Bootstrap Example
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-18
داخلا نمبر 99
عنوان پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1317
داخلا جو حوالو:

داخلا ۾ استعمال ٿيل تاريخون

1929.08.28-A.D

ٻئي طرف جاگرافيائي صورتحال هيءَ آهي ته سنڌوءَ جو پاڻي اٽڪ کان ڪالاباغ تائين سوڙهي جابلو ماٿريءَ مان لنگهي ٿو. هن ماٿريءَ ۾ داخل ٿيڻ کان اڳ ڪابل نديءَ جو پاڻي به اچي شامل ٿئي ٿو. اها سوڙهي ماٿري 28 آگسٽ 1929ع تي هڪ خوفناڪ ٻوڏ جو سبب بڻجي وئي. ٿيو ڇا ته ان سال سنڌو درياهه 12 لک ڪيو سڪ پاڻي کڻي گجندو اچي پهتو. سوڙهي ماٿريءَ مان ايترو پاڻي لنگهڻ جي گنجائش ڪونه هئي. پاڻي پوئتي بيهجي ويو. پاڻيءَ جي سطح وڌڻ ڪري ڪابل نديءَ جو پاڻي سنڌوءَ ۾ لهي نه پيو سگهي. نتيجي ۾ ان جي سطح به وڌي وئي ۽ نوشهري سميت وڌيڪ


هن داخلا جون تصويرون نه مليون

پٺاڻن کي اعتراض جا سبب جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

پٺاڻن کي اعتراض جا سبب - مان نڪتل ٻيون شاخون-

پٺاڻن کي اعتراض جا سبب


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

پٺاڻن کي اعتراض جا سبب

ڪالاباغ بند جي تعمير سان ٺهندڙ ڍنڍ سبب ڪي خطرا محسوس ڪيا ٿا وڃن. شروع ۾ ڊزائين موجب تجويز ٿيل ڪالاباغ ڍنڍ جي مٿين سطح سمنڊ کان 925 فٽ ٿي بيٺي، جنهن ۾ 96 لک ايڪڙ فٽ پاڻي جمع ٿئي ها. هاڻي اعتراضن کانپوءِ اها سطح 915 فٽ ڪئي وئي آهي جنهن سان لڳ ڀڳ80 لک ايڪڙ فٽ پاڻي جمع ٿيندو. ان تبديليءَ سان بجليءَ جي اپت متاثر نه ٿيندي پر آبپاشيءَ واري پروگرام کي نقصان پهتو آهي.
هوڏانهن حقيقت اها به آهي ته خود آبپاشيءَ جي عملدارن نوشهري ۾ عمارتن تي ان سطح جا نشان لڳايا، جيستائين پاڻي چڙهڻو هو. اها ٻي ڳالهه آهي ته هاڻي واپڊا وارا وضاحتون ڪندا ٿا وتن ته نشان لڳل سطح غلط آهي ڇو ته اها اوچائي 960 فٽ آهي جڏهن ته پاڻي 915 فٽ چڙهندو.
ٻئي طرف جاگرافيائي صورتحال هيءَ آهي ته سنڌوءَ جو پاڻي اٽڪ کان ڪالاباغ تائين سوڙهي جابلو ماٿريءَ مان لنگهي ٿو. هن ماٿريءَ ۾ داخل ٿيڻ کان اڳ ڪابل نديءَ جو پاڻي به اچي شامل ٿئي ٿو. اها سوڙهي ماٿري 28 آگسٽ 1929ع تي هڪ خوفناڪ ٻوڏ جو سبب بڻجي وئي. ٿيو ڇا ته ان سال سنڌو درياهه 12 لک ڪيو سڪ پاڻي کڻي گجندو اچي پهتو. سوڙهي ماٿريءَ مان ايترو پاڻي لنگهڻ جي گنجائش ڪونه هئي. پاڻي پوئتي بيهجي ويو. پاڻيءَ جي سطح وڌڻ ڪري ڪابل نديءَ جو پاڻي سنڌوءَ ۾ لهي نه پيو سگهي. نتيجي ۾ ان جي سطح به وڌي وئي ۽ نوشهري سميت وڌيڪ اوچاين وارا علائقا به بدترين ٻوڏ هيٺ اچي ويا.
ان تجربي سبب پٺاڻن ۽ ڪابل ماٿريءَ ۾ رهندڙ ٻين قومن کي خطرو آهي ته ڪالاباغ بند ٺهڻ سان سندن وسيع علائقا ڍنڍ ۾ ٻڏي ويندا ۽ ڪالاباغ ڍنڍ سبب پاڻي ايترو چڙهي ايندو جو نوشهرو پاڻيءَ هيٺ اچي ويندو. کين اهو به ڊپ آهي ته جيڪڏهن وري 1929ع جهڙي ٻوڏ آئي ته پوءِ نوشهري سميت ڪيئي ننڍن ننڍن شهرن جو نالو نشان ميسارجي ويندو. رستا، پلون ۽ ريلوي لائن به پاڻي هيٺ اچي سگهن ٿيون.
کين اهو به خطرو آهي ته ڪوهاٽ، پشاور ۽ مردان جون سايون ماٿريون سم ۽ ڪلر جو شڪار ٿي وينديون. ان سلسلي ۾ مردان جي علائقي ۾ اڳ ئي سم پکڙيل آهي، جنهن کي سم نالين ذريعي منهن ڏنو پيو وڃي. ڪالاباغ ڍنڍ ٺهڻ کانپوءِ سم ناليون به بيڪار ٿي وينديون.
مورڙو ۽ نوري ٻيڙيون جڏهن ڪالاباغ وارن جبلن جي آخري لنگهه مان گذري رهيون هيون تڏهن سج لهي چڪو هو. جابلو لنگهه جي ٻنهي ڇيڙن تي اُتانهان جبل ڪنهن وڏي قلعي جي تمام وڏن برجن وانگر بيٺا هئا. سنڌو، ٻنهي برجن جي وچ مان شاهي در ٽپي قلعي مان ٻاهر نڪري پکڙجي وئي. هيءَ جناح بئراج واري پاڻيءَ جي ڍنڍ آهي.
ٻيڙيون جبلن جي شاهي در مان ائين نڪتيون جيئن ننڍڙا ڪک ڪنهن سوڙهي وهڪري مان نڪري وڏي تلاءَ ۾ اچي پون. درياهه جو پاڻي جناح بئراج جي جيل ۾ بند ٿي ويو هو. درياهه جي پيٽ ۾ ڪالاباغ شهر جون بتيون ٽمڪا ڏيئي رهيون هيون. شهر بالڪل ڪنڌيءَ تي هو. طوطي خان جناح بئراج جي لڳ ساڄي ڪناري تي هڪ ڀرپور نگاهه وڌي ۽ هڪ هنڌان ٽارچ جي ٻرندڙ وسامندڙ اشاري ڏانهن ٻيڙيون موڙڻ جو اشارو ڏنو. هيءُ خالد سمون هو. جيڪو خشڪي واري واٽ سان جيپ ۽ ڊاٽسن پڪ اپ سان هو. ٻيڙي ڪناري کي ويجهي ٿي ته طوطي خان ٻيڙيءَ جي رسي اڇلائي خالد کي ڏني. خالد رسي ڇڪي ٻيڙيءَ کي ڪناري لاتو.
سڀ ٻيڙياتا پاڻيءَ ۾ پُسي آلا ٿي چڪا هئا. هڪ ڇوليون، مٿان مينهن ۽ ٽيون ٿڌين هوائن جا گهوگهٽ. آلا بت سيءَ کان ڪنبڻ لڳا هئا. اڄوڪو ڏينهن ڏاڍو ٿڪائيندڙ هو. اها وڏي آٿت جي ڳالهه هئي ته اڄ رات اسان ڪالاباغ جي هڪ ريسٽ هائوس جي وڏي هال ۾ ترسنداسون جتي ٿڌين هوائن کان بچاءُ هوندو.
منزل تي پهتاسون ته بک ۽ ٿَڪ جو احساس ٿيو. سڀني همراهن، آلا ڪپڙا مٽائي سُڪا پاتا ۽ مختصر ڌوٻي گهاٽ هڻي ڪپڙا سڪڻا وڌا. خالد سمون ”بگو تتر“ ۽ نان وٺي آيو. چانهه جو دور ٿيو. محمد علي ۽ ڪريم ميمڻ ڪئمرائن جي سنڀال ۾ لڳي ويا. اسان طوطي خان جو پاسو ورتو، جيڪو نازڪ ٻيڙين کي وڏي مهارت سان جبلن جي مرحلن مان ڪڍي آيو هو. اٽڪ کان ڪالاباغ 150- ڪلو ميٽر آهي. سمنڊ جي ڇوڙ تائين اڃا 1600 ڪلوميٽر باقي آهن. ڪالاباغ شهر وٽان سنڌوءَ جو منظر شاعراڻو آهي. هونئن به ڪالاباغ جي جبلن کان جند ڇڏائڻ بعد سنڌوءَ جي پيشانيءَ تي دائمي اطمينان جي پهرين جهلڪ هتي ئي ڏسي سگهجي ٿي. اها ٻي ڳالهه آهي ته جناح بئراج سنڌوءَ کي سوگهو ٻڌي ڇڏي ٿو. ۽ ڪئنال ۾ پاڻي وهائي سنڌوءَ جي سگهه ٽوڙي ٿو. ڪالاباغ وٽ سنڌوءَ جو پاڻي گهرو ۽ سانتيڪو آهي. اسان کي پاڻي شفاف مليو، شايد اونهاري ۾ صورتحال مختلف هجي. هتي سنڌوءَ جي ڪشادي پاڻيءَ ۾ جبلن جو عڪس تري ٿو، آسمان تڙڳي ٿو. روشنيون ٽمڪن ٿيون ۽ ڪناري تي ٻڌل شهر جا هلڪا هلڪا آواز پاڻي جي سطح تي ترڪي ٻڏي وڃن ٿا.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

پٺاڻن کي اعتراض جا سبب ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون