Bootstrap Example
پير پٺو ماڳ : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-07-01
داخلا نمبر 361
عنوان پير پٺو ماڳ
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1242
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

پير پٺو ماڳ جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

پير پٺو ماڳ - مان نڪتل ٻيون شاخون-

پير پٺو ماڳ


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

پير پٺو ماڳ



مڪليءَ کان ڏکڻ ۾ هلندڙ رستو ٻن جاڙن شهرن غلام الله ۽ ور کان ٿيندو پير پٺي واري ٽڪريءَ تي چڙهي ٿو. غلام الله ۽ ور سنڌوءَ جي قديم ڦاٽ بگهياڙ تي قائم آهن. جيڪو پير پٺي کان اتر ۾ مڪلي واري ٽڪريءَ کي ٻن حصن ۾ ورهائي اولهه رخ ۾ نڪري ساڪري کان ٿيندو سمنڊ ۾ٿي پيو. جڏهن به ان ڦاٽ يا ساڪري جو نالو ٻڌجي ٿو تڏهن چچ نامي ۾ ذڪر ڪيل ’ناله ساڪره‘ جو تصور ذهن ۾ اڀري اچي ٿو، اهو درياهي ڦاٽ جتان محمد بن قاسم جا ٻيڙا منجنيقون کڻي ديبل کان نيرون ڏانهن روانا ٿيا هئا. اهو ئي سبب آهي جو ڪي محقق پير پٺي لڳ قديم مسلم آثارن ڏانهن اشارو ڪري چون ٿا ته اهو ئي ديبل بندر آهي. اڄڪلهه ان ڦاٽ کي هڪ واهه جي شڪل ڏني وئي آهي.



پير پٺي جي ٽڪريءَ تي اتر ڪنڊ ۾ پير پٺي جي درگاهه وٽ بيهبو ته اوڀر ۾ سائي ماڙي نظر ايندي جيڪا درياهه جو قديم زماني کان وهڪرو رهي آهي. اتر ڪنڊ کان بيهي کاٻي پاسي نهاربو ته قديم ڦاٽ جو لنگهه محسوس ڪري سگهبو.

هتي ٻي وڏي درگاهه جميل شاهه ڏاتار جي آهي جنهن جو اصل وڏو آستان گرنار جبل ۾ هو. اڄ تائين گرنار جي ڀر ۾ هڪ ٻئي جبل جو نالو ’ڏاتار‘ آهي. ڏندڪٿا چوي ٿي ته شاهه ڏاتار پير پٺي جي چوڻ تي هيڏانهن لڏي آيو ۽ هتي ويٺل جادوگر سنياسيءَ کي ڀڄائي ڇڏيائين.

جميل ڏاتار ۽ پير پٺي جي قبرن جي وچ ۾ ڦٽل مقبرا ڪيهرن جا آهن. هڪ رائنڪ به موجود آهي. رائنڪ جي ڀر ۾ هڪ قبرنشين ماڻهو شايد سڀ کان معتبر آهي. جنهن لوڪ تان ڪوڙهه جو مرض ٽارڻ لاءِ پاڻ کي جيئرو دفن ڪرايو. هيءُ چيچل شاهه هو.

چون ٿا ته ڪنهن بزرگ ڳوٺ وارن کي چيو هو ته جيستائين ڪو ماڻهو پاڻ کي جيئرو دفن نه ڪرائيندو ان مهل تائين ڪوڙهه جو عذاب جاري رهندو. ان کانپوءِ چيچل شاهه خير خيرات ڪري پاڻ کي جيئرو دفن ڪرايو. چيچل شاهه اها قرباني ڪهڙي سن ۾ ڏني؟ اهو پتو ڪنهن کي ناهي. بس ايترو ئي جواب ملي ٿو، ”ڪي صديون اڳ!“

پير پٺي واري ٽڪريءَ جي اولهه واري لاهي به قبرستان هيٺ آهي. چؤطرف قبرون آهن. هڪ وڏو قبرستان ڏکڻ ۾ قديم مسجد ۽ مناري وٽ آهي، جنهن بابت مقامي ماڻهو چون ٿا ته اها محمد بن قاسم هتي (ديبل) فتح ڪرڻ کانپوءِ يادگار طور ٺهرائي. اهڙو ئي منارو اسان اٽڪ کان ڏکڻ ۾ ’نوري پير‘ واري درگاهه تي ڏسي آيا آهيون. عجب جهڙي ڳالهه آهي ته بلڪل اهڙا ئي منارا آفريڪا ۾ به آهن. قديم مسجد جي ڀر ۾ تازو ئي هڪ نوجوان جي قبر ٺهي آهي. اها قبر سنڌ جي هڪ اهم سياسي واقعي جي نتيجي ۾ ٺهي آهي. هتي لڳل هڪ پٿر پڙهڻ سان اهو تاريخي واقعو پڙاڏو بڻجي اڀري ٿو:

”جيئي سنڌ“

شهيد مالڪ خشڪ

شاگرد مهراڻ يونيورسٽي

تاريخ پيدائش 20 جون 1964ع

شهادت جي تاريخ 17 آڪٽوبر 1984ع

جڳهه شهادت ٽوڙهي ڦاٽڪ، دادو.

ان تاريخ تي قانون نافذ ڪندڙ اداري جي عملدارن ٽوڙهي ڦاٽڪ بند ڪري شاگردن جي هڪ بس کي روڪي، ان تي انڌي فائرنگ ڪري، ڪيئي ڪونڌر ڪٺا هئا. اهي نوجوان مُهين جي دڙي تي سڏايل هڪ سيمينار ۾ شرڪت ڪرڻ لاءِ ڄامشوري کان روانا ٿيا هئا. قانون نافذ ڪندڙن جو چوڻ هو ته کين اطلاع مليو هو ته شاگردن ان بس ۾ پاڻ سان هٿيار کنيو ٿي ويا. شاگردن ته هڪ به گولي نه هلائي هئي پر اها بس گولين سان پروڻ ٿي وئي هئي، جنهن ۾ شاگرد سوار هئا.

ان قديم ٽاور جي اوڀر ۾ ٽڪريءَ کان هيٺ درياهه جي ڪنڌيءَ تي هڪ قديم شهر جا آثار آهن. انهن آثارن کي ’آر‘ چون ٿا. ٺڪراٽو اسلامي دور جو آهي جڏهن ته تاريخ خاموش آهي. اهو کنڊر به هاڻي قبرستان هيٺ آهي. اهڙو ئي ٺڪراٽو ڄام ڏاتار جي درگاهه کان ڪجهه ڏکڻ ۾ امام بارگاهه وٽ اڀرندي لاهيءَ تي به پکڙيل آهي، قديم سرون، ٺڪريون، ڪاشيءَ جا ٿانءَ، جنڊ ۽ قديم شيشو بلڪل اهڙو جهڙو ڀنڀور، ڪلان ڪوٽ ۽ جاکي بندر تي ملي ٿو.

امام بارگاهه ۽ ان جي ڀر ۾ ٺهيل مسافر خاني ۾ لڳل پٿر قديم قبرستان جي قبرن ۽ ڇٽين جا آهن. امام بارگاهه ۾ هن وقت به چار ٿنڀا استعمال ۾ آهن.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

پير پٺو ماڳ ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
پير پٺو ماڳ
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون