0000-00-00
داخلا نمبر 1485
عنوان ڏيسوئي
شاخ محال ڪوهستان
پڙهيو ويو 9050
داخلا جو حوالو:
هن داخلا جون تصويرون نه مليون
ڏيسوئي
هي ماڳ ٿاڻي بولا خان کان اتر اوڀر ۾ ۽ اٽڪل ٻه ميل کن دروات لڪ جي اولهه ۾ آهي. مٿاڇري تي گهڻا نشان ڪونه آهن. بس، ٿورو ٺڪراٺو ۽ ڇڊو پاڊو پکڙيل شيون نظر اينديون. ماڳ 450X600 فٽن جيتري ايراضيءَ ۾ پکڙيل ٿيندو. مڪاني طور هن ماڳ کي ’ٻيڙيءَ وارو ڪوٽيرو‘ ڪري سڏين ٿا. هتي کوٽايل تجرباتي کڏن مان سنڌو تهذيب وارو ’ڪاڙهي تي ڪارو‘ ٺڪراٺو، ونڌيل ٺڪر، ٽامي جو ڪنگڻ، پٿر جا بليڊ، گهٽ قيمتي پٿر جا مڻڪا ۽ وٽ، مٽيءَ جا بي شمار پنوڙا جدا جدا شڪلين ۽ ماپ جا مليا هئا.“
پير سُنبڪ سوائي
ڏيسوئيءَ کان نڪتاسون ته جيپ نئه بارڻ جي اڀرندي ڪناري تي ديهه ڪنڊي واريءَ ۾ سنبڪ جبل جي الهندي پٽ ۾ سترهين ارڙهين صديءَ جي سهڻين گهاڙين واري هڪ قبرستان ۾ وڃي پهتي، جيڪو اٽڪل ٽن ايڪڙن ۾ پکڙيل هو.
”هيءُ قبرستان ڪنهنجو آهي؟“
”سائين سنبڪ سوائيءَ جو، سائين ذات جو جاکرو هو، هُو وڏو الله لوڪ درويش هو، رڍون چاريندو هو. ڪو ماڻهو سائينءَ وٽ سوالي ٿي ايندو هو ته مون کي هڪ رڍ ڏي ته آئون ڪُهي کيان (کاوان) ٿو ... ته درويش ان کي رڍ ڏيئي چوندو هو ته ان کي ڪهي گوشت کائي ان جي سِسي، کُر ۽ کَل وغيره گڏ ڪري واپس اتي ئي واڙي ۾ ڇڏي وڃجانءِ ... سوالي ايئن ئي ڪندا هئا ... ته پوءِ اها رڍ اتي ئي جيئري سلامت ٿي ڌڻ سان ملندي هئي!“ سومار برفت هن بزرگ سان منسوب ڪرامت بيان ڪئي.
”رڍ وري جيئري ٿي پوندي هئي؟ واهه يار! واهه جي ڳالهه ٻڌايئه!“
”ها سائين! کٿو به گيڙيندو هو، پاڻ هلندو ويندو هو ته پويان سائو گاهه مورندو ايندو هو جيڪو رڍون چرنديون اينديون هيون ... مون ايئن ٻڌو آهي!“ سومار چيو.
”هتي هندو به ايندا آهن؟“ منهنجو ڌيان ڪجهه هِندڪن نشانن ڏانهن ويو.
”هندو هتي جام ٿا اچن ... هتي هندو اچيندو آهي، وڏو (گهڻو) گوشت ڪندا آهن، خيرات ڪندا آهن، چانور رڌيندا آهن، جام اچي رهندا آهن، خاص ڏينهن تي ايندا آهن. باسڙي باسيل هوندن ته پاڻ ۾ گڏجي ٽيهه ٽيهه چاليه چاليهه پنجاهه پنجاهه ٻڪر ڪهندا آهن.“ سومار ٻڌايو.
پير سنبڪ سوائي جي حيثيت ڄڻڪه زرخيزي ۽ مال جي ديوتا جي هئي. لڳي ٿو ته هُو به ميان وال تحريڪ جو هن علائقي ۾ مقرر ڪو اهم فقير هو. هن ڪهاڻيءَ ۾ ’کٿي‘ جو ذڪر به موجود آهي جيڪا ميانوال وارن جي خاص نشاني آهي. شايد هن ئي درويش جي نالي تان جبل جي ان حصي جو نالو سنبڪ پيو آهي.
سنبڪ سوائي جي مزار هڪ ڪٽهڙي ۾ آهي. ڪجهه ئي سال اڳ ان جي مرمت ۽ آرائش جو ڪم ٿيو هو ۽ ان جو ڪاريگر ڪو ٻيو نه، خود اسانجو سونهو سومار برفت آهي. مرمت ۽ آرائش جا ڪم هندو عقيدتمند ڪرائيندا آهن. مسلمان عقيدتمندن ۾ پئسي جو دم ڪونه آهي. باقي ويساهه وڏو اٿن. هندو لوڪ مسلمان فقيرن کي پنهنجن گروئن وانگر مڃين ٿا خاص ڪري انهن جي پيالو ڪرڻ کان پوءِ ته درويش کي ڀڳوان جو درجو ڏيو ڇڏين.
قبرستان جون باقي خوبصورت گهاڙيون ڊٺيون ۽ کنڊر ٿيون پيون آهن. انهي گهاڙين تي اُڪر ڏاڍي نفيس آهي. خاص ڪري ڪٽهڙا ته بلڪل اهڙا آهن جهڙا مغلن جي محلن ۽ درٻارن ۾ ڏسبا آهن.
هاڻي واپسيءَ لاءِ جيپ طرف ورياسين ته سومار هٿ ۾ هڪ خوبصورت ۽ خوشبودار جهنگلي ٻوٽي کنيو بيٺو هو، ”هيءَ ڌنار کٿوري آهي،“ واقعي! ڏاڍي خوشبودار هئي، ”جيڪڏهن ٻڪري ڌنار کٿوري کائي اچي ته واڙي ۾ خوشبوءِ پکڙجي ويندي، جيڪڏهن کير ڏُڀجي ته کير ۾ خوشبوءِ هوندي.“ هن ٻوٽيءَ جو گل پيلي رنگ جو ٿئي ٿو.
”... ۽ هي ڏس! هي جهنگلي بصر آهي ۽ هوڏانهن واڱڻائي گل سان جهنگلي ڦودنو بيٺو اٿئي!“ سومار ٻيون جهنگلي ٻوٽيون ڏيکاريون.