ سپاهيءَ پڪ سان چيو.

”فوجي آپريشن سان؟“

”اڳي به ڪهڙو فائدو ٿيو؟ توهان ڪڏهن ٻڌو ته ڪنهن فوجيءَ ڪو ڌاڙيل ماريو هجي! ڪڏهن به نه ... وري به پوليس ماري ... پوليس به مئي ... مطلب ته پوليس ئي پئي ڪري ... فوجي ته رڳو ويچارا غريب ڳوٺاڻا ٻڌي پئي ڇان بين ڪندي.” سپاهي امن امان کان بنهه مايوس ٿي لڳو. چئي، “سائين ڀلا ڪيئن ختم ٿيندا ... جن جا ڀائر ۽ گهر ڀاتي مري ويا سي ڪيئن ماٺ ڪندا ... ڪورٽون به سزائون نه ٿيون ڏين ... سڀني کي خبر آ ته خوني ڪو نه جهلبا ... پوءِ ماڻهو پاڻ روپوش ٿي پيا پلئه ڪن، انت ڌاڙيل ٿيو وڃن ... نه سائين! سلسلو ڪو نه ٿو کُٽي ...!“




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

ٽوڙي بنگلي ۾ ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
ٽوڙي بنگلي ۾
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون