Bootstrap Example
ڪينجهر : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-06-28
داخلا نمبر 305
عنوان ڪينجهر
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1373
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

ڪينجهر جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

ڪينجهر - مان نڪتل ٻيون شاخون-

ڪينجهر


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

ڪينجهر



ماجيران جي کنڊرن کي ڇڏي جيپ ڏکڻ ڏانهن وڌي ته اڳتي ڪينجهر ڍنڍ جا نيرا ۽ گهرا نيڻ نظر آيا. هن هنڌ تي فطرت، تهذيب، رومانس، تاريخ ۽ آرڪيالاجي سڀ گڏجي قطار ۾ ٿي بيهي رهيا آهن. خاموشي ڳالهائڻ لڳي ٿي.

”لوڪو! ڪينجهر هڪ مهاڻو هو، سندس زال جو نالو سونهري هو. (شروع ۾ ڪينجهر ۽ سونهري ٻه جدا جدا ڍنڍون هيون ... پوءِ ملي هڪ ٿي ويون) کين اولاد ڪو نه هو. انهن ڏينهن ۾ ملڪ تي جسودن بادشاهه راڄ ڪندو هو. هڪ ڏينهن جيئن ئي هو محل تي مڇي پهچائڻ ويا. راڻيءَ شاهي ڪپڙن ۾ ويڙهيل هڪ ٻارڙي کين ڏني. راڻيءَ ڪينجهر ۽ سونهري راز ۾ چيو، “ هن ڀيري به مونکي ڌيءَ ڄائي آهي، جسودن بادشاهه کي اڳ به ڌيئرون ڄڻي ڏنيون اٿم، سو هن ڀيري ڌمڪائي ويو آهي ته جيڪڏهن ڌيءَ ڄائي ته هو کيس ماري ڇڏيندو.“

ڪينجهر ۽ سونهريءَ ان ڇوڪريءَ جو نالو نوري رکيو. کين ڪهڙي خبر ته اڳتي هلي اها نينگري نه رڳو سنڌ جي بادشاهه ڄام تماچيءَ سان پرڻبي پر سنڌي شاعريءَ ۾ هيروئن بڻجي جيئندي!

نوري ۽ ڄام تماچيءَ جي ڪهاڻيءَ مهاڀارت جي هڪ حصي سان ملي ٿي، جنهن راجا شانتو هڪ مهاڻي ’گنگا‘ سان پيار ۽ شادي ڪئي. مهاڀارت جو مکيه ڪردار ڀيشم، گنگا جو پٽ هو. جنهن آدرشي ڪردار جو مظاهرو ڪيو. جيتوڻيڪ نوريءَ ڪنهن اهڙي پٽ کي جنم نه ڏنو جنهن جو نالو اتهاس ۾ آدرشي هجي پر خود نوريءَ اتهاس ۾ پنهنجو نالو لکائي وئي. هُن ڪينجهر جي مهاڻن تان ڍل معاف ڪرائي ڇڏي ۽ تماچيءَ کي احساس ڏياريائين ته سادگيءَ کان وڌيڪ سونهن ڪا به ناهي.

’جسودن جي ماڙي‘ نالي کنڊر ڪينجهر جي اولهه طرف جهمپير کان ڏکڻ ۾ آهي. پر هڪ ٻي ڪٿا موجب نوري جسودن جي نه پر ڪينجهر جي ئي ڌيءَ هئي. ڍنڍ جي وچ تي هڪ ننڍي ٻيٽاريءَ تي ٻه قبرون آهن جن مان هڪ نوريءَ جي سڏي وڃي ٿي. ٻي قبر سندس مرشد جي آهي، جنهن جو نالو ’شاهه هوندڙو‘ آهي. چون ٿا ته ، نُوري ننڍي هوندي ڪوڙهه جي موذي مرض ۾ مبتلا ٿي وئي، پر درويش جي دعا سان نه رڳو سندس ڪوڙهه ختم ٿيو پر هوءَ سونهن ۾ سچ پچ ’نوري‘ ٿي پئي. نوري ڪنهن جي ڌيءَ هئي ۽ ڪنهن جي نه هئي؟نوريءَ کي سچ پچ ته ڪينجهر ۽ سونهريءَ پاليو. هوءَ سندن ئي ڌيءَ هئي. ڪينجهر ۽ سونهري انسان هئا يا نه هئا پر اها حقيقت آهي انهن پنهنجن ڪنارن تي آباد راڄن کي اولاد وانگر پاليو آهي.

ڪينجهر ۽ سونهري شروع ۾ ٻه ڍنڍون هيون. جيئن هماليه تي مانسر ۽ راڪاس ڍنڍون آهن. مانسون جي مند ۾ جڏهن درياهه ڀريو هو يا جابلو نديون ڀرجي ٻنهي ڍنڍن ۾ ڇوڙ ڪنديون هيون ته، ٻئي ڍنڍون ملي هڪ ٿي وينديون هيون. تڏهن چوندا هئا ته ڪينجهر ۽ سونهريءَ لائون لڌيون هيون. ٻئي ڍنڍون قدرتي آهن، جن کي هاڻي بئراج واري پاڻي سان ڀري هڪ ڪيو ويو آهي. ڪينجهر کي ڪلري بگاڙ واهه ذريعي پاڻي ڏنو وڃي ٿو. ڍنڍ جي ڊيگهه 38 ميل آهي سندس گهيرو اٽڪل 160 ڪلو ميٽر آهي. گهرائيءَ جي لحاظ کان لڳ ڀڳ پنجاهه فوٽ آهي.

ڪينجهر جي ڪنڌين تي ڪيئي قديم آثار پکڙيل آهن. جڏهن کان ڍنڍ جي سطح هٿرادو طور وڌائي وئي آهي، ڪيئي آثار پاڻي هيٺ اچي چڪا آهن.

تماچيءَ جي ماڙيءَ لڳ، بند جي اندرئين پاسي چوکنڊين جهڙيون ڪي قبرون سانگين جون ٻڌايون وڃن ٿيون، جن تي شينهن ڇپيل هئا. هاڻي به جڏهن ڪينجهر ۾ پاڻي بنهه گهٽجي ويندو آهي ته اهي قبرون ظاهر ٿينديون آهن. روايت آهي ته هتي سانگين جي ڄڃ زلزلي ۾ غرق ٿي وئي هئي.

مقامي ماڻهو، بند جي ڪنڌيءَ تي ڪجهه قبرن لڳ، هڪ ٿلهي ڏانهن اشارو ڪري ٻڌائين ٿا ته، اها تماچيءَ جي ماڙي هئي. پر نه، اها تماچيءَ جي ماڙي ناهي. ان ٿلهي تي ڦٽل قبرن جا نشان باقي آهن. نيشنل هاءِ وي تي، اتي ئي، کاٻي پاسي پٿر جي هڪ قديم عمارت بيٺل آهي جنهن اندر چار ٿنڀا آهن. دروازي تي گلڪاري آهي، ماڙيءَ لڳ پٿر جا وڏا بلاڪ چؤڦيرپکڙيل آهن، جن تي پڻ گلڪاري آهي. ڪجهه ماڻهو ان عمارت کي تماچيءَ جي ماڙي چون ٿا پر مقامي ماڻهو ان کي ’انڌن جي ماڙي‘ سڏين ٿا. انڌن جي ڇو؟ ان جي ڪا وضاحت نٿي ملي. ڪجهه ماڻهن جو چوڻ آهي ته انهن کي شڪ هو ته ان ماڙيءَ ۾ خزانو لڪل آهي پر جڏهن هنن ماڙيءَ ۾ اندر کوٽائي ڪئي ته اندران هڏيون نڪتيون. سندن بيان تي شڪ ڪرڻ جي ضرورت ناهي. اهو بلڪل ممڪن آهي ته اها عمارت ڪنهن سمي سردار جو مقبرو هجي! اهو به ممڪن آهي ته اها عمارت سچ پچ تماچيءَ جي ماڙي هجي، پر پوءِ ان کي مقبري ۾ بدلايو ويو هجي. بهرحال، عمارت ۾ چار ٿنڀا شڪ ڏيارين ٿا ان عمارت تي ڪنهن وقت ۾ گنبذ هو.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

ڪينجهر ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
خواب ۽ خيال
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون