Bootstrap Example
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-19
داخلا نمبر 119
عنوان ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1260
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر - مان نڪتل ٻيون شاخون-

ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر



شهر توڙي ٻهراڙيءَ جا ماڻهو اسان کي ڪراچيءَ جي ماڻهن کان بهتر لڳا. صبح جو رحمان ٺيڙهي ويندي اسان هڪ ٿيلهو وڃايو. اهو فقط ٿيلهو ڪونه هو، مهم جو بنيادي ڀاڱو هو. جيپ جي ڇت تي لڳل ڪيريئر ۾ رکيل ٿيلهي ۾ وڊيو رڪارڊنگ جو سامان، ڪئمرائون، چارجر ۽ بئٽريون هيون. ٿيلهو ڪٿي ڪريو؟ ڪو به پتو نه پيو. سڀني جا منهن لهي ويا. ڊيآءِ خان مارڪيٽ مان اهو سامان ملڻ جي اميد ڪانه هئي، نه ئي ايترا ڏوڪڙ هئا جو نئين خريداري ڪري سگهجي. اوڌر سوڌر جو آسرو به سنڌ جي حدن ۾ پهچڻ کان اڳ ڪونه هو. لاچار رحمان ٺيڙهيءَ کان واپسيءَ مهل واٽ تي هر پئٽرول پمپ ۽ هوٽل تي ووڙ ڏيندا آياسون.

سومهڻيءَ کان ڪجهه اڳ ٻه همراهه موٽر سائيڪلن تي سرڪٽ هائوس ۾ آيا، سندن هٿ ۾ ساڳيو ٿيلهو هو. ڪن ٻڪرار ڇوڪرن کي هٿ لڳو هو، اتان ڳالهه پکڙي ته پئٽرول پمپ تائين پهتي. اتان ڪي همراهه ٿيلهو هٿ ڪري آيا هئا. اخلاق جا اهڙا ڀلا جو نه خرچي ورتائون نه خرچ. چيائون، ”مهمان آهيو توهان کي تڪليف نه ٿئي!“ بس پوءِ هو موٽي ويا.

شام ڌاري اسان شهر جو چڪر هنيو. سنهي ٿلهي خريداري ڪئي، اسان کي سفر جي دوران ڪم ايندڙ ننڍڙين پر اهم شين بابت تڏهن احساس ٿيو جڏهن تجربو ٿيو. خريداريءَ مهل پڪائي ڪرڻ شايد هر هنڌ ضروري آهي. اسان کي هڪ واٽر پروف ۽ پئراشوٽ ڪپڙي مان ٺهيل ڪوٽ جي به ضرورت هئي جيڪو ٿڌين هوائن کي روڪي ۽ ڇولين کان بچائي. ڪراچيءَ ۾ اهڙي ڪوٽ جي قيمت چار پنج سؤ رپين کان گهٽ نه هوندي، دڪاندار هڪ سؤ اسي رپيا قيمت ٻڌائي پر هڪ سؤ رپين ۾ ڏيئي ڇڏيائين.

دوائن جي دڪان تي دڪاندار کلي کيڪاريو ۽ منٽن ۾ دوست ٿي ويو. هن شهر جي سياسي هوا بابت ڏاڍي دلچسپ صورتحال ٻڌائي. هن ٻڌايو ته شهر ۾ پيپلز پارٽي ڏاڍي مقبول آهي پر عام چونڊن کان فقط ٻه ڏينهن اڳ مولوي صاحبن زبردست تقريرون ڪري راءِ عامه کي پيپلز پارٽيءَ جي اميدوار جي خلاف ڪري ڇڏيو ۽ پاڻ چونڊون کٽي ويا.

مولوي صاحب آخر ڇا ڳالهايو؟“ اسان پڇيو.

”اصل ۾ ڇا هو ته پيپلز پارٽيءَ واري اميدوار جي هڪ ڀيڻ شيعن ۾ پرڻيل هئي ... توهان کي ته خبر آهي ته ملڪ جو ماحول ڪهڙو آهي، ماڻهو ڦِري ويا ۽ پارٽي هارائي وئي.“ دڪاندار اڻسڌيءَ طرح بنياد پرستيءَ جي ڳالهه ڪري ويو.

ديري اسماعيل خان ۾ توڙي ڪالاباغ ۾ اڃا تائين سائيڪل رڪشائون هلن ٿيون. مقامي ماڻهو ديري اسماعيل خان کي ”د سماعيل خان“ پيا چون. سائيڪل رڪشا هر چڪر جا پنج رپيا پئي وٺي، ٻه سواريون ويهي پيون سگهن. هڪ رڪشا ۾ اسان به چڙهياسون پر جهٽ لهي وياسون. هڪ انسان ٻن سگهن انسانن کي، جيڪي بالم ٿي ويٺا هجن،ائين وٺي وڃي ٿو جو سندس ساهه ڌنوڻ وانگر ڦوڪجي ڦوڪجي وڃي، ڏاڍو اذتيناڪ هو. اسان ڀاڙو رڪشا واري جي تري تي رکي پنڌ هلڻ جو فيصلو ڪيو. پر اسان ڪيئي مولوي صاحب ڏٺا جن جا ڳرا جسم سائيڪل رڪشائن ۾ پيا هئا جن کي ڪمزور ماڻهو ڇڪي رهيا هئا.

جنهن سائيڪل رڪشا تي اسان ويٺاسون ان جو ڊرائيور اصل ميانواليءَ جو هو. هن پنجابيءَ جهڙي ڪا زبان پئي ڳالهائي. پڇڻ تي چيائين، ”اَي اردو زبان اَي.“ هن غريب کي اهو ئي احساس هو ته هو ڏاڍي سٺي اردو ڳالهائي رهيو آهي. اسان سندس غلط فهمي دور ڪرڻ جي ڪوشش نه ڪئي. شهر ۾ هن وقت پندرنهن سؤ کن سائيڪل رڪشائون لائسنس واريون آهن. هونئن ڪل تعداد چار پنج هزار آهي. جتي غربت ۽ رشوت گڏجي پون اتي ائين ئي ٿيندو آهي. غريب ماڻهو لائسنس جي في بچائي پوليس وارن کي خرچي ڪرائيندا آهن.

شهر ۾ چار بازارون آهن، جيڪي هڪ جاءِ تي اچي پاڻ ۾ ملن ٿيون. دڪان چڱڙا آهن پر شاهوڪاري نه آهي. خريدارن جي حالت ئي سٺي ناهي ته واپاري طبقو ڪٿان ڪمائيندو. شهر جي اهميت ڪاروباري گهٽ دفائي ۽ فوجي وڌيڪ رهي آهي. شايد ان ڪري جو قديم گومل شاهراهه تي واقع آهي، جيڪا افغانستان کي سنڌو ماٿريءَ سان ڳنڍي ٿي. هونئن هي شهر ٽي چار ڀيرا درياهه پائي چڪو آهي پر هر ڀيري ٻه چار وکون پوئتي وري آباد ٿيو آهي. هاڻوڪو شهر به ڪنڌيءَ کان ميل کن پري آهي، فقط ڇانوڻيءَ وارو پاسو سنڌوءَ جي ڪنڌيءَ تي آهي.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون