Bootstrap Example
ٽيڪسيلا : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-17
داخلا نمبر 65
عنوان ٽيڪسيلا
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1344
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

ٽيڪسيلا جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

ٽيڪسيلا - مان نڪتل ٻيون شاخون-

ٽيڪسيلا


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

ٽيڪسيلا



واٽ تي ٽيڪسيلا (تڪشَـشِلا Takshashila)۽ حسن ابدال ڪيڏيءَ مهل پوئتي لنگهي ويا مون کي پتو ئي نه پيو. اها ٻي ڳالهه آهي ته اٽڪ پل اچڻ کان اڳ تائين منهنجي ذهن جي ڪينواس تي قديم زماني جون جهلڪيون اڀرنديون رهيون.

مون کي رگ ويد ياد اچي ويو جنهن ۾ ڇهه هزار اشلوڪ آهن. جنهن بابت چيو وڃي ٿو ته ان جو گهڻو تڻو ڀاڱو هتي ٽيڪسيلا ۾ رچيو ويو. جيڪڏهن اهو سچ آهي ته پوءِ اهو چوڻ ۾ ڪو به وڌاءُ نه ٿيندو ته سنسڪرت ٻوليءَ جا پهريان جملا سڄي هندستان ۾ سڀ کان پهرين هتي ئي لکيا ويا هوندا.

مونکي گنڌارا آرٽ ياد اچي ويو، جنهن ۾ هندي ۽ يوناني فن جو ميلاپ آهي. منهنجي اکين آڏو Fasting Buddhaجي اها مورتي ڦري ويئي جنهن جو دنيا ۾ جواب ناهي. ان تصوير ۾ گوتم ٻڌ تپسيا ۽ گيان ۾ مصروف آهي، جنهن ۾ جسم تي هڏين، نسن ۽ چمڙيءَ کان سواءِ ٻي ڪا شيءِ ڪونه اٿس.

قديم ڪتابن ۾ ٽيڪسيلا جون گهڻيون ڪهاڻيون موجود آهن، پر هتان جا ٽي ڪردار ڪير به نه وساري سگهندو. رياستي ۽ سياسي معاملا اڪلائڻ بابت قديم ڪتاب ”ارٿ شاستر“ جو ليکڪ اچاريه وِشنو گپتاچاڻڪيه، ٻيو سندس شاگرد چندر گپت موريا ۽ ٽيون چندر گپت جو پوٽو اشوڪ.

جهڙيءَ طرح يوناني فاتح سڪندراعظم جو استاد رياستي ۽ سياسي معاملن جو ماهر ارسطو هو، تهڙيءُ طرح هندوستاني فاتح چندر گپت موريا جو استاد اچاريه ڪوٽليه وشنوچاڻڪيه هو. اهي سڀ هڪ ئي دور جا ۽ هڪ جيترا ودوان ۽ جرنيل هئا. پر هندوستان جي عظيم فاتحن چندر گپت موريا ۽ اشوڪ پنهنجين عظيم ڪاميابين کانپوءِ جيڪي فيصلا ڪيا سي يوناني فاتح ڪري نٿي سگهيو، چندر گپت موريا 289 ق-م ۾ تخت ڇڏي وڃي جين مت جو ساڌو ۽ پرچارڪ ٿيو، ۽ اشوڪٻڌ مت جو پرچار ڪري ان کي اڌ ايشيا ۾ پکيڙي ڇڏيو. تاريخ ۾ ائين ڪي ورلي مثال ملندا جڏهن عظيم فاتحن جنگ کان نفرت جو نعرو هڻي اهنسا جو پرچار ڪيو هجي!

منهنجي ذهن جي پردي تي ٽيڪسيلا جون جهلڪيون اڀرنديون رهيون.

مونکي يوناني گهوڙن جون ٽاپون ٻڌڻ ۾ آيون. سڪندراعظم جو لشڪر نظر آيو، جيڪو اتر کان آمو درياهه پار ڪري ڪابل فتح ڪندو، 326 ق-م ۾ سنڌو ندي پار ڪري ٽيڪسيلا پهتو هو.

مونکي اچاريه ڪوتليه جو پاتلي پترا ڏانهن اهو سفر ياد آيو، جڏهن هو پنهنجي عالماڻي حيثيت مڃائڻ لاءِ راجا ڌنانندا وٽ ويو هو. راجا ڌنانندا کيس بي عزت ڪيو هو ۽ ڪوٽلا چاڻڪ ڌنانندا حڪومت جي دشمني پِرائي، سپاهين کان جند ڇڏائي ڀڳو هو.

مونکي پاتلي پترا (مگڌ) جي هڪ نوجوان چندر گپت جي گستاخي به ياد آئي، جنهن کانپوءِ هو به جان بچائي ٻيلن ۾ لڪو ۽ اچاريه چانڪيه ڪوٽليه کي هٿ لڳو.

مون کي اهو به نظر آيو ته اچاريه ڪهڙيءَ طرح مسلسل اٺن سالن تائين چندر گپت جي تربيت ڪئي ۽ کيس نندا حڪومت خلاف اٿاري بيهاريو. ٺيڪ ان وقت سڪندري گهوڙن سنڌو ماٿريءَ ۾ پير پاتا ۽ چندر گپت موريا پنهنجياچاريه چاڻڪجي چوڻ تي سڪندر وٽ لنگهي ويو، ”تون نندا حڪومت ختم ڪرڻ لاءِ پاتلي پترا تي حملو ڪر!“ سڪندراعظم چندر گپت جا ارادا سمجهي ويو ۽ سندس گرفتاري جو حڪم ڏنو پر موريا هوشياريءَ سان ڀڄي ويو. چندر گپت جو نالو يوناني حوالن ۾ Sandrocyptus آهي.

سنه 323 قم ۾ جيئن ئي سڪندر اعظم مري ويو، چندر گپت موريا پنجاب مان فوج ڀرتي ڪري، 322 قم ۾ ٽيڪسيلا تي حملو ڪري اتان جي حڪومت ورتي ۽ پوءِ هوريان هوريان يونانين جا تختا ڪڍي هندستان ۾ پري پري تائين حڪومت ٺاهيائين.

ڪي تاريخ دان ائين به چون ٿا ته، اچاريه چاڻڪيه چندر گپت جي منهن ۾ ڏَيا ڏسي کيس خريد ڪيو هو ۽ پوءِ ٽيڪسيلا ۾ سندس تربيت ڪئي هئي. سنڌي دانشور، چندر گپت موريا جو هسب نسب گجرات ۽ سنڌ ۾ ڳولين ٿا پر تاريخدانن جو اهو به چوڻ آهي ته هماليه جي هڪ قبيلي جو نالو موريا آهي. ٻي روايت موجب هو”مورياه“ نالي هڪ کتري عورت جو پٽ هو. بهرحال، هو هڪ گمنام ماڻهو هو جنهن تاريخ ۾ ڌاڪ ڄمائي ڇڏي.سچ اهو آهي ته چندر گپت اڄ تائين پنهنجي نالي وانگر ’لڪل چنڊ‘ آهي، شايد سندس نالو درست هجي، باقي سندس پيءُ به ’گپت‘ (لڪل، گمنام) آهي ته قبيلو به.

ٽيڪسيلا کي سڄي هندستان ۾ علم جي ميدان ۾ وڏي اهميت رهي آهي. اشوڪ يا اشوڪا ٽيڪسيلا مان پڙهي ڪڙهي نڪتل ٻيو اهم ماڻهو هو جنهن جا زورآور گهوڙا ۽ لشڪر ڌرتيءَ تي رت جو نديون وهائڻ کانپوءِ ان نتيجي تي پهتا ته اهو لاحاصل ڪم آهي.






ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

ٽيڪسيلا ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
پِپل ڪنڀ ڏانهن
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون