ڇا پاڪستان ۾ اعصابي جنگ ڪو نہ پئي هلي؟

آچر 28 مارچ 1999ع

آئينو روزاني سچ ڪراچي

ڇا پاڪستان ۾ اعصابي جنگ ڪو نہ پئي هلي؟

اڳوڻي وزيراعظم محترمہ ڀٽو هڪ ڀيرو وري زخمي شينہڻ وانگر وڙهي رهي آهي. ڪير چوندو تہ هوءَ پنجوڙ ۾ ڦاٿل آهي! پر سندس هاڻوڪي ويڙھہ ڏسي ٻہ سال اڳ وارا اهي ڏينھن وساري نٿا سگهجن. جڏهن هوءَ ذري گهٽ اهو تاثر ڏيئي رهي هئي تہ هن سياست کان توبہه تائب ٿيڻ جو فيصلو ڪري ڇڏيو آهي. ان کي چئبو آهي سياست ۽ سياسي جنگ! جيڪا اعصاب جهنجهوڙي ڇڏي ٿي.

ڀٽو خاندان، پاڪستان جو اڪيلو خاندان آهي جنھن سياست سبب سڀ کان وڌيڪ الميا ڏٺا آهن. اهي الميا ڪنھن بہ چڱي ڀلي ماڻهوءَ لاءِ ڪافي آهن تہ ذهني توازن ڦٽائي ڇڏين. بيگم ڀٽو جھڙي اڏول عورت بہ تہ هاڻي صفا جهري پئي آهي. آئون محترمہ ڀٽو يا ڀٽو ڪٽنب جي قربانين جو رڪارڊ ياد ڏيارڻ ڪو نہ ويٺو آهيان پر ڏسي رهيو آهيان تہ بينظير ڀٽو هڪ ڀيرو ٻيھر پنھنجا اعصاب ۽ وکريل قوت جمع ڪري ۽ پنھنجا پراڻا ساٿي ميڙي چونڊي هڪ اهڙي سگهاري پنجابي وزيراعظم سان ٽڪر کائي رهي آهي، جيڪو اسٽيبلشمينٽ جي هٿن ۾ شايد ”بھترين طرح“ استعمال ٿي رهيو آهي.

راجيو گانڌيءَ سان محترمہ جي رواجي ڳالھہ ٻولھہ محترمہ لاءِ منفي پروپيگنڊا جو حصو بڻجي وئي هئي پر واگها سرحد تي ميان نواز شريف جڏهن اٽل بہاري واجپائيءَ سان وڏا ڀاڪر پاتا تہ ”مڙئي خير!“ ٿي ويو. محترمہ جي ڏينھن ۾ ڪڻڪ جو بحران اٿيو تہ ”آسمان ڦاٽڻ“ لڳو هو پر ميان صاحب جي ڏينھن ۾ ساڳيو بحران ٿيو تہ ”مڙئي خير!“ ٿي ويو. چاغيءَ وارو ڌماڪو پنجاب جي طاقتور وزيراعظم ڪرائي ويو ۽پاڪستان کي معاشي ٻوهي ۾ هڻي ويو پر ڪير بہ نہ ڪڇيو. ساڳيو ڌماڪو پيپلز پارٽي ڪرائي ها تہ هن مهل تائين محترمہ جي سرڪار ٽيھر ڊهي چڪي هجي ها!

محترمہ جي وزارت اعظميٰ جي ڏينھن ۾ سندس ڀاءُ کي جنھن بي رحميءَ سان ماريو ويو. ان جي سزا بہ محترمہ کي حڪومت مان لاهي ڏني وئي پر جڏهن حڪيم سعيد جو قتل ٿيو تڏهن ميان صاحب جي حڪومت کي ڄڻڪ نئين سر مينڊيٽ ڏنو ويو ۽فوجي عدالتون ٺھڻ لڳيون. محترمہ کي ان حد تائين وڃڻ نہ ڏنو وڃي ها ۽ وڃڻ بہ نہ کپندو هو. نيٺ، پاڪستان جي عدليہ نواز سرڪار جي ان فيصلي کي بہ غلط قرار ڏنو پر ان غلط فيصلي جي سزا هڪ سياسي حڪومت کي ڪير ڏيندو؟ ڪھڙي مائيءَ جي لال کي طاقت آهي تہ هو ميان صاحب جي فاش غلطين تي ميان صاحب کان حساب گهري؟ نئين دور جو ”چوڌري فضل الاهي“ پنھنجي دور جي وزيراعظم کان مطمئن بلڪه تمام خوش آهي. آخر، اڃا بہ ڪا ڳالھہ آهي تہ، جيڪڏهن لاهي نٿو سگهجي تہ ڳائڻ فرض ٿيو پوي!

وقت، هڪ هنڌ بيھندو ڪونہي. ڪالھہ، ميان صاحب لاءِ سياسي ميدان تڏهن خالي ڪيو ويو جڏهن محترمہ ڀٽو عدليہ سان ويڙھہ کائي رهي هئي. پوءِ، وقت آيو جو دنيا ڏٺو تہ ميان صاحب جي دور ۾ عدليہ جي عزت ڪھڙي ٿي؟ برابر! ميان صاحب تاثر اهو ئي ڏيندو آيو آهي تہ هو عدليہ جو احترام ايئن ٿو ڪري جيئن مسلمان مسيت جو ڪندو آهي پر اڄ بہ صورتحال اها آهي تہ حڪومت ۽ سنڌ هاءِ ڪورٽ خاص عدالتن لاءِ ججن جي نالن تي هڪٻئي سان متفق ڪو نہ ٿا ٿين. فوجي عدالتن لاءِ مقررين مهل تہ ڪو بہ تقرر ٻڌڻ ۾ ڪو نہ آيو هو! آئون نٿو چوان پر حالتون چون ٿيون تہ پنجاب سان تعلق رکندڙ وزيراعظم سان پاڪ فوج جي سٺي انڊر اسٽينڊنگ آهي.

وزيراعظم، صدر مملڪت ۽ عدليہ ۽ فوج جي پاڻ ۾ سٺي انڊر اسٽينڊنگ هئڻ بہ گهرجي پر ڪنھن جي حق ۾؟ جواب سڌو سادو آهي تہ عوام جي حق ۾! پر پاڪستان ۾ عوام جي پرواھہ ڪنھن کي آهي؟ ”رياست“ سان پيار تہ سڀني کي آهي پر ”عوام“ سان پيار ڪرڻ جي ڳالھہ آئين ۾ لکيل ئي ڪونہي. ان ڪري اسان ڏسون پيا تہ ”ڄٽ جتي سوڌو ڀت“ ۾ اچيو پوي! محترمہ ڀٽو تہ چئي ڏنو. ”فوج جو ڪھڙو ڪم آهي جو واپڊا لاءِ ميٽر پڙهندي پڙهندي 1200 رپين جي باقيدار غريب ماڻهن جا ٽيليويزن بہ کڻي وڃي... اهو تہ ظلم آهي!“

محترمہ تہ شايد فوج جي حق ۾ ڳالهائيندي پئي چيو تہ سرحدن جا محافظ پنھنجي عزت خاطر سرحدون سنڀالين ۽ ماڻهن جا ٽيليويزن کڻي عوام وٽ عزت نہ وڃائين پر اها ڳالھہ چوڻ لاءِ ڪنھن وٽ حوصلو بہ هجي! ڪير چوي شينھن کي تہ تنھنجي وات ۾ ڌپ آهي! ڪير چوي شينھن کي ڍونڍ تي پئه! پر ان کي ڇا ڪجي جو ملڪ ۾ ڍونڍ کانسواءِ ٻيو ڪجھہ بچيو ئي ڪو نہ اهي. هتي گدڙ بہ عيار ٿي ويا آهن ۽ شينھن بہ گوشت گوشت ڪندو پيو وتي!

آئون اڪثر سوچيندو آهيان تہ ملڪن جا بادشاھہ ۽ سندن فوجون پنھنجي قومي، رياستي يا اداري جي نشان طور عقاب، شاهين ۽ شينھن ڇو چونڊيندا آهن؟ ڇا ڳيرو، سٺي علامت نہ آهي؟ يا مور سهڻو پکي نہ آهي؟ ڇا هرڻ بڇڙو آهي؟ ڇا گهوڙو ۽ ڏاند ”بي عزت“ قسم جا جانور آهن؟ ٿري ڏاند ڏسو تہ ڄڻ ڪو جانٺو جوان سينو تاڻي ۽ مٿي تي ڇٽ پائي بيٺو هجي! گهوڙي جھڙو سهڻو جانور ٻيو ڪھڙو آهي؟ ڏاند ۽ ڳئون تہ ڀارت ۾ پوڄيا ٿا وڃن.... پر خدا ڄاڻي تہ ڪھڙي ڪارڻ وقت جا بادشاھہ ادارا پاڪستان، آمريڪا، امارات، نيپال ۽ سري لنڪا تائين گهڻن ئي ملڪن ۾ چير ڦاڙ ڪندڙ جانور پنھنجا قومي نشان ٺاهي ويٺا آهن. شايد سندن اندر ۾ ويٺل وحشي شڪار طبعيت جي ڪا تسڪين ٿيندي هجي! اسان وٽ تہ هاڻي تير، تلوار ۽ شينھن شير بہ انتخابي نشان بڻجي ويا آهن.

ان ماحول ۾ عبدالستار ايڌي پاڻ کي مليل ”نشان امتياز“ وٺڻ کان انڪار ڪيو تہ ڇا غلط ڪيو؟ ڪو فضيلت ڀريو ماڻهو بد فضيلت معاشري ۾ ڪھڙي فضيلت ڀرئي ماڻهوءَ کان تمغو وٺي؟ پير صاحب پاڳاري کي سياسي ماڻهن تاج پارايو تہ پير صاحب چپ رهي نہ سگهيو. چيائين، ”هتي ماڻهو پٽڪو لاهيندي دير نٿا ڪن(ان ڪري پٽڪا ۽ تاج پائڻ مان ڇا حاصل؟)“

ڪراچيءَ جي ”مظلوم“ ايم ڪيو ايم ڪارڪنن کي پير صاحب ٻہ ٽي تلخ ڳالهيون بہ چيون، ڀلا مظلوميت جو نقلي يا اصلي راڳ ڪيترو ٻڌجي؟ پير صاحب چيو، ”توهان کي مائٽن جا لاش تہ ملن ٿا، مون کي عدالت پيءُ جو لاش بہ نہ ڏنو!.... ڪنگري هائوس کي کنڊر بڻايو ويو..“ پير صاحب جي ڪراچيءَ واري بنگلي تي حملو هندستان يا پاڪستان جي فوج تہ ڪو نہ ڪيو هو! هر ڪو اندر ۾ ٻري رهيو آهي.

هوڏانھن سائين غوث علي شاھہ پيپلز پارٽيءَ سان مخالفت نڀائيندي چيو، ”پيپلز پارٽي قومپرستن کان وڌيڪ قومپرست آهي ۽ سنڌي ماڻهو قومي خودمختياريءَ جي حق ۾ نہ آهن.“ جناب شاھہ صاحب توهان جون ٻئي ڳالهيون درست نہ آهن، نہ پيپلز پارٽي ”قوم پرست“ آهي ۽ نہ وري سنڌي ماڻهو وفاق پرست! توهان پنھنجي سياسي بيان کي عوام جي راءِ قرار نہ ڏيو ۽ سچ سمجهڻ ۽ سمجهائڻ جي ڪوشش ڪيو. شاھہ صاحب جو بيان سنڌ ۾ پيپلز پارٽيءَ لاءِ اڃا بہ مارڪون ٺاهيندو. اها ٻي ڳالھہ آهي تہ ان بيان سان پنجاب ۾ پيپلز پارٽيءَ کي نقصان پھچي سگهي ٿو. اهي سڀ ڳالهيون هڻو کڏ ۾! اسان کي فقط ايترو ٻڌايو تہ قوم ڇا ڪري؟ اسان سياستدانن جي ابتن ۽ سبتن سياسي بيانن ۾ منجهي رڃ ۾ رلندا وتون يا پنھنجو رستو ڳولڻ جي ڪوشش ڪيون! حڪمر�