Bootstrap Example
ڪئمپ ڏانهن : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-18
داخلا نمبر 67
عنوان ڪئمپ ڏانهن
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1310
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

ڪئمپ ڏانهن جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

ڪئمپ ڏانهن - مان نڪتل ٻيون شاخون-

ڪئمپ ڏانهن


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

ڪئمپ ڏانهن



آڌيءَ ويل ڪوچ اٽڪ پل پار ڪئي. قانون نافذ ڪندڙ ادارن جي ماڻهن ڪوچ روڪي سنهي ٿلهي تلاشي ورتي ۽ مسافرن جي چهرن کي چتائي ڏٺو. ڪوچ وري سفر شروع ڪيو. گهڙي کن کانپوءِ وري محمد عليءَ ڊرائيور کي گاڏي جهلڻ لاءِ چيو. اسان لهي پياسون، ڪوچ اڳتي رواني ٿي وئي.

”اوهه! انور صاحب غلطي ٿي وئي، پنهنجي ڪئمپ ميل کن اڃا اڳتي آهي ... لڳي ٿو ته مان جبلن جي وڪڙن تي ڀلجي پيو آهيان.“ محمد عليءَ کي پنهنجي غلطيءَ جو احساس ٿيو. ڇا ٿي ڪري سگهياسين؟ سامان پٺن تي کڻي اڳتي پنڌ پياسين. آسمان مان بوندون پيون ۽ زمين آلي ٿي وئي. ان مهل رات جو هڪ وڳو هوندو، جڏهن اسان پٺن تي سامان کڻي ڪابل نديءَ جي ڪناري ڪناري روڊ وٺيو اڳتي پئي وياسين. آڏو روڊ تي ٻه ٽي بتيون ٽمڪنديون نظر آيون، هيءَ هوٽل هئي. هوٽل ڏسي چانهه جي ٻاڙ لڳي. منجهند کان سڄي سفر دوران فقط هڪ چانهه نصيب ٿي هئي.

”لالا هم ڪو چاءِ پلاؤ ... مليگي؟“ انور پيرزادي هوٽل ۾ پهر کي ڏسندي منٿ ڪئي. چلهه وسامي چڪي هئي پر همراهه کي اسان مسافرن تي ڪهل اچي وئي. ڪنڌ لوڏي هائوڪار ڪيائين. اسان پٺن تان سامان لاٿو، پاڻيءَ ڍڪ پيتو ۽ گهڙيءَ کن کٽن تي اَهليپياسون. ليٽڻ سان ٿڪ جو احساس ٿيو ۽ اکيون ننڊ کان پُورجڻ لڳيون. پر منزل اڃا ڪجهه اڳ ڀري هئي. ننڊ جي پريءَ کي ٿورو ترسڻ جي درخواست ڪئيسون.

”لالا جهانگيرهڪدهر هئه؟ اُدهر همارا ڪئمپ هئه، تم ني ديکها هئه؟“ محمد عليءَ هوٽل واري همراهه کان پڇيو.

”اس پاسي ونجو، اُٿي تنبو لگي پئه هِن.“ همراهه وراڻيو ۽ اسان کان ڇرڪ نڪري ويو. مون انور ڏانهن ۽ انور مون ڏانهن ڏٺو. هيءَ ڪهڙي ٻولي هئي؟ ڇا هيءُ سنڌيءَ جو ڪو لهجو هو، ”هن پاسي وڃو اتي تنبو لڳا پيا آهن!“ جملي جي سڄي ترتيب، ترڪيب ۽ مصدر بالڪل اهوئي هو جيڪو سنڌيءَ جو آهي.

هيءَ جاءِ لڳ ڀڳ اها ئي آهي جتي ڪابل ۽ سنڌو نديون پاڻ ۾ ملن ٿيون. رات هئڻ سبب اسان اهو ميلاپ ڏسي نه پئي سگهياسون. سامهون ٽيبل تي رکيل جڳ ۾ شفاف پاڻي ڏسي هڪ سوال ذهن ۾ اڀريو،

”هيءُپاڻي سنڌوءَ جو آهي يا ڪابل نديءَ جو؟“ مون اردوءَ ۾ پڇيو هو.

”صاحب کُهي دا“ هن وراڻيو ۽ اسان ٻيهر ڇرڪ ڀريو. اسان سنڌي ماڻهو ننڍڙي کوهه کي کُهي چوندا آهيون. اسان کي احساس ٿيو ته اسان هيڏي ساري هوائي سفر کانپوءِ به سنڌي ٻوليءَ جون لساني سرحدون ٽپي نهسگهيا آهيون ۽ ڪنهن اجنبي دنيا ۾ نه پهتا آهيون.

”تون ڪهڙي ٻولي پيو ڳالهائين لالا؟“ مون هوٽل واري کان پڇيو.

”هِندڪو!“ جواب مليو.

”پنهنجو ڪم شروع ٿي چڪو آهي جناب ! اڄوڪو ڏينهن به ضايع نه ٿيو.“ انور به هِندڪو ۾ دلچسپي محسوس ڪئي.

هِندڪو ٻوليءَ بابت پاڻ اڳ ۾ ٻڌو ضرور هو پر اُن تي ڪڏهن سوچيو ڪونه هو. مان لفظ ”سنڌ“ ۽ ان جي مختلف شڪلين تي سوچن ۾ گم ٿي ويس: سنڌ جو لفظ قديم ايرانين ڦيرائي ڪيو ”هِند“، ان مان ٿيو”هندستان“. يونانين ڦيرائي ڪيو ”اِنڊ“، ”اِنڊس“ ۽ ”اِنڊيا“، ڇا لفظ ”هندڪو“ اصل ۾ ”سنڌڪو“ ناهي؟

”چانهه!“ محمد عليءَ چانهه جو ڪوپ ڏيندي ڌيان ڇڪايو.

رات جو 2 لڳي ڪئمپ پهتاسون. اونداهي رات ۾ ڪابل نديءَ جي بنهه ڪپ تي ٽي چار ننڍڙا تنبو لڳل هئا ۽ چئني پاسي اونداهن جبلن جون چوٽيون هيون. آسمان تي تارا ڪونه هئا. ڪڪرن آڪاس ڍڪي ڇڏيو هو. پيرن جي آواز ۽ ڳالهائڻ تي هڪ ننڍڙي تنبوءَ مان هڪ پاڇي ليئو پاتو ۽ پوءِ بانبڙا پائي ٻاهر نڪري اُڀو ٿي بيٺو.

”انگريز بهادر پهچي ويو؟“ هي ڪليم لاشاريءَ جو آواز هو جنهن پنهنجي مخصوص اسٽائل ۾ محمد عليءَ کان حال احوال ورتو، مختصر ڪچهري ڪئي ۽ ”مومنن“ صلواة سڳوري پڙهي تنبن ۾ گهڙي سمهي پوڻ جي صلاح ڏني .

”ڪچهريون صبح جو ... محمد علي! سليپنگ بيگس وغيره وغيره ڏسو!“ڪليم اڄوڪيون آخري هدايتيون ڏنيون. اسان کي سليپنگ بيگ ۾ سمهڻ جو طريقو ٻڌائي، جدا جدا تنبن ۾ گهڙڻ جي هدايت ڪئي وئي. هيءُ اسان ٻنهي لاءِ نئون تجربو هو. تنبو ۽ سليپنگ بيگ واٽر پروف هئا. برسات جي صورت ۾ تنبوءَ ۾ مينهن جي پاڻي اچڻ جو امڪان ڪونه هو. جيت جڻي کان بچڻ لاءِ تنبوءَ جي درکي زپ (Zip) سان بند ڪيو ويو. اها يقيناً هڪ دلچسپ رات هئي. ننڊ آئي ته سهي پر ٻئي ڏينهن کان شروع ٿيندڙ مهم جي شوق سبب گهڙي گهڙي اک کُلي ٿي پئي.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

ڪئمپ ڏانهن ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
دلوراءِ جي ٺيڙهه
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون