Bootstrap Example
ڪروڙ شريف ڏانهن : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-19
داخلا نمبر 120
عنوان ڪروڙ شريف ڏانهن
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1302
داخلا جو حوالو:

داخلا ۾ استعمال ٿيل تاريخون

1989.11.08-A.D

اربع-8 نومبر 1989ع ٽيم ميمبرن ڪالهوڪي ڏينهن ۾ ٻه ڪم ٻيا به ڪيا آهن. رحمان ٺيڙهيءَ تان لڌل ٺڪرين کي صاف ڪري ترتيب سان رکي نوٽس (notes) ٺاهيا آهن ۽ انهن جو ٽرانسپيرنسيون تيار ڪيون ويون آهن. ٻئي پاسي چشمه بئراج وٽ ٻيڙين جي ٿيل عارضي مرمت کي پڪو ڪيو ويو آهي ته جيئن اڄوڪو سفر بهتر ٿئي. ايندڙ منزل ليه آهي جيڪو ديري اسماعيل خان کان 90-95 ڪلو ميٽرن جي پنڌ تي آهي. ٻيڙيون درياهه ۾ لاهڻ کان اڳ، انور ڀٽائي جو بيت ڏنو، درياهه جو وهڪرو ۽ ان جي آرپار لانچن ۽ ترهن ذريعي ماڻهن جي اچ وڃ ڏسي انور جي شاعريءَ واري


هن داخلا جون تصويرون نه مليون

ڪروڙ شريف ڏانهن جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

ڪروڙ شريف ڏانهن - مان نڪتل ٻيون شاخون-

ڪروڙ شريف ڏانهن


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا2
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0--1-گذريل صفحو

ڪروڙ شريف ڏانهن



اربع-8 نومبر 1989ع

ٽيم ميمبرن ڪالهوڪي ڏينهن ۾ ٻه ڪم ٻيا به ڪيا آهن. رحمان ٺيڙهيءَ تان لڌل ٺڪرين کي صاف ڪري ترتيب سان رکي نوٽس (notes) ٺاهيا آهن ۽ انهن جو ٽرانسپيرنسيون تيار ڪيون ويون آهن. ٻئي پاسي چشمه بئراج وٽ ٻيڙين جي ٿيل عارضي مرمت کي پڪو ڪيو ويو آهي ته جيئن اڄوڪو سفر بهتر ٿئي. ايندڙ منزل ليه آهي جيڪو ديري اسماعيل خان کان 90-95 ڪلو ميٽرن جي پنڌ تي آهي.

ٻيڙيون درياهه ۾ لاهڻ کان اڳ، انور ڀٽائي جو بيت ڏنو، درياهه جو وهڪرو ۽ ان جي آرپار لانچن ۽ ترهن ذريعي ماڻهن جي اچ وڃ ڏسي انور جي شاعريءَ واري رڳ شايد ڦڙڪي اٿي هئي.

”وَهندي واٽ مٿان هينئڙي آسر مَ لهي!“

ٻيڙين جو قافلو ساڍي ڏهين ڌاري اڳتي وڌڻ شروع ٿيو. خشڪيءَ واري قافلي، ديري اسماعيل خان واري پل ٽپي، درياهه جي کاٻي ڪپ تان ڏکڻ جو پنڌ شروع ڪيو. واٽ تي ڪروڙ شريف نالي ننڍڙو شهر آهي.

جيپ هلائيندي اسان جو ڊرائيور خالد سمون کل ۾ ٻُٽجي ٿي ويو. کيس حيرت هئي ته سرڪاري عملدارن ۽ ٽيم جي ميمبرن کي ڇا ٿي ويو آهي جو هنڌين ماڳين ٺڪريون ميڙيندا ٿا وتن. چيائين،

”اجايو ٿا ويٺا ڪشالا ڪڍو، مون کي چئو ته کوڙ ٺڪريون آڻي ڏيانوَ! بازار مان دلا گگهيون ۽ مٽ خريد ڪري پوءِ ڀڃي ٿيلهن ۾ ڀري هلو. باقي کنڊرن ۾ ڌڪا کائڻ مون کي سمجهه ۾ نٿو اچي. ڪو نانگ بلا وڇون ڏنگي وجهي ته اجايو ڏچي ۾ پئجي وينداسون!“

مان چپ رهيس.

”اسان پراڻيون ۽ ڀُتيون ديواريون ڏسي پري ٿا ڀڄون ته متان مٿان اچي نه ڪري پر توهان ته پڙهيل ڪڙهيل ماڻهو آهيو ... توهان وري وڃيو انهن جون ماپون ڪيو ۽ سرون جاچيو.“

مان وري به چپ رهيس. خالد سمون ٻيهر کل ۾ ٻٽجي ويو. چيائين، ”چڱا چڱا آفيسر ماڻهو پاڻ به سک ڦِٽو اٿن ته اسان کي به کڻي رلايو اٿن. ڀلا اها به ڳالهه آهي جو بنگلا فليٽون ڇڏي هتي درياهن جي ڪناري ڪفن پائي قبرن ۾ ٿا سمهن!“

”ڪفن ۽ قبرون!؟“ مون حيرت مان پڇيو.

”ٻيو نه ته هيءُ ڇاهي؟ مون کي ته صاحبن جي چريائپ تي کل ٿي اچي ... اسان کي توهان جيڪو سليپنگ بيگ ڏنو هو اهو ته جيئري ئي ڪفن پائڻ آهي ۽ هيءُ تنبو ته صفا قبرن جهڙا آهن. هڪ هڪ قبر ۾ ٻه ٻه چار چار مڙدا“ هو وري کل ۾ ٻٽجي ويو. جيپ سامهون کان ايندڙ گاڏيءَ سان ٽڪر کائيندي کائيندي بچي. خالد وري شروع ٿي ويو.

”آئون سوچيان ٿو ته، خدا جيڪڏهن اسان کي ٻه ڏينهن اڳ اهو ٻڌائي ته فلاڻي ڏينهن اوهان جو موت آهي ته اسان مرڻ کان اڳ تڙ ٻڙ ڪري تيار ٿي ڪفن پائي قبر ۾ سمهي پئون، جيئن هاڻي ٿا ڪيون ته جيڪر ڪيڏا خرچ بچي پون ... ماڻهو به اسان جو بوجهه کڻڻ ۽ خرچ ڪرڻ کان ڇٽي پوندا.“ خالد سمون اصل سيکاٽ جو آهي، سياحت ۽ ثقافت کاتي ۾ نوڪري اٿس. کيس سنڌيءَ ۾ انگريزي ڳالهائڻ جو ڏاڍو شوق آهي. ڪا صلاح ڏيئي چوندو، ”پاڻ ۾ ڊسڪٽ ڪري وٺو.“ ڊسڪٽ معنيٰ ڊسڪس. خالد سمون پبلسٽيءَ کي ”پبلڪسٽي“ چوندو آهي.

ڪروڙ شريف ڏانهن ويندي ۽ پل ٽپڻ کان پوءِ اسان کي ديري دريا خان جي ڀرپاسي ۾ کجين جا گهڻا وڻ نظر آيا. هن علائقي جون کجيون ۽ ڪتل ڪافي مشهور آهن. اهي عام کجيءَ کان ڪجهه وڏيون آهن. ديرو دريا خان ريلوي اسٽيشن به آهي. اتر ۾ ماڙي انڊس ميانوالي، پيپلان ۽ ڪلور ڪوٽ ريلوي اسٽيشنون اٿس. هيٺ ڏکڻ ۾ ڪوٽلا جام، ڀڪر، ڪروڙ، ليهّ ۽ ڪوٽ ادو ريلوي اسٽيشنون آهن. ڪوٽ ادو تونئسه بئراج جي ويجهو آهي. درياهه جي الهند ڪپ تي ڪروڙ جي آمهون سامهون کان تونئسه تائين ڪابه آبادي ناهي. اهو جابلو ۽ وارياسو پٽ ساڳيو سليمان جبل جو دامن آهي. ان کان اتر ۾ ديري اسماعيل خان تائين تمام ڇڊي آبادي آهي.

ماڙي انڊس کان هيٺ ڪوٽ ادوءَ تائين مٿي ڄاڻايل سڀ شهر ۽ ڳوٺ ڪچي جي ڪنڌيءَ تي وارياسن پٽن تي ٻڌل آهن، جن جي اولهه ۾ سنڌو ۽ اوڀر ۾ عظيم ٿل ڪئنال، ليّه جي اوڀر ۾ اچي پورو ٿئي ٿو. ڪوٽلا جام ننڍڙو شهر آهي. هتان لنگهندي چؤطرف چڱڙيون ڀِٽون نظر آيون پر هيءُ ٿر جي مقابلي ۾ تمام ننڍيون هيون. هتان لنگهندي ائين پيو لڳي ته ڄڻ اسان سکڻي ٿر مان پيا لنگهون، البت ڀٽن تي ڪو به گاهه، ٻوٽو يا ساوڪ ناهي. درياهه ويجهو هئڻ ڪري پاڻيءَ جي کوٽ ناهي. وڻڪار چڱي آهي.

ڀڪر جو شهر ٽپڻ کانپوءِ روڊ سان وڏا وڻ آهن. وڏا وڏا وڻ ٻوٽا ۽ ساوڪ آهي، سرڪاري فارم آهن. شهر ۾ وڏو ڊگري ڪاليج نظر آيو. رستن تي اسڪولي ٻارن جا ٽولا مستيون ڪندي نظر آيا، شايد اسڪولن جي موڪل ٿي هئي. ٻارن جي يونيفارم اڇي سٿڻ قميض هئي. ملڪ ۾ ڪنهن وقت ۾ مليشيا ڪپڙي جي يونيفارم جو رواج هو جيڪا اونهاري ۾ شاگردن کي گرميءَ کان هلاڪ ڪري وجهندي هئي. سنڌ ۾ شاگردن جي ڊريس گيڙو رنگ جي آهي، شايد سنڌ جي تعليم کاتي سنڌي شاگردن کي صوفياڻي رنگ ۾ رڱڻ گهريو آهي. ڪاش! هو سنڌ جو صوفياڻو مزاج بچائي سگهن ۽ سنڌ جو نئون نسل ڪٽرپڻي کان آجو رهي.

پنجاب ۾ اسان کي آبپاشي کاتي سان گڏوگڏ وائلڊ لائف ۽ ٻيلو کاتو به چڱو سرگرم نظر اچي ٿو، اسان کي هنڌ هنڌ تي اهڙيون هدايتون پڙهڻ لاءِ ملن ٿيون جيڪي جهنگلي جيوت توڙي وڻڪار جي تحفظ بابت سٺي ۽ سولي تعليم ڏين ٿيون.

پنجاب ۾ فقط اهي نه، سياسي مذهبي حلقا به ڪافي سرگرم آهن. پوسٽر بازي فقط تعليمي مقصدن لاءِ ته ضروري ناهي. ڀڪر ۾ هڪ چؤواٽي لڳ ڪا اجائي سجائي اڏاوت هئي. اها نه مسجد هئي، نه اسڪول ۽ نه اسپتال. بس ائين ڪا سياسي قسم جي گول مول اڏاوت هئي شايد ڪو يادگار هجي، اڏاوت اڃا مڪمل نه ٿي هئي پر ان تي لکيو ويو هو، ”پاڪستان ڪا مطلب ڪيا. لاالهٰ الالله“- اسان تڪڙ ۾ هئاسون انڪري ڪنهن کان پڇي نه سگهياسون پر هڪ ڳالهه واضح آهي ته جماعت اسلاميءَ جي سڃاڻپ ان نعري سان آهي. ڇا مقامي ٽائون ڪميٽي يا ڪنهن ٻئي شهري اداري اهو سياسي نعرو لکايو هو؟ يقيناً ائين ئي هوندو ڇو ته اڄڪلهه پنجاب تي آءِ-جي-آءِ جي حڪومت آهي ۽ جماعت اسلامي ان اتحاد ۾ مسلم ليگ سان شامل آهي.

سرحد صوبي ۽ پنجاب جي مختلف شهرن ۾ خاص ڪري ڪالاباغ کان هيٺ اسان جن جن روڊن تان لنگهياسون، اتي اسان کي پوليس جا ٿاڻا جديد نظر آيا، پر انهن جي تعمير وقت اها ڪوشش ڪئي وئي آهي ته انهن جو ڏيک قلعي جهڙو هجي. اهو شايد ان ڪري هو ته ملڪ ۾ ، خاص طور تي سرحد ۾ قبائلي سرشتو اڃا ڏاڍو مضبوط آهي ۽ قبائلي رهڻي ڪهڻيءَ ۾ ڪوٽن ۽ قلعن کي طاقت جي نشاني سمجهيو وڃي ٿو. ٿي سگهي ٿو ته ان قسم جي تعمير پويان ڪو اهڙو ذهن هجي جنهن ڪوٽن ۽ قلعن جي اڏاوتي ورثي کي بچائڻ گهريو هجي. پر ان جو امڪان ان ڪري گهٽ نظر آيو جو اهڙي اڏاوت اڃا بند نه ٿي آهي، پر قبائلي زورآورون جي گهرن ۽ بنگلن تي به ساڳيو رنگ غالب آهي. اسان کي ڪجهه گهرن جي ڪنڊن تي هڪ اڌ برج ٺهيل نظر آيا جن کي نمايان ڪرڻ لاءِ گهربل رنگ ڏنو ويو هو يا وري ڪنگرا ٺاهيا ويا هئا.

ڀَڪر کان اڳتي روڊ جي حالت ڪافي خراب آهي، ڪن ڪن هنڌن تي بنهه اهڙو آهي جيئن ڄامشوري ۽ سيوهڻ جي وچ واري انڊ




ٽوٽل صفحا2
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0--1-گذريل صفحو

ڪروڙ شريف ڏانهن ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
ڪروڙ شريف ڏانهن
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون