Bootstrap Example
ڪلور ڪوٽ : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-19
داخلا نمبر 111
عنوان ڪلور ڪوٽ
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1323
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

ڪلور ڪوٽ جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

ڪلور ڪوٽ - مان نڪتل ٻيون شاخون-

ڪلور ڪوٽ


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

ڪلُور ڪوٽ



ٽيم جي اڳواڻ فيصلو ڏنو ته ٻيڙين جي پنچر ٿيڻ کانپوءِ ٻيڙين تان وزن گهٽايو وڃي. اڄوڪو پنڌ به وڏو آهي، تنهن ڪري ٻيڙين کي هلڪو رکيو وڃي. انور درياهه تي رهندو ۽ مان خشڪيءَ وارا پٽ ڏسندو ويندس. واٽ تي پِيپلان ۽ ڪلور ڪوٽ ايندا. ڪلور ڪوٽ وٽ ٻيڙين کي پئٽرول ڏيئي اڳتي روانو ڪبو شام تائين ديري اسماعيل خان جي پتڻ تي گڏباسون. ان ڳالهه جو به امڪان آهي ته متان ٻيڙين کي رستي ۾ سج لهي وڃي، ان ڪري هڪ تنبو ۽ ڪجهه سليپنگ بيگس به ٻيڙين تي رکيا ويا آهن. ٻيڙيون 10 لڳي ڌاري روانيون ٿيون. اسان سنڌوءَ جي کاٻي ڪپ تي خشڪيءَ جو سفر شروع ڪيو. ڪلور ڪوٽ پهچڻ ۾ اسان کي سوا ڪلاڪ به نه لڳو. هيءُ شهر ٿل ڪئنال ۽ سنڌوءَ جي وچ تي آهي. اسان کي واٽ ۾ ڀِٽون ان ڪري نظر نه آيون جو هيءُ هڪ لحاظ کان ڪچي وارو علائقو هو، جنهن ڪري لٽاشو ۽ سائو هو. درياهه جي کاٻي ڪنڌيءَ تي ڪلور ڪوٽ کان ڀَڪر ضلعو شروع ٿئي ٿو.

ڪلور ڪوٽ چڱو خاصو شهر آهي، ريلوي اسٽيشن هئڻ ڪري چڱي ترقي ڪئي اٿائين، سٺي بازار اٿس. ڪاسائيءَ جي دڪان تي ٻڪر جو گوشت 28 رپيا ڪلو وڪامجي رهيو آهي. اها حيرت جهڙي ڳالهه ان ڪري ٿي لڳي جو ڪراچيءَ جي بازار ۾ هن وقت ٻاڪري گوشت جي قيمت 45-50 رپيا هلي رهي آهي. ڪلور ڪوٽ ۾ جاين جو نمونو بالڪل اهڙو آهي، جيئن اتر سنڌ جي شهرن لاڙڪاڻي، شڪارپور، جيڪب آباد ۽ روهڙيءَ ۾ جاين جو آهي.

اسان لاءِ ڪلور ڪوٽ جو نالو هڪ ڳجهارت آهي. ڇا ڪلور جي معنيٰ اها آهي جيڪا اسان وٽ آهي؟ ٻن چئن ماڻهن کان سوال ڪيم پر ڪنهن به معنيٰ نه ٻڌائي، اتفاق هو يا شايد اڙدو ڳالهيندڙ ماڻهن جي اڪثريت هئي، هر ڪنهن چيو، ”خبر ناهيءَ ته ڪلور جي ڇا معنيٰ آهي!“ ڪنهن به ماڻهوءَ ”ڪوٽ“ جو ڏس پتو به نه ڏنو. اسان شهر ٽپي درياهه جي ڪنڌيءَ تي ٻيڙين جو انتظار شروع ڪيو. پنچر ٻيڙين جو حال احوال وٺڻ ضروري هو. درياهه جي ڪنڌيءَ تي وڏي کاڌ هئي. ڀر ۾ ئي سرون ٺاهڻ جو بٺو نظر آيو.

اجنبي ماڻهن کي درياهه جي ڪنڌيءَ تي ڏسي بٺي تي ڪم ڪندڙ هڪ همراهه ويجهو اچي کيڪاريو ”سلام عليڪم جي!“

”وعليڪم السلام!“

هيءُ بٺو هڪ ٺيڪيدار جو هو ۽ کيڪاريندڙ همراهه درياهه جي ڪلور جو شڪار هو.

”او!هوءَ وچ درياهه ۾ اڏاوت ڏسو ٿا، اهو هڪ بٺو هو“ مقامي ماڻهو درياهه جي پيٽ ۾ ڪنڌيءَ کان ٻه فرلانگ پري هڪ ڊٺل اڏاوت ڏانهن اشارو ڪري چيو. اڏاوت جي مٿان پاڻي سِير ٺاهي وهي رهيو هو.

”درياهه ڪڏهن پاتو؟“

”پنج ڇهه مهينا ٿيا هوندا جو اهو بٺو چالو هو.“

ڪلور ڪوٽ جي اتر اولهه ۾ ڪافي پنڌ تي درياهه جي هن ڀر، بلوٽ شريف جي مسجد ڏسجي ٿي. درياهه جي ٻئي ڪپ تي ان زمين تي ٽريڪٽر هر کيڙي رهيو آهي، جيڪا اڃا 5-6 مهينا اڳ درياهه ڇڏي آهي.

مقامي نوجوان جي پيدائش 1964ع جي آهي، گهر ۾ اڙدو ۽ پنجابي ڳالهائين ٿا. هونئن سندس پيءُ اوڀر پنجاب جي ضلعي ۽ تحصيل خانپور کان لڏي آيو هو. ان جهوني مڙس ٻه ڀيرا حج ڪيو آهي.

”اسان ڏسون پيا ته درياهه اڃا به پائي رهيو آهي، شهر کي اڃا به نقصان اچي سگهي ٿو، ڪا بچاءَ جي تدبير ڪئي اٿو؟“ اسان نوجوان کان شهر جي بندوبست بابت معلومات وٺڻ جي ڪوشش ڪئي.

”هائو! درياهه اڃا پائي پيو، هن ڪناري کان مٽي کڻي کڻي هن پاسي پيو اڇلائي، توهان ڏسو ته هوءَ ڀر هن ڪنڌيءَ کان مٿي آهي، درياهه ضرور نقصان ڪندو.“

نوجوان ٻڌايو ته هاڻوڪي پائيندڙ وٽان سندس پيدائش کان اڳ به ڪڏهن سنڌوءَ پنهنجو گس ٺاهيو هوندو، پر هاڻوڪيءَ ڪور جو ذميوار سنڌو نه هو. نوجوان ٻڌايو، ”هتي پهرين وڻ ۽ ٻيلا هئا، پوءِ آبادي ٿي. آباديءَ جي وڌڻ ڪري پهرين ڪجهه وڻ وڌيا ويا. پوءِ ماڻهن کي لالچ ٿي ته هوريان هوريان سڀ وڻ وڍي ڇڏيائون. ان کان پوءِ هتي بَٺو لڳو ته ٺيڪيدار، ڪنڌيءَ تان چيڪي مٽيءَ کڻڻ شروع ڪئي. جتان جتان مٽي کڄندي وئي، اتي پاڻي ورندو ويو ۽ پوءِ اتان اتان سنڌوءَ دڳ ٺاهڻ جي ڪوشش ڪئي. هتان 80-90 ٽرڪون روز مٽي کڻنديون هيون. ائين ٿيندي ٿيندي هڪ ڏينهن درياهه هيڏو سارو هنڌ پائي ويو.“

”تحصيل ڪلور ڪوٽ تي هيءَ آفت درياهه نه آندي آهي، اسان پاڻ آفت کي دعوت ڏني آهي، هن صورتحال جو ذميوار ٺيڪيدار آهي جنهن مٽي کڻڻ مهل هن صورتحال جو اندازو نه لڳايو.“ نوجوان جذباتي ٿي چيو.

هن وقت درياهه جي سطح کان ڪلور ڪوٽ جي اوچائي اٽڪل 20-فٽ آهي. نوجوان ٻڌايو ته هاڻوڪي وهڪري ۾ ٻه فرلانگ اندر تائين زمين جي اوچائي ساڳي اها ئي هئي، جيڪا باقي ڪلور ڪوٽ جي آهي. اها سڄي مٽي درياهه نه ڪوري هئي پر گذريل 10 سالن ۾ ماڻهن کنئي هئي.

”پهرين ماڻهن مٽي کنئي، پوءِ زمين هيٺاهين ٿيندي وئيته هيڏانهن پاڻي لڙي آيو ۽ درياهه پنهنجي پائيندڙ شروع ڪئي. پوءِ مٽي اڳتي هلي وئي ۽ درياهه واري کڻي کڻي هن ڪناري تي اڇلائڻ شروع ڪئي.“ ڪلور ڪوٽ جي نوجوان سنڌوءَ کي ڏوهه ڏيڻ بدران انهن لالچي طبقن کي شهر جو دشمن سڏيو، جن دولت ڪمائڻ جي لالچ ۾ ڪلور ڪوٽ سان ڪلور ڪيو آهي.

سنڌ ۾ ’ڪلور‘ جي معنيٰ آهي ’ظلم يا قهر‘. چوندا، ’وڏو ڪلور ٿي ويو ... ڪلور ٿي ويا“ هي اصطلاح ڪلهوڙن جي وقت کان مروج ٿيو آهي. شايد ڪلهوڙن جي پکڙجڻ ۽ سندن رياستي گرفت سبب ’ڪلهوڙا ٿيڻ‘ يا ’ڪلهور ٿيڻ‘ جو اصطلاح وجود ۾ آيو آهي. ڪلور ڪوٽ جي تاريخ ۽ معنيٰ ڪهڙي به هجي، حقيقت اها آهي ته هن شهر سان ماٺ ميٺ ۾ وڏو ڪلور ٿي ويو آهي.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

ڪلور ڪوٽ ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
ڪلهوڙن جي ڪهاڻي
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون