...۽ هٿيارن جي سپلاءِ لائين برقرار آهي

. 7 فيبروري 1996ع

...۽ هٿيارن جي سپلاءِ لائين برقرار آهي



لڳي ٿو ته پاڪستان اڃا اهو تسليم نه ڪيو آهي ته سنڌ صوبو ڪراچيءَ ۾ حڪومت پاڪستان پاران ڪشمير جي جنگ وڙهي رهيو آهي. جيڪڏهن ايئن نه آهي ته پوءِ ڪهڙي ڪارڻ ڪراچيءَ ۾ تخريبڪاريون ڪندڙ دهشتگردن جي هٿيارن جي سپلاءِ لائين نه ڪاٽي وئي آهي؟ سنڌ جي روڊن رستن ۽ خاص پاڙن ۾ ڇاپا، پوليس مقابلا ۽ گرفتاريون ٿي رهيون آهن، هڪ سال ۾ 2000 کان مٿي ماڻهو مري چڪا آهن پر دهشتگردن کي جديد کان جديد هٿيارن ۽ بارود جي سپلاءِ بنا روڪ ٽوڪ جي جاري آهي.

سنڌ ۾ سرڪار ۽ دهشتگردن جي وچ ۾ ٽن ساڍن ٽن سالن جي ٽڪراءَ کانپوءِ دهشتگرد روپوش ٿي چڪا آهن ۽ ايجنسيون سندن پيرو کڻي کين ڳولي رهيون آهن. اها ته ظاهري صورتحال آهي پر حقيقي صورتحال اها آهي ته دهشتگرد پاڻ کي منظم ڪري رهيا آهن ۽ پنهنجي ٽڙيل پکڙيل قوت ميڙي ڪنهن ٻئي رائونڊ جي تياري ڪري رهيا آهن. ان رائونڊ ۾ ڇا ٿيڻو اهي ان جي خبر حڪومت ۽ ايجنسين کي وڌيڪ هئڻ گهرجي پر ڏسجي پيو ته خبر گيريءَ جي باوجود انتظام ڍرا ڍرا آهن.

5 فيبروريءَ تي جڏهن قوم ڪشمير جي عوام سان يڪجهتي ملهائي رهي هئي، قومي شاهراهه تي هڪ ٽرڪ ڀٽ شاهه لڳ جهلي وئي جنهن ۾ 33 ڪلاشنڪوفون، 5 هلڪيون مشين گنون، 60 مئگزين ۽ ساڍا 13 هزار گوليون بلوچستان کان ڪراچي وڃي رهيون هيون. اهي گوليون ڪراچيءَ ۾ ڇا ڪن ها؟ خودڪار بندوقون گوليون پنهنجي پيٽ ۾ سانڍي نه سگهنديون آهن ۽ نه وري هڪ هڪ گولي ڇوڙينديون آهن، اهي بندوقون گولين جو مينهن وسائينديون آهن، ڦوڪڻا نه، انسانن جا جسم ڦاڙينديون آهن. جيڪڏهن سراسري طور هڪ خودڪار بندوق کي پنجن ماڻهن جي زندگي چٽيندڙ مشين قبول ڪيو وڃي ته به 190 ماڻهو قتل ٿين ها!

حيرت آهي ته ٽرڪ جهلجي پئي، هٿيار ۽ چرس نڪتو پر ٽي جوابدار ڀڄي ويا. اهڙن موقعن تي جوابدار ڇو ڀڄي ويندا آهن؟ ان سوال جو جواب پوليس وارا قيامت تائين نه ڏئي سگهندا. جوابدار شايد سليماني ٽوپي رکندا آهن ۽ پوليس کي ڏسندي ئي مٿي ۾ وجهي ڇڏيندا آهن. هٿيار جهلڻ جي هن واقعي ۾ فقط هڪ ”جوابدار“ جهليو ويو آهي جيڪو پڻ اڳتي هلي ”لاتعلق مرغو“ ثابت ٿيندو.

هيءَ ته هڪ ٽرڪ هئي جيڪا سمگلرن جي الائي ته ڪهڙي غلطيءَ سبب جهلجي پئي! شايد ”لائين“ ٺيڪ طرح نه ٺاهي وئي هئي. خدا ڄاڻي ته هن قسم جون ڪيتريون ٽرڪون مختلف روڊن تان سنڌ ۾ داخل ٿي رهيون آهن. قومي شاهراهه، انڊس هاءِ وي، آر سي ڊي، بيشمار لنڪ روڊ، سامونڊي رستا ۽ جبلن جا لڪ کليا پيا آهن. هر لنگهه تي هنڌ هنڌ چوڪيون به آهن پر هٿيار ايئن هليا ٿا اچن ڄڻ ڪو طلسم هجي جو انهن جو دڳ جهلي نٿو سگهجي!

اها ڳالهه تسليم ڪري ئي نٿي سگهجي ته سمگلر بنا ڪنهن ڏڍ ۽ مدد جي، ڪن طاقتور ماڻهن جي سهاري کانسواءِ هٿيارن جون ٽرڪون ڀري ڪراچيءَ ڏانهن الله توهار ڪن ٿا. ڪجهه وقت اڳ بلوچستان جي هڪ وزير کليءَ طرح اعتراف ڪيو هو ته بلوچستان کان وڏي پئماني تي هٿيار ڪراچي سمگل ڪيا وڃن ٿا. ان اعتراف کانپوءِ وفاقي حڪومت ۽ خود حڪومت بلوچستان کي نگرانيءَ جو نظام وڌيڪ بهتر ڪرڻ کپندو هو. اها ذميواري ڪنهن به ٻئي جي نه، خود حڪومت ۽ ان جي انتظام هيٺ موجود ايجنسين جي آهي ته هڪ به گولي ۽ هڪ به پستول غير قانوني طرح هڪ جاءِ کان ٻي جاءِ تي منتقل ٿي نه سگهي.

انگن اکرن جي خبر ته حڪومت کي پر جيڪڏهن اندازو هڻبو ته چئي سگهبو ته گذريل ٽن سالن ۾ جيترا هٿيار دهشتگردن وٽان هٿ ڪيا ويا آهن، سمگلنگ دوران جهليل هٿيار به اوترائي هوندا. جيڪڏهن هٿ آيل هٿيارن جو اهو انگ قبول ڪيو وڃي ته پوءِ اهو به چئي سگهبو ته هٿ آيل هٿيارن جو اهو انگ قبول ڪيو وڃي ته پوءِ اهو به چئي سگهبو ته هٿ آيل اهي هٿيار ڪراچيءَ ۾ موجود هٿيارن جي ڪا پتي به ڪو نه اهن. ڇا حڪومت اهو ڪو نه ڏٺو ته نئين سال جي استقبال مهل ڪراچيءَ ۾ ڪيڏا هٿيار گونجيا هئا ۽ رمضان شريف جي استقبال مهل ڪيڏيون گوليون هليون هيون. حڪومت جيڪڏهن اهي ٺڪاءَ ڪو نه ٻڌا هئا ته پندرهن ڏينهن کانپوءِ شام جو سج لٿي مهل اهڙو مشاهدو ڪرڻ لاءِ تيار ٿي وڃي، جڏهن ڪراچيءَ وارا عيد جو چنڊ ڏسي عيد جو استقبال ڪندا.

ڪراچيءَ ڏانهن هٿيارن جي جاري سمگلنگ ثابت ڪري ٿي ته دهشتگرديءَ جو سامان جمع ٿي رهيو آهي ۽ افغان جنگ جا تحفا ڪراچي پهچي رهيا اهن. لساني تنظيمن هٿان خيرات ۽ فطري جون گڏ ٿيندڙ رقمون نيٺ ڪيڏانهن وينديون؟ اهي رقمون ڦري گهري هٿيارن جي افغان ۽ پٺاڻ واپارين وٽ پهچنديون ۽ جڏهن ٽرڪ تي ڇاپو لڳندو تڏهن ”پٺاڻ ڀڄي ويندا پر بروهي جهلجي پوندو“ جيئن 5 فيبروريءَ تي ڀٽ شاهه لڳ ٿيو.

سنڌ، دهشتگردن سان وڙهي رهي آهي ۽ دهشتگرد سوڙها ٿي روپوش ٿيا آهن پر سندن سپلاءِ لائين اڃا برقرار آهي. اها سپلاءِ لائين اولهه وارن جبلن کان شروع ٿي، سنڌ جي سرحدن تي اچي پهچي ٿي. انهن حدن ۾ هٿيارن جي سمگلنگ تي نظر رکڻ ڪنهن جي ذميواري آهي؟ سنڌ اڃا تائين ايئن نه ڪيو آهي پر سنڌ حڪومت کي سوچڻو پوندو ته اها وفاق سان گڏ سرحد، بلوچستان ۽ پنجاب کي به خبردار ڪري ته اهي سنڌ ۾ دهشتگرديءَ لاءِ پنهنجين حدن کي راهداريءَ طور استعمال ٿيڻ نه ڏين! آخر ڪهڙي ڪارڻ سرحد، بلوچستان ۽ پنجاب جي حدن مان اهي خوفناڪ هٿيار لنگهڻ ڏنا وڃن ٿا جنهن جي نتيجي ۾ سنڌ جو جسم پروڻ ٿي ويو آهي!

صوبا جيڪڏهن هڪ جسم جا مختلف حصا آهن ته پوءِ وفاق کي به هي معاملو جاچڻو پوندو. جهڙيءَ طرح ڪنهن ٿاڻيدار جي حد ۾ ٿيندڙ ڏوهه ثواب جو بار ٿاڻيدار تي رکڻ جي تجويز آهي، ساڳي طرح ضروري اهي ته جيڪا سمگلنگ جنهن روٽ کان ٿي آهي، ان روٽ سان لاڳاپيل صوبا ۽ سرڪاري ايجنسيون جوابدار هجن. هٿيارن جي سمگلنگ فقط سنڌ ئي نه، سڄي پاڪستان جي بقا جو سوال بڻجي وئي آهي. اهي هٿيار ۽ گوليون هڪ هڪ ڪري پاڪستان جي وجود کي گهائي رهيون آهن. پاڪستان ڪيتريون گوليون برداشت ڪري سگهندو؟ نيٺ به برداشت جي هڪ حد هوندي اهي ۽ پوءِ وجود منتشر ٿيڻ لڳندو آهي.

ان ۾ ڪو به شڪ نه آهي ته ”هو پڻ ناهي هن وري.“ سنڌ آهي ته پاڪستان آهي، امن آهي ته استحاڪم آهي پر جيڪڏهن بنياد ئي نه آهي ته پوءِ عمارت ڇاتي بيهندي؟ سنڌ جو امن ۽ استحڪام ۽ سنڌ جو وجود محفوظ آهي ته پاڪستان جو سياسي، جاگرافيائي ۽ معاشي استحڪام باقي اهي. اڄ اهو استحڪام داءَ تي آهي ته فقط ان ڪري جو دهشتگردن جي هٿيارن واري سپلاءِ لائن برقرار آهي. نصيرالله بابر ڀلي ته ڪراچيءَ مان سڀ هٿيار ڪڍي ٻاهر ڪري پر هو ڇا ڪري سگهندو جيڪڏهن سپلاءِ لائين برقرار آهي!؟ جيستائين هڪ هٿيار ڳولي ڦولهي هٿ ڪيو ويندو، ان جي جاءِ تي هڪ سئو هٿيار پهچي چڪا هوندا. ڪراچيءَ جي پيٽ ۾ الائي ته ڪيڏو ڪن ڦٿ ۽ بارود جمع ٿي چڪو آهي، خوف ٿو اچي ان گهڙيءَ کان جڏهن اهو ڦاٽندو. وقت جي ٽڪ ٽڪ جاري آهي، بارود تي بارود جمع ٿي رهيو آهي، ڪنٺن ۾ گوليءَ جي ڪڍ گولي ڀري وئي آهي ۽ سپلاءِ لائين کلي پئي آهي. سنڌ سوچي ٿي ته صورتحال هن حد تائين ڳنڀير