Bootstrap Example
ڪالاباغ بند : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-18
داخلا نمبر 93
عنوان ڪالاباغ بند
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1387
داخلا جو حوالو:

داخلا ۾ استعمال ٿيل تاريخون

1974.00.00-A.D

1974ع ۾ تربيلا بند مڪمل ٿيو. پنجاب جا بالا عملدار واندا ٿيا ته ڪالاباغ جو اڀياس شروع ڪيائون. 1987ع ڌاري رٿا جي رپورٽ مڪمل ڪري حڪومت کي ڏنائون ۽ سڄي ملڪ ۾ خاص ڪري سنڌ ۾ وڏي بيچينيءَ لاءِ راهه هموار ڪيائون. آبپاشيءَ جي سرشتي جو ڪو ماهر ئي هن بند بابت فني پيچيدگين کي بهتر سمجهي ۽ آخري راءِ ڏيئي سگهي ٿو ته هن رٿا جي پويان اصل ڪهڙا مقصد آهن. پر هڪ صحافيءَ جي حيثيت ۾ مان ڄاڻان ٿو ته سنڌ جا اهي ماڻهو جيڪي ٻهراڙين ۾ رهن ٿا يا سنڌ جي زرعي اقتصاديات تي سٺي نظر رکن ٿا يا وري اهي ماڻهو جيڪي ماحوليات جي حو


1987.00.00-A.D

1974ع ۾ تربيلا بند مڪمل ٿيو. پنجاب جا بالا عملدار واندا ٿيا ته ڪالاباغ جو اڀياس شروع ڪيائون. 1987ع ڌاري رٿا جي رپورٽ مڪمل ڪري حڪومت کي ڏنائون ۽ سڄي ملڪ ۾ خاص ڪري سنڌ ۾ وڏي بيچينيءَ لاءِ راهه هموار ڪيائون. آبپاشيءَ جي سرشتي جو ڪو ماهر ئي هن بند بابت فني پيچيدگين کي بهتر سمجهي ۽ آخري راءِ ڏيئي سگهي ٿو ته هن رٿا جي پويان اصل ڪهڙا مقصد آهن. پر هڪ صحافيءَ جي حيثيت ۾ مان ڄاڻان ٿو ته سنڌ جا اهي ماڻهو جيڪي ٻهراڙين ۾ رهن ٿا يا سنڌ جي زرعي اقتصاديات تي سٺي نظر رکن ٿا يا وري اهي ماڻهو جيڪي ماحوليات جي حو


هن داخلا جون تصويرون نه مليون

ڪالاباغ بند جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

ڪالاباغ بند - مان نڪتل ٻيون شاخون-

ڪالاباغ بند


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

ڪالاباغ بند



ڪالاباغ هڪ سوڙهي جابلو ماٿري آهي جنهن جي بالڪل ڏکڻ ۾ لوڻ وارا جبل آهن. لوڻياٺن جبلن جو هيءُ سلسلو اوڀر طرف پوٺوهار جي ڏکڻ ۾ پري تائين وڃي ٿو. ڪالاباغ وٽ سنڌوءَ جي سطح، سمنڊ کان 680 فٽ مٿي آهي. ملڪ ۾ اڄ ڪلهه ڪالاباغ بند جي مخالفت ۾ وڏا جلسا جلوس ٿي رهيا آهن. سنڌي ماڻهن سڄي سنڌ ۾ تاريخي احتجاج ڪيو آهي. اخبارن ۾ ڪالاباغ بند جي هلندڙ اڏاوت بابت وڏيون وڏيون خبرون ڇپيون آهن. پر اسان کي سرزمين تي ڪو به ڪم هلندڙ نظر نه آيو. البت درياهه جي ٻنهي ڪپن تي اُڀن جبلن تي اهي نشان ضرور نظر آيا، جيڪي انجنيئرن ڪڍيا هئا. انجنيئرن جي حساب موجب ڪالاباغ جي تعمير وقت پاڻي ان سطح تائين چڙهي ويندو ۽ اهائي سطح مستقل رکي ويندي. اسان کي هڪ ڪناري کان ٻئي ڪناري تائين مٿي هڪ رسي به ٻڌل نظر آئي جيڪا انجنيئرنگ جو سامان يا ٻيو اڏاوتي سامان اُڪارڻ لاءِ ابتدائي پل طور ٻڌي وئي هئي. طوطي خان ٻڌايو ته هن وقت ڪم بند آهي ۽ اڏاوت لاءَ گهرائي جمع ڪيل سامان سڙي بيڪار ٿي ويو آهي. هتي هڪ ڪالوني به تيار ڪئي وئي هئي. جيڪا هاڻي اسٽاف نه هئڻ ڪري خالي آهي. اهو ڪم عوامي دٻاءَ سبب بند ڪيو ويو هو. ڇا ان رٿا تي سڀاڻي ڪم ٻيهر شروع ٿيندو؟ ان جو دارومدار فقط ۽ فقط سياسي صورتحال تي آهي. سنڌ جو عوام ۽ سنڌ اسيمبلي، ڪالاباغ بند جي خلاف فيصلو ڏيئي چڪا آهن، سرحد ۽ بلوچستان صوبا به مخالفت پيا ڪن، فقط پنجاب جا سياستدان ۽ پنجاب جا آبپاشي عملدار هن رٿا تي زور ڏيئي رهيا آهن.

ڪالاباغ بند جي ڪهاڻي به پاڪستان جي جنم سان شروع ٿئي ٿي ۽ گهٽ ۾ گهٽ 1974ع کان ئي مخالفت جو شڪار ٿي وئي آهي. ڪالاباغ بند جي اڏاوت لاءِ رٿا 1953ع ڌاري ڏني وئي هئي ۽ رٿا تي ابتدائي ڪم شروع ڪيو ويو هو. ان رٿا جي ضرورت ڀارت سان سنڌو طاس ٺاهه کانپوءِ پاڪستان کي ٿيندڙ نقصان کي نظر ۾ رکي محسوس ڪئي وئي. پر پوءِ جڏهن بجليءَ جو گهوٽالو پيدا ٿيو ته ڪالاباغ کي وري اهميت ڏياري وئي.

1974ع ۾ تربيلا بند مڪمل ٿيو. پنجاب جا بالا عملدار واندا ٿيا ته ڪالاباغ جو اڀياس شروع ڪيائون. 1987ع ڌاري رٿا جي رپورٽ مڪمل ڪري حڪومت کي ڏنائون ۽ سڄي ملڪ ۾ خاص ڪري سنڌ ۾ وڏي بيچينيءَ لاءِ راهه هموار ڪيائون. آبپاشيءَ جي سرشتي جو ڪو ماهر ئي هن بند بابت فني پيچيدگين کي بهتر سمجهي ۽ آخري راءِ ڏيئي سگهي ٿو ته هن رٿا جي پويان اصل ڪهڙا مقصد آهن. پر هڪ صحافيءَ جي حيثيت ۾ مان ڄاڻان ٿو ته سنڌ جا اهي ماڻهو جيڪي ٻهراڙين ۾ رهن ٿا يا سنڌ جي زرعي اقتصاديات تي سٺي نظر رکن ٿا يا وري اهي ماڻهو جيڪي ماحوليات جي حوالي سان سنڌ ۾ تبديلين تي نظر رکي ويٺا آهن، اهي ڏاڍا پريشان آهن، ڇو ته خاص طور تي تربيلا بند ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال ٺهڻ کانپوءِ سنڌوءَ ۾ پاڻيءَ جي شديد کوٽ محسوس ڪئي وئي آهي جنهن ڪري سنڌ ۾ آباديءَ لائق زمينن کي پاڻي ڏيڻ ڏکيو ٿي پيو آهي، ٻئي پاسي سنڌو ڊيلٽا ۾ پاڻي ۽ لٽ نه پهچڻ ڪري ماحولياتي تبديليون ظاهر ٿيون آهن جن، اتي تمام خراب اثر وڌا آهن.

هڪ طرف سنڌ جاماڻهو ڪالاباغ بند کي زندگي ۽ موت جو مسئلو سمجهي ان جي مخالفت پيا ڪن ۽ ٻئي پاسي پنجاب جو آبادگار طبقو به زندگي ۽ موت جو مسئلو سمجهي ان بند جي حمايت ڪري ٿو. پنجاب جي ماڻهن کي سنڌ جا ماڻهو پاڪستان دشمن نظر پيا اچن (شايد هو فقط پاڻ کي ئي پاڪستاني سمجهن ٿا) ٻئي پاسي سنڌ جي ماڻهن کي پنجاب جا حڪمران ۽ ڪامورا جلاد لڳن ٿا، شايد ان ڪري ته پنجاب جو حڪمران طبقو سڄي ملڪ جي سياسي، اقتصادي ۽ پيداواري ذريعن تي ڇانئجي ويو آهي ۽ ووٽ، دولت ۽ طاقت جي سهاري پنهنجي مطلب جا قانون ۽ رٿائون جوڙڻ تي قادر ٿي ويو آهي. سنڌ ۽ پنجاب جي ماڻهن ۾ سوچ ۽ مفادن جو هيءَ ٽڪراءُ ملڪ کي ڪيڏانهن وٺي ويندو؟ ان جو بهتر جواب ته سياستدان ئي ڏيئي سگهن ٿا پر هڪ صحافي ايترو ضرور چئي سگهي ٿو ته، هن کي سنڌ ۽ پنجاب ماڻهن وچ ۾ وڏو ويڇو نظر آيو ۽ جڏهن ويڇا وڌندا آهن تڏهن گهوٽالا جنم وٺندا آهن، ڪالاباغ بند جون ٻه اهميتون آهن. هڪ اها ته اهو بند سنڌوءَ جو رستو جهليندو جنهن ڪري ڪي نه ڪي جاگرافيائي ۽ ماحولياتي تبديليون ضرور اينديون. ٻي اها ته اهي جاگرافيائي تبديليون انساني زندگي، مفادن ۽ اقتصاديات تي اثر وجهنديون جنهن ڪري ڪي نه ڪي سياسي تبديليون به ضرور اينديون.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

ڪالاباغ بند ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
.. ۽ هاڻي عظيم ٿل ڪئنال رٿا
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون