Bootstrap Example
گهاتو ڪيئن گهارين؟ : (ابڙو اڪيڊمي)

2020-07-01
داخلا نمبر 390
عنوان گهاتو ڪيئن گهارين؟
شاخ سنڌوءَ جو سفر
پڙهيو ويو 1589
داخلا جو حوالو:

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

هن داخلا جون تصويرون نه مليون

گهاتو ڪيئن گهارين؟ جا بنياد
سنڌوءَ جو سفر / بدر ابڙو / ابڙو اڪيڊمي Abro Academy / علمي ادبي پورهيو /

گهاتو ڪيئن گهارين؟ - مان نڪتل ٻيون شاخون-

گهاتو ڪيئن گهارين؟


شاخ سنڌوءَ جو سفر
ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳلو صفحو-0-گذريل صفحو

گهاتو ڪيئن گهارين؟



ڪيٽي بندر تي مهاڻن ٻڌايو ته، جڏهن گهاتو مڇي کڻي بندر تي پهچن ٿا ته، ان مڇيءَ جي جي وڪري لاءِ گهٽ ۾ گهٽ ڪو ٻڌو اگهه تجويز ڪن ٿا. مثال طور هڪ ڊاٽسن پڪ اَپ جيتري مڇيءَ لاءِ ڏهه هزار رپيا گهريائون، ان مهل ڪانٽي تي ويٺل دلال، مڇيءَ جي واپارين کي ڪٺو ڪري چوندو،

”منهنجن گهاتوئن هيءَ مڇي آندي آهي ... مون انهن کان پڇيو آهي ... ڏهن هزارن ۾ ڏيندا ... توهان جي ڇا مرضي آهي؟“ پوءِ واپاري پاڻ ۾ صلاح ڪندا ۽ واڪ هلندو. ڪو چوندو ته، ساڍا ڏهه ڪو يارهن ... پوءِ واڪ وڌندو ويندو ۽ جتي کٽو. واپارين کي مارڪيٽ جي وڌيڪ خبر هوندي آهي. جيڪڏهن مارڪيٽ ۾ مڇي گهٽ هوندي ته، واڪ چاليهه پنجاهه کان اسي نوي هزار رپين تائين به پهچي سگهي ٿو. مارڪيٽ ۾ مڇي گهڻي هوندي ته واڪ گهٽ ملندو.

سودو جتي بيٺو، پئسا دلال کي ملندا. پنهنجي ڪميشن ۽ گهاتوئن کي ڏنل اڳواٽ اوڌر ڪٽي، باقي پئسا گهاتوئن کي ڏيندو، جيڪي پنهنجي مقرر ڪيل حساب سان پاڻ ۾ ورهائي کڻندا. مڇي مهانگي ٿي ته اٺ ڏهه واپاري گڏجي خريداري ڪندا آهن، پوءِ مڇي کڻائي وڃي برف خانن ۾ وجهندا پوءِ جنهن وٽ جهڙو آرڊر هوندو، ان حساب سان سپلاءِ ڪري ڇڏيندا.

جيڪڏهن حساب ڪبو ته، گهاتو، واپارين کي مڇي ويهه رپيا ڪلو جي حساب سان ڏين ٿا، جڏهن ته مارڪيٽ ۾ اڄڪلهه ان جو اگهه 40_45 رپيا ڪلو آهي. گهاتو ۽ دلال جو پاڻ ۾ رشتو ائين آهي جيئن هاري ۽ زميندار جو هجي. گهاتو شڪار تي وڃڻ کان اڳ دلال کان اوڌر کڻي راشن پاڻي، تيل، برف ۽ رَڇَ کڻي سمنڊ کيڙيندا آهن ۽ واپس اچي ساڳئي دلال وٽ مڇي وڪڻيو ڇڏين. اوڌر وٺڻ سبب گهاتو مجبور آهن ته ٻئي دلال وٽ مڇي نه وڪڻن. اها ٻي ڳالهه آهي ته، دلال به پنهنجي کيسي مان پئسا نٿو ڪڍي. ڪڏهن ڪڏهن ائين به ٿيندو آهي ته، دلال مڇي خريد ڪندڙ ڪنهن وڏي ڪمپنيءَ کان اوڌر وٺي ڪنهن گهاتوئن کي ڏيندو آهي ۽ شڪار جي وڪري کان پوءِ رقم موٽائي ڏيندو آهي.

گهاتوئن لاءِ ضروري آهي ته، کلئي سمنڊ ۾ شڪار ڪرڻ لاءِ اڳواٽ اجازت نامو وٺن. اجازت ڪسٽم کاتي وارا ڏين ٿا. مختلف کارين تي قائم پتڻ لڳ ويجهن شهرن ۾ ڪسٽم چوڪيون آهن. اجازت نامي لاءِ في (Fee) مقرر آهي. ڪيٽي بندر، ٻگهاڻ، جنگي سر، ڪراچي جت ڪٿ چوڪيون آهن. اهي چوڪيون مهيني ٻن لاءِ هر چڪر تي جدا اجازت نامو جاري ڪن ٿيون. اجازت لاءِ 66_1965ع ڌاري ڏهه رپيا في هئي، 82_1980ع ڌاري پنجويهه رپيا ٿي ۽ هاڻي 30_40 رپيا آهن. ان اجازت نامي کي P.C چون ٿا.

گهاتو سمنڊ کيڙڻ لاءِ قرض کڻن. شڪار لڳو ته قرض موٽايو ڇڏين، نه لڳو ته ٻيهر کڻن، ٻيهر شڪار نه لڳو ته ٽيهر کڻن، ٽيهر به شڪار نه لڳو ته سمجهو پيڙهين تائين قرض ۾ ڪارا ٿي ويا. شڪار ۾ جوکم نه دلال جو آهي ۽ نه واپاريءَ جو، فقط گهاتوئن جو آهي. پر لڳل شڪار ۾ جڏهن حساب پتيون ٿين ته گهاتوءَ کي اڌ قيمت به مس ملي ٿي. دلال جا پئسا ته ڪڏهن ٻڏڻا ئي ناهن، گهاتو، پنهنجا رَڇ ڄار، پڇاڙيءَ هڙهو وڪڻي به قرض موٽائي ڏيندو ۽ پوءِ وڃِ ڪنهن ٻئي هڙهي يا لانچ تي نوڪري ڪندو.

سنڌ جي گهاتوئن جا چار دشمن آهن، اڃا به پنج. سامونڊي هوائون، هندستان جي سامونڊي فوج، بلوچستان جو فشري کاتو، پاڪستان جي سرحدن جي محافظ فوج ۽ ڀاڳ نڀاڳ جي ٽنگيل ترار. سنڌ جي گهاتوئن کي بلوچستان واري ڪنڌيءَ تي به شڪار ڪرڻ نٿو ڏنو وڃي. اُتي شڪار جو حق فقط مقامي ماڻهن کي آهي. هندستاني فوج ته هونئن ئي ڊيوٽيءَ تي آهي پر پاڪستان فوج به مهاڻن تي گهٽ ڀروسو ڪيو آهي. اسمگلنگ ڪندڙ وڏيون مڇيون جهلجن ڪو نه، عذاب ۾ گهاتو. سندن سڀ کان وڏا دشمن ته ڪوريا، تائيوان ۽ جپان جا ٽرالر آهن جيڪي پاڪستان جي سامونڊي حدن مان به مڇيون ٻهاري هليا وڃن ٿا_ ٽرالرن جا ڄار سڀ ڪجهه ميڙيو وٺن ۽ پوءِ نه گهربل شڪار مئل حالت ۾ ڪڍي سمنڊ ۾ اڇلايو ڇڏين، ان ڪري سنڌي سمنڊ ۾ مڇيءَ جو نسل گهٽجي ويو آهي.




ٽوٽل صفحا1
موجودہ صفحو0
اڳيون صفحو-0-گذريل صفحو

گهاتو ڪيئن گهارين؟ ھنن داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آھي
گهاتو ڪيئن گهارين؟
سنڌوءَ جو سفر - موضوع جون ٻيون داخلائون-
پبلشر پاران
ليکڪ پاران : سنڌوءَ جو سفر
سنڌوءَ جي زندگي ۽ موت جو سُوال
اسڪائي ليڪس جي نقش قدم تي
سنڌوءَ جي جاگرافيائي تاريخ
سنڌو ندي شروع ڪٿان ٿئي ٿي؟
سنڌو طاس
سنڌو طاس ٺاهه
رگ ويِد ۾ سنڌو
سنڌو مهم ۾ شرڪت
آديسي اڄ مر سڀان مرندو سڀڪو
ٽيڪسيلا
سڪندر اعظم
ڪئمپ ڏانهن
ڪابل نديءَ جي ڪنڌيءَ تي
گليشئر جي هاڃا
اٽڪ وٽ سنڌو
اٽڪ قلعو
اٽڪ پُل
نيرن نيڻن واري ۽ چانديءَ روپ مست
پوٺوهار
غازي گهڙيالا پروجيڪٽ
پاور ڪامپليڪس
پوٺو هار جا ڪجهه درويش
خوشحال ڳڙهه
سنڌوءَ جا خوفناڪ لنگهه
جبلن ۾ ڦاٿل سنڌو
نوري پِير ۽ جوڳي
گهوڙا تڙپ
سوڪڙيان
طوطي خان کان انٽرويو
خوشحال ڳڙهه کان اڳتي
عزيز شڪاريءَ جي قبر
ست سهيليون
ٻيو وڏو وڪڙ
مکڊ شريف
سنڌوءَ ۾ سون
سوان ندي
ڪالاباغ ڏانهن
ڪالاباغ بند
ڪالاباغ بند- ڪجهه تفصيل
ڪالاباغ بند ٺاهڻ جا مقصد
فني جوڙجڪ
بند ڪيئن ٺهندو؟
جبلن جي صورتحال
پٺاڻن کي اعتراض جا سبب
ڪالاباغ شهر
جناح بئراج
ڪالاباغ کان چشمه تائين
ڪيل
دراوڙ
ڪيل بستيءَ کان اڳتي
بوٽ لاڪ
بلوٽ شريف
بلوٽ جي اصل ڪهاڻي
چشمه بئراج ۽ چشمه جهلم لنڪ ڪئنال
بئراج تي
ڪلور ڪوٽ
درياخان ڏانهن
دريا خان ۾
ديرو اسماعيل خان
آلودگي
طوطي خان سان ڪچهري
رحمان ٺيڙهي
رولاڪ افغان قبيلو
ڊي-آءِ خان شهر جو چڪر
ڪروڙ شريف ڏانهن
هڪ ڳوٺ-نوتڪ
ڪروڙ شريف
ليهّ پتڻ تي
نئون ڏينهن
تونسه بئراج
تونسه شريف پير پٺاڻ
بئراج ڏانهن واپسي
زندهه پير
ديري غازي خان ڏانهن
ديرو غازي خان شهر
تاريخ جاگرافي
موسم
قديم علاج
شهر جو ماضي
قديم مندر ۽ مسجدون
سياسي ڇڪتاڻ
نئون سج
ٻيڙي ناهي ته به پرواهه ناهي
ٻار لنگهيائون ٻاجهه سين
ڄام پور وٽ ٻيڙين جي پُل
ڄام پور
ڄام پور جي تاريخ
ڄام جادم جکرو
دلوراءِ جي ٺيڙهه
هرڻاڪس يا هَڙند؟
سنڌو ماٿريءَ ۾ ديوتائن سان جنگ
ورتر اَسر ۽ اِندر جي جنگ
ڪارو پاڻي
ڄام پور جي سياسي ۽ سماجي حالت
مولانا عبيدالله سنڌي رحه
گهاڙِي والا
مٺڻ ڪوٽ ڏانهن
ڌٻڻ ۾
پتڻ تي حال احوال
درگاهه بابا فريد
شهر مٺڻ ڪوٽ
عمرڪوٽ کان اوڀر ۾ هُن پار
ڪشمور
گرنٿ صاحب جو درشن
سک مت
گرونانڪ
گرونانڪ - هڪ فنڪار
گڊو بئراج
سنڌ جي گم ٿيل ندي
ستلج جو وهڪرو
سنڌوءَ جا قديم وهڪرا
گهاڙ
مهراڻ
وهڪرا ۽ انهن جا زمانا
سنڌوءَ جي لاهِي
درياهه ۽ زمين جي سطح
گڊو بئراج تي حادثو
ماڇڪو - سنڌ ۾ پنجاب جو ٻيٽ
ڪنڌڪوٽ ۾
ٽوڙي بنگلي ۾
دنيا جو ڊگهي ۾ ڊگهو ماڻهو
ماٿيلو
مومل ۽ ڀينرون
شڪارپور
عجيب اطلاع
سکر
عجيب ٽڪريون
لب مهراڻ تي آجيان
اسوريا جي راڻي
ڏهاڳڻ سهاڳڻ
اروڙ
ڪالڪان غار
اروڙ ۾ هڪ ٻي غار
نَينهن ٽڪر
سکر ۽ بکر جي تاريخ
خواجه خضر جو آستانو
ساڌ ٻيلو
سَتين جو آستان
روهڙي
وار مبارڪ
پتن جي ماڙي
معصوم شاهه جو منارو
آدم شاهه جو مقبرو
سکر پتڻ
مسجد منزل گاهه
لئنسڊائون پُل
ايوب پُل
سکر بئراج
ٽالپر
نوشهرو فيروز
ڪوٽ ڏيجي
مٿي جو سور لاهيندڙ پير - شادي شهيد
راڪاس جو روڻو
خيرپور ضلعي ۾ درگاهن پويان ڏندڪٿائون
ابراهيم اڌم جي ڏند ڪٿا
آستانو ابراهيم اڌم بلخي
هرڻيءَ جو کير
هنو
شيطان
خيرپور ضلعي ۾ موجود اولهه - اوڀر قبرون
ٻيا پير ۽ قبرون
سيد حسين شاهه بخاري
سيد ڇتن شاهه
لونگ فقير
پير مشائخ مهيسر يا مهيسر مشائخ
سلطان اڌم ڪٿا جو ٻيو حصو
خيرپور ۾ کجي
کجيءَ جو پرڏيهي واپار
فيصلي جي گهڙي
سکر کان لاڙڪاڻي ڏانهن
لاڙڪاڻي ۾
قُبو ڀانڊو ۽ ٿهيمن جا قُبا
شاهه بهارو
ميان الياس ۽ ميان شاهه علي (شاهل) ڪلهوڙي جا مقبرا
اڍاٽ، ڪانڌڙا، جهڪڙ ۽ خيرپور جُوسو
ڌاڙيلن جو خوني حملو
مُهين جو دڙو
مُهين جي دڙي وٽ سنڌو
مهين جي تباهي
ڌرتي ماتا
اينڪي ۽ نِن مهه جي ڪهاڻي
بهشت دلمون ڪيئن ٺهيو؟
مُهين جي دڙي بابت ڏند ڪٿائون
مُهين جي دڙي جا ڪنڀار
ويهڙ ڏانهن
مهاڻا درياهه تان لڏي ويا
ميان گاجي ديرو
وِيهڙ
اولهه وارا پراسرار جبل
لڪل خزاني جي واٽ
دانا ٽاورز
کيرٿر جو ن چوٽيون
مخدوم بلاول
درگاهه مخدوم بلاول
ميان يار محمد ڪلهوڙي جو مقبرو
آبپاشي لاءِ هٿرادو واهه
گاجي شاهه - قديم واهيون
ڪافر ڪوٽ
سڪندر جو پڙاڏو
سيوهڻ
مي رقصم قلندر شهباز
ڇُٽو اُمراڻي
بودلو بهار ۽ هُنود ڪاسائي
يڪ ٿنڀي
لال باغ
نه ملاح نه مڪڙي
کيرٿر ۽ ان جي ڀرپاسي ۾ گبر بند
نُڪو بٺي آثار
ڪائي ماٿري
جِنن جا گهر
نئگ ڏانهن
شاهه روهي
لنگم تي رت ڀيٽا
لکمير جي ماڙي
هتي نالو لکڻ سان بخار لهي ٿو
سنڌو کيرٿر ماٿري تهذيب
سيوهڻ کان اڳتي
لڪي
بهشت جي دري
تيرٿ ڌارا
بِزن جهڏو
آمري
سن
رني ڪوٽ
رني ڪوٽ بابت ڪجهه تجويزون
سنڌ: پنڊ پهڻن جي دنيا
سنڌ جا ٻيلا
هُڙيون
ڪچي جا ٻيلا
پڪي جا ٻيلا
وڏن ماڻهن سان سنڌوءَ جي جُٺ
حيدرآباد
حيدرآباد ۾ ٽالپرن جي دلچسپي
شهر جون چاڙهيون
قديم آثار
گنجو ڏونگر گام
سياسي ماضي
مرسون مرسون سنڌ نه ڏيسون
مياڻيءَ واري جنگ کانپوءِ
ڪوٽڙي
جِهرڪَ
ميل ـ101
ماجيران جي ماڙي
ڪينجهر
ڪينجهر لڳ ٻيا قديم آثار
هيم ڪوٽ
سونڊا
سونڊا پتڻ
کبڙ پاتڻيءَ جون خبرون
ميربحر ڪير آهن؟
جهنڊو پاتڻي
ٺٽو
دبگير مسجد
مسجد خضري
شاهجهاني مسجد
ٺٽي جا پراڻا پاڙا
سريچند درٻار - فقير جو ڳوٺ
مڪلي
قديم مسجد
پير پٺي ۽ شاهه ڏاتار جي ڪٿا
پير پٺو ماڳ
ٻيڙيءَ جي مرمت ٿي وئي
خدا آباد
ڪلان ڪوٽ
سنڌ ۾ تيل ۽ گئس
قديم غارون
سنياسيءَ جي غار
جَت ۽ وَڳ
اُڏيرو مندر
جنگي سرڏانهن
درياهه ۽ کاريون
جنگي سر پتڻ جي اهميت
مانگر مڇ يا ويسر
ڊيلٽا ۾ ڦيرڦار
ڪيٽي بندر
ڳاڙهن چانورن جي پوک
ٻيا فصل
شڪارين جون تياريون
گهاتو ڪيئن گهارين؟
پورٽ قاسم ڏانهن
تِمر جا ٻيلا
ڊيلٽا ۾ فطرت جي دهشتگردي
بئراجن جي تعمير کان اڳ
جاکي بندر
رتوڪوٽ
ملاڪي ڪوٽ
درياهه پير ماڳ
ٿنڀن واري مسجد
وڏا هڏا
گُجو
سنڌ ۾ قديم ترين لکت
ٿرون ٽڪري
هاليجي
پکين جا رستا
ڀنڀور
موکي متارا
اوچتو ڦاٽ
سمنڊ ۽ ويرون
مهم جي پڄاڻي
چوکنڊي
سانڊي تان جنگ
بلوچ ٽومبس
ملير ماٿري
ڪراچيءَ جا ڪجهه ٻيا آثار
ريڙهي مياڻ
کديجي
منگهو پير
مورڙيو مانگر مڇ
پڄاڻي
حوالا
بُلهو کوسو ۽ بُـلهي جي بُـٺي


.....سنڌوءَ جو سفر موضوع جون وڌيڪ داخلائون